Женский вопрос в Новом Узбекистане: достижения и проблемы

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада хотин-қизлар томонидан содир Хотин-қизлар жинояти, этилган жиноятлар жараёни, муаммоси, шу жумладан Фарғона водийси, жиноятларнинг таърифи, статистикаси, сабаблари, аёллар, турлари, хусусиятлари, салбий оқибатларини мазмун миллат, тарбия, моҳиятини очиб беришга ҳаракат қилинган, шунингдек ахлоқ, хотин-қизлар ўртасидаги жиноятчиликнинг асл ахлоқ, муаммолари ва уларнинг ечимлари бўйича ҳуқуқий жинс, ҳужжатлар материаллари асосида таҳлил қилиниб, фикр- натижа, мулоҳаза юритилган. ҳуқуқбузарлик, антисоциал хулқ-атвор. 1 PhD, Senior Lecturer, Andijan State University. E-mail: nosirova7974@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 1 (2025) / ISSN 2181-1415 Женский вопрос в Новом Узбекистане: достижения и проблемы АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье предпринята попытка раскрыть женская преступность, сущность процесса и проблемы преступлений, Ферганская долина, совершаемых женщинами, включая определение, женщины, статистику, причины, виды, характеристики и негативные нация, образование, последствия преступлений, а также правовые документы этика, по исходным проблемам преступности среди женщин и мораль, пути их решения, на основе чего были проанализированы и пол, даны рассуждения. исход, правонарушение, антисоциальное поведение. “Ер юзидаги ҳар қайси жамиятнинг маданий даражаси унинг аёлларга бўлган муносабати билан белгиланади” Шунинг учун ҳам Ўзбекистонда хотин- қизларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини таъминлаш, улар учун муносиб меҳнат ва турмуш шароитини яратиб бериш, қобилият ва салоҳиятини рўёбга чиқариш масаласи мамлакатда давлат сиёсати даражасига кўтарилди” [3]. Гендер тенглигига эришиш, хотин-қизларнинг ҳуқуқ, эркинликлари ва қонуний манфаатларини таъминлаш, жамият ва давлат ҳаётидаги ролини кучайтириш Янги Ўзбекистон давлат сиёсатининг муҳим йўналиши ҳисобланади. Мамлакатимизда хотин-қизларни жамият фаолиятига кенг жалб этиш, уларнинг дастурий таъминот ишлаб чиқиш ва инновацион ғояларини қўллаб- қувватлаш борасида салмоқли ишлар амалга оширилмоқда. Кейинги беш йилда хотин-қизларнинг ҳуқуқий мавқеини юксалтириш, оила институтини ҳимоя қилишга қаратилган кўплаб қонунлар, фармон ва Президент қарорлари қабул қилиниб, ҳаётга изчил татбиқ этилмоқда. 2019 йил 2 сентябрда “Аёллар ва эркакларнинг тенг ҳуқуқ ва имкониятлари кафолатлари тўғрисида”ги ҳамда “Аёлларни зулм ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тўғрисида” қонунлар қабул қилинди [1]. Ушбу қонунлар хотин-қизларни никоҳда, иш жойида, таълим муассасаларида ва бошқа жойларда зулм ва зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилишга, шунингдек, эркаклар ва аёлларнинг тенг ҳуқуқ ва имкониятларини таъминлашга, гендер муносабатларининг олдини олиш соҳасидаги ижтимоий муносабатларни тартибга солишга қаратилган. Ҳар қандай жамиятнинг маданий даражаси унинг аёлларга муносабати билан белгиланади. Мамлакатимизда фаол гендер сиёсати доирасида хотин- қизларнинг ижтимоий-сиёсий мавқеини мустаҳкамлаш борасида жадал ишлар амалга оширилмоқда. Ўзбекистон Президенти БМТ Бош Ассамблеясининг 75-юбилей сессиясида таъкидлаганидек, “Гендер тенглиги сиёсати биз учун устувор масалага айланди. Давлат бошқарувида хотин-қизларнинг роли тобора кучайиб бормоқда” [2]. Мамлакатимизда амалга оширилаётган самарали ислоҳотлар қаторида муҳим тарбия маскани бўлган оилага, аёлга алоҳида эьтибор қаратилаётгани бежиз эмас. Аёл дейилганда, биринчи навбатда киши кўз ўнгида хотин-қизлар 86 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 1 (2025) / ISSN 2181-1415 сиймоси гавдаланади. Чунки оилани оила қиладиган, унинг барқарорлигини таьминлайдиган, оила аьзолари ўртасида ижтимои ахлоқий муносабатларни умуминсоний қадриятлар асосида шакллантирувчи инсон бу аёлдир. Ўзбек хотин- қизларининг маьсулияти – уларнинг ижтимоий фойдали меҳнатга бўлган муносабати, миллат, халқ, жамият олдидаги ижтимоий маьсулиятнинг англаш умуминсоний қадриятлар ва маьнавий-ахлоқий баркамолликни ўзида мужассамлаштира оладиган социал субьектлардан иборат бўлиши лозим [9]. Ўзбек аёли хозирги даврда ижтимоий хаётда эркаклар билан тенг хуқуқли, хатто баьзи масалаларда маьлум даражада имтиёзларга эга бўлган ходима, ишчи мураббий, рахбар, тадбиркор, иқтисодчи, шифокор, геолог, муаллима бўлсада, лекин оилавий ҳаётда оила билан боғлиқ юмушлар улар зиммасидаги ташвишлар миқдорининг кескин ортишига олиб келади. Аёл ўзининг кенг кўламдаги фаолияти, билими, тажрибаси, маьсулияти ва ақл заковати, зийраклиги, иффатту- гўзалллиги билан ижтимоий хаётимизда юз бераётган ўзгариш ва ривожланиш жараёнига дахлдорлиги билан жамиятимиз мавқеида ўз ўрнига эгалиги ёрқин кўзга ташланмоқда. Аëлларнинг ижтимоий ҳаётдаги мақомини оширишга қаратилган барча имконият ва саъй-ҳаракатларни бирлаштириш, уларни турмуш шароитларини яхшилаш орқали жамиятнинг янгиланишда аёллар ишгирокини кучайтириш учун шароит яратиш устувор вазифаларидан бири бўлиб қолмоқда. Миллий дастур Ўзбекистон Республикаси Конституцияси, “Ёшларга оид давлат сиёсати тўғрисида” Хотин-қизла