MOLIBDEN ISHLAB CHIQARISHNING SANOAT CHIQINDILARIDAN MISNI PUROLITE S 930 SMOLASI YORDAMIDA SORBSIYA QILISH

Аннотация

Bugungi kunga kelib molibden ishlab chiqarish sanoati rivojlanishi bilan birga, ishlab chiqarish jarayonida hosil bo‘ladigan qattiq va eritmali chiqindilar miqdori ham ortib bormoqda. Ushbu sanoat chiqindilari tarkibida mis va boshqa og‘ir metallar mavjud bo‘lib, ular atrof-muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Shuning uchun molibden ishlab chiqarishning sanoat chiqindilaridan misni va boshqa og‘ir metallarni qayta ishlash muhim ahamiyatga ega. Ushbu tezisda molibden ishlab chiqarish sanoat chiqindilaridan misni Purolite S 930 ion almashinadigan smolasi yordamida sorbsiya qilish jarayonlari haqida ma’lumot beriladi. Ion almashinish jarayonida smola mis ionlarini o‘ziga biriktirib oladi va eritmali chiqindilaridan misni ajratib beradi. Purolite S 930 smolasi - bu yuqori samarali, kation almashuvchi smola bo‘lib, u asosan og‘ir metallarni (mis, temir, nikel, xrom va boshqalar) ajratish uchun ishlatiladi. Smola faol qism sifatida sulfonat guruhlariga ega bo‘lib, bu guruhlar erigan ionlarni o‘z ichiga olishi mumkin. Purolite S930 smolasining afzalliklari: - Yuqori selektivlik: Mis ionlariga nisbatan yuqori selektivlikka ega, boshqa metall ionlarining ta’sirini kamaytiradi. - Yuqori sig‘im: Mis ionlarini ko‘p miqdorda o‘ziga biriktirib olish qobiliyatiga ega. - Kimyoviy barqarorlik: Kislotali va ishqoriy muhitga chidamlilik. - Termik barqarorlik: Yuqori haroratga chidamli. - Qayta tiklanish imkoniyati: Mis ionlari smoladan yuvib chiqarilgandan so‘ng, smola qayta ishlatish uchun yaroqli bo‘ladi. - Yuqumli samaradorlik: Bu smola misni va boshqa og‘ir metallarni yuqori tezlikda va samarali tarzda ajratib olish imkonini beradi. 186 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference - Spetsifiklik: Smola ma’lum bir ionlarga, jumladan mis (Cu²⁺) ionlariga yuqori afinitetga ega, bu esa boshqa metallarni ajratishda uning samaradorligini oshiradi. - Buzilmaslik: Purolite S 930 smolasi uzoq muddatli ishlash uchun mo‘ljallangan, uning kimyoviy barqarorligi yuqori. Texnologiyaning ishlash prinsipi. Purolite S 930 smolasi yordamida misni sanoat chiqindilaridan sorbsiyalash jarayoni ion almashinuvi prinsipi asosida ishlaydi. Bu jarayon quyidagi bosqichlarga bo‘linadi: a. Misni chiqindilardan chiqarish uchun tayyorlash. Chiqindilarda mavjud bo‘lgan mis ionlari (masalan, mis sulfat, mis xlorid va boshqalar) va boshqa og‘ir metallar smola orqali sorbsiya qilinadi[1]. Jarayon avval chiqindilarni filtrlash va ayrim qoldiqlardan tozalashni talab qiladi, keyin misning erigan holatiga keltirilishi kerak. b. Ion almashinuvi jarayoni. Purolite S 930 smolasi kation almashish prinsipi bilan ishlaydi. Chiqindilardan suyuqlik smoladan o‘tkaziladi va smola mis ionlarini o‘z ichiga oladi, shuningdek, boshqa metallar (masalan, temir yoki nikel) ham ajratilishi mumkin, ammo smola misga nisbatan yuqori afinitetga ega bo‘ladi[2]. Mis ionlari smola yuzasiga adsorbsiya qilinadi. c. Misni ajratib olish va qayta tiklash. Smola misni o‘zlashtirgach, keyingi bosqichda bu misni qayta tiklash jarayoni amalga oshiriladi. Desorbsiya jarayonida smoladan misni chiqarib olish uchun kuchli kislotalar yoki boshqa kimyoviy eritmalar ishlatiladi. Mis ionlari smoladan ajratiladi va quyidagi amaliy ishlov berish jarayonlariga yuboriladi. d. Tizimning qayta ishlanishi. Smola bir necha marta ishlatilishi mumkin. Sorbsiyalash va desorbsiya jarayonlari takrorlanib, smolani uzoq muddat davomida samarali foydalanishga imkon beradi. Yangi mis kontsentrati qayta ishlanadi yoki boshqa maqsadlar uchun ishlatiladi. Texnologiyaning afzalliklari. Purolite S930 smolasi yordamida misni sanoat chiqindilaridan ajratib olishning bir qator afzalliklari bor: Ekologik xavfsizlik: Chiqindilardan misni tozalash jarayoni atrof-muhitga zarar yetkazmaydi. Purolite smolasi foydalanishdan so‘ng osonlik bilan qayta ishlanishi yoki utilizatsiya qilinishi mumkin. Atrof-muhitga ta’siri kamayadi. Sanoat chiqindilari tarkibidagi mis miqdori kamayadi va/yoki misni to‘liq ajratib olishga erishiladi, bu esa atrof-muhitga salbiy ta’sirni kamaytiradi. Mis va 187 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference boshqa og‘ir metallarni atrof-muhitga tashlab yuborish zararli hisoblanadi. Ularning suv va tuproqda to‘planishi biologik ziyon yetkazadi. Shuning uchun, ularni qayta ishlash va ajratib olish ekologik nuqtai nazardan zarur. Yuqori samaradorlik: Purolite S 930 smolasi misni ajratib olishda yuqori afinitetga ega, bu esa texnologiyaning samaradorligini oshiradi va boshqa og‘ir metallarni kamaytiradi. Qayta ishlash imkoniyatlari: Smolani bir necha marta ishlatish mumkin, bu esa tizimning iqtisodiy samaradorligini oshiradi. Tez va samarali ajratish: Purolite S 930 smolasi yordamida misni ajratish jarayoni qisqa vaqt ichida amalga oshirilishi mumkin, bu esa ishlab chiqarish samaradorligini oshiradi. Qo‘llanilishi va iqtisodiy samaradorlik. Purolite S 930 smolasi misni sanoat chiqindilaridan ajratib olishda iqtisodiy jihatdan samarali hisoblanadi,