Криминологическая характеристика преступлений женщин и меры по их предупреждению

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье освещаются специфические понятие женской особенности преступлений, совершаемых женщинами, их преступности, последствия, используемые орудия преступления, мотивы криминологическая и цели, а также причины и условия, способствующие их характеристика, психологические, совершению. Представлена подробная криминологическая биологические, характеристика преступлений, совершаемых женщинами, в физиологические, рамках их участия. Наличие этих различий демонстрирует социальные аспекты, принципиально отличные криминологические признаки мотивы и цели, преступлений, совершаемых женщинами, от преступлений, жертва, виды преступлений, совершаемых мужчинами. совершаемых женщинами. Hozirgi vaqtda dunyo mamlakatlarining uchdan ikki qismidan ko‘prog‘i 1979-yildagi BMTning ayollarga nisbatan kamsitishlarning barcha shakllariga barham berish to‘g‘risidagi konvensiyasining ishtirokchisi hisoblanadi. Ayollar huquqlari inson huquqlarining ajralmas qismi sifatida tan olingan. Ayollar huquqlarini ta’minlash Barqaror rivojlanish dasturi kun tartibidagi 17 maqsaddan biridir. Xususan, Barqaror rivojlanishning 5-maqsadida “gender tenglikka erishish va barcha ayollar va qizlarning imkoniyatlarini kengaytirish” deb yozilgan. Bu borada mamlakatimizda amalga oshirilayotgan turli xil sohalardagi keng ko‘lamli islohotlarning asosiy vazifalaridan biri inson huquqlarining ustuvorligini ta’minlash, jumladan, barchamiz tomonidan birdek e’zozlanadigan ayollarning jamiyatdagi rolini yanada mustahkamlash, ularga ijtimoiy hayotning barcha sohalarida turli xil imtiyoz va kafolatlarni yaratishdan iboratdir. Shu ma’noda, Mir Alisher Navoiy bobomizning, “Jannat bog‘idan bahramandlik istar ekansan, avvalo, munis onani rozi aylagin,” degan so‘zlarini biz eng ezgu da’vat sifatida qabul qilamiz. Xususan, yurtimizda mehnatkash, oliyjanob xalqimiz, birinchi navbatda, xotin- qizlarimiz uchun erkin, obod va farovon hayot barpo etish – davlatimiz va jamiyatimizning eng ustuvor vazifasi etib belgilangan. Jumladan, “O‘zbekiston – 2030” strategiyasi” doirasida xotin-qizlarning siyosiy, ijtimoiy, iqtisodiy faolligini oshirish, onalik va bolalikni himoya qilish, gender tenglikni qaror toptirish, ayollarning huquq va manfaatlarini ta’minlash bo‘yicha keng ko‘lamli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Shu maqsadda, avvalo, milliy qonunchiligimiz takomillashtirilib, opa-singillarimiz uchun yanada keng imkoniyatlar yaratib berilmoqda. Buning tasdig‘ini birgina misolda ko‘rishimiz mumkin: saylov kodeksimizda deputatlikka nomzodlarning kamida 40 foizi yoki har 5 nafardan 2 nafari ayol bo‘lishi zarurligi mustahkamlab qo‘yilgan. Xotin-qizlarning iqtisodiy imkoniyatlarini kengaytirish, ular o‘rtasida tadbirkorlikni rivojlantirish bo‘yicha ham salmoqli natijalarga erishilmoqda. So‘nggi 5 yil ichida O‘zbekistonda ishbilarmon ayollar safi ikki barobar kengayib, o‘z biznesini yo‘lga qo‘ygan tadbirkor xotin-qizlar soni 205 mingdan oshdi. Birgina 2023-yilda 279 mingdan ziyod tadbirkorlik loyihalariga 13 trillion so‘mdan ortiq kredit, qariyb 57 ming nafar xotin-qizga sal kam 300 milliard so‘m subsidiya ajratildi. Shuningdek, 200 mingga yaqin ayollar kasb-hunar va tadbirkorlikka o‘qitildi. Eng asosiysi – 400 mingdan ortiq opa-singillarimiz ish bilan ta’minlandi. 255 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 6 (2024) / ISSN 2181-1415 Bundan tashqari, xotin-qizlarga ajratilgan 6 trillion so‘mlik ipoteka kreditlari hisobidan 25 mingdan ziyod oilalar o‘z uyiga ega bo‘ldi. Bu borada 6 ming 200 nafar ayolga uy-joy sharoitini yaxshilash va kreditning boshlang‘ich badalini to‘lash uchun 200 milliard so‘m subsidiya ajratilganini qayd etish lozim. Shu bilan birga, joylarda xotin-qizlar muammolarini o‘rganish va hal etishga qaratilgan ishlar yangi bosqichga ko‘tarilmoqda. O‘tgan yilning o‘zida “Ayollar daftari” bo‘yicha 1 trillion 234 milliard so‘m hisobidan qariyb 994 ming nafar xotin-qizning muammosi hal etilgani bu fikrni tasdiqlaydi. Xotin-qizlarimizga yurtimizda yaratilgan imkoniyat va imtiyozlar bo‘lishiga qaramasdan ming afsuski bugun xotin-qizlarimizning bilib-bilmay jinoyat ko‘chasiga kirib qolishi, “jinoyatchi ayol” sifatida ko‘rsatkichlarni yuzaga keltirishi albatta achinarli. “Ayollar jinoyati” tushunchasi XX asrda paydo bo‘lgan bo‘lib, u umumiy jinoyatlarning bir qismi sifatida qaraladi hamda erkak jinsidagi shaxslar tomonidan sodir etiladigan jinoyatlardan psixologik, biologik va fiziologik jihatlari bilan farqlanadi. Ma’lumki, ayollar erkaklarga nisbatan fiziologik va psixologik jihatdan zaifroq, ammo o‘z navbatida ular har qanday holatga tez ko‘nikib, erkaklar chiqib keta olmagan vaziyatlardan osonroq chiqib keta olish qobiliyatiga ega. Ayollar jinoyati erkaklar jinoyatidan son va sifat jihatidan, jinoyatning xarakteri va uning oqibatlari, foydalanilgan jinoyat quroli, motiv va maqsadi, jinoyatni sodir etishdagi ishtiroki, boshqa obyektiv va subyektiv tomonlarga ko‘ra farqlanadi. Ana shu farqlarning mavjudligi