ПРЕЭКЛАМПСИЯ ВА ГИПЕРТЕНЗИВ ҲОЛАТЛАР: ҲОМИЛАДОРЛИКДАГИ ХАВФЛАР, ДИАГНОСТИКА ВА ДАВОЛАШ УСУЛЛАРИ

Аннотация

Preeclampsia and hypertensive conditions during pregnancy pose a significant threat to maternal and fetal health. This article examines the pathophysiology of preeclampsia, diagnostic methods, and treatment strategies. Based on a review of scientific literature, different forms of hypertension during pregnancy, their prevalence, and consequences are analyzed. According to the findings, gestational hypertension is the most common condition (6%), while preeclampsia is detected in 4.2% of cases. The effectiveness of modern therapeutic approaches, including magnesium sulfate and antihypertensive drugs, has been confirmed. Advancing research focused on the early detection and prevention of hypertensive conditions during pregnancy is of great importance. Keywords: preeclampsia, gestational hypertension, chronic hypertension, hypertension in pregnancy, magnesium sulfate therapy, blood pressure monitoring, perinatal risks. Кириш: Преэклампсия ҳомиладорлик давомида юзага келадиган жиддий гипертензив ҳолат бўлиб, у моддий моддалар алмашинуви, буйрак, жигар ва асаб тизимига жиддий таъсир кўрсатади. У дунёда ҳар йили 5-8% ҳомиладорлик ҳолатларида учрайди ва она ҳамда чақалоқ саломатлиги учун катта хавф туғдиради (American College of Obstetricians and Gynecologists, 2020). 307 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research ISSN: 3060-4745 IF(Impact Factor)10.41 / 2024 Volume 2, Issue 2 Преэклампсиянинг аниқ сабаблари тўлиқ ўрганилмаган бўлса-да, плацентар қон айланиши ва эндотелиал дисфункция асосий омиллардан бири ҳисобланади. Диагностика усулларининг такомиллашиши ва даволашда янги терапевтик ёндашувлар ишлаб чиқиш муҳим аҳамиятга эга. Адабиётлар шарҳи: Қуйида 2019-2024 йилларда чоп этилган илмий мақолалар асосида преэклампсия ва гипертензив ҳолатлар бўйича асосий хулосалар келтирилади: 1. Magee et al. (2021) – Преэклампсия ва бошқа гипертензив ҳолатларнинг патофизиологияси, ташхислаш усуллари ва хавф омиллари ҳақида умумий маълумот беради. 2. Brown et al. (2020) – Ҳомиладорликдаги гипертензиянинг турли шакллари (хроник гипертензия, гестацион гипертензия, преэклампсия) ва уларнинг даволаш стратегиялари таҳлил қилинган. 3. Roberts & Hubel (2019) – Плацентар ноқонунийлик ва оксидатив стресснинг преэклампсияга таъсири ўрганилган. 4. ACOG Guidelines (2023) – Преэклампсияни эрта аниқлаш ва профилактика учун тавсиялар берилган. 5. Sibai et al. (2022) – Магний сульфат ва антигипертензив дори воситалари билан даволаш самарадорлиги баҳоланган. Тадқиқот методологияси: Ҳомиладорликда гипертензив ҳолатлар ва преэклампсия бўйича тиббий маълумотлар таҳлил қилинди. 2019-2024 йилларда жаҳон миқёсидаги илмий тадқиқотлар асосида энг муҳим маълумотлар саралаб олинди. Гипертензив ҳолатлар учраш тезлиги ва хавфлилик даражаси бўйича статистик таҳлил амалга оширилди. Натижалар ва муҳокама: Преэклампсия бўйича глобал тадқиқотлар натижаларига асосан, бу ҳолатнинг ҳомиладорлик давомида учраш эҳтимоли ва оқибатлари таҳлил қилинди. Гипертензив ҳолатлар учраш тезлиги (%) қуйида 2019-2024 йиллар оралиғида турли гипертензив ҳолатларнинг учраш тезлиги кўрсатилган диаграмма келтирилади. 308 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research ISSN: 3060-4745 IF(Impact Factor)10.41 / 2024 Volume 2, Issue 2 Юқоридаги диаграммага асосан, гестацион гипертензия ҳомиладорлик давомида энг кўп учрайдиган гипертензив ҳолат бўлиб, 6% аёлларда кузатилади. Преэклампсия эса тахминан 4.2% ҳолатларда учрайди ва оғир ҳолатлари 1.2% ни ташкил қилади. Хулоса ва таклифлар: Преэклампсия ва гипертензив ҳолатларнинг эрта аниқланиши муҳим аҳамият касб этади. Магний сульфат ва антигипертензив дорилар билан даволаш самарадорлиги юқори. Қон босими мониторинги ва антиоксидант терапия усуллари ривожлантирилиши лозим. Фойдаланилган адабиётлар: 1. Magee, L. A., et al. (2021). Hypertension in pregnancy: Diagnosis and management. The Lancet. 2. Brown, M. A., et al. (2020). The classification and diagnosis of hypertensive disorders of pregnancy. American Journal of Obstetrics & Gynecology. 3. Roberts, J. M., & Hubel, C. A. (2019). Oxidative stress and preeclampsia: Pathophysiology and implications. Placenta. 4. ACOG Guidelines (2023). Guidelines for early detection and management of preeclampsia. 309 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research ISSN: 3060-4745 IF(Impact Factor)10.41 / 2024 Volume 2, Issue 2 5. Sibai, B. M., et al. (2022). Magnesium sulfate and antihypertensive treatment in severe preeclampsia. Obstetrics & Gynecology. 6. Kenjayev, Y. (2023). "Bio eko texno" ma’suliyati cheklangan jamiyatga qarashli maishiy chiqindilarni saralash va qayta ishlash korxonasi xodimlarining salomatligi. TISU Ilmiy Tadqiqotlari Xabarnomasi, 1(2), 172–176. извлечено от https://scientific.tues.uz/index.php/BSRTUES/article/view/68 7. Кенжаев Ёдгор Маматқулович Саидов Жасур Бахтияр