ПРОЦЕССЫ РАЗВИТИЯ ТУРИЗМА В УСЛОВИЯХ РЫНОЧНОЙ ЭКОНОМИКИ

Аннотация

In the article, the impact of the changes taking place in the conditions of the innovative development of tourism on the potential of tourism, the issues of evaluation based on quality service, and the mechanism of evaluation of tourist activity in tourism were studied. In the conditions of modernization of the economy, attention is paid to the optimal development of tourism based on the innovative characteristics of the tourism industry. Keywords: tourism, innovative development, tourism potential, quality service, evaluation processes, tourist activity, evaluation mechanism, modernization of the economy, tourism sectors, optimal development of tourism. Кириш. Миллий иқтисодиётни модернизация қилиш шароитида ҳар қандай давлатнинг иқтисодий ривожланиш истиқболлари иқтисодиётнинг барча соҳаларида самарали инновацион фаолиятга ҳар томонлама боғлиқ бўлмоқда. Кейинги йилларда мамлакатимизда ва унинг туризм салоҳияти юқори бўлган минтиқаларида ҳам туризм соҳасини ривожлантиришга алоҳида эътибор каратилгани ҳолда ушбу йўналиш истиқболли соҳа, шунингдек аҳоли бандлиги ва даромадларини оширишдаги асосий ҳамда муҳим бўлган йўналишлардан бири сифатида қаралиб келинмоқда. Буларни инобатга олган ҳолда мамлакатимиз туристик салоҳиятидан унумли фойдаланиш, хорижий туристларни мамлакатимизга кенг жалб қилиш бўйича катор чора-тадбирлар амалга оширилмоқда. Жаҳон туризмида инновацион фаолиятни ривожлантириш ва диверсификация қилишнинг ташкилий-иқтисодий механизмларини тадқиқ қилиш асосида бир қатор илмий-амалий натижалар олинган. Жумладан, туризмнинг ташқи ва ички бозорлардаги рақобатбардошлигини мустаҳкамлаш, соҳанинг мамлакат иқтисодиётидаги ўрни ва ролини ошириш, хавфсиз туризмни ташкил қилиш, соҳада оптимал бошқарув қарорларини қабул қилиш мақсадида мавжуд ички имкониятларни аниқлаш ва ривожлантиришга қаратилган илмий тадқиқотлар долзарб аҳамият касб этмоқда. Адабиётлар шарҳи. Туризм соҳаси ривожланишининг ўзига хос бўлган иқтисодий муносабатларнинг назарий ва амалий масалалари, туризмда инновацион фаолиятни ривожлантиришнинг амалий муаммолари ва масалалари тўғрисида кўпгина чет эл ва мамлакатимиз олимлари томонидан илмий тадқиқотлар олиб борилган. МДҲ олимларидан Волков (2009), Боголюбов (2005), Азар (2003) туризм соҳасини ривожлантириш стратегик йўналишларини аниқлаш, Квартальнов (1999) жаҳон туристик хизматлари бозорига миллий турмаҳсулотларни мослаштириш, Кабушкин (2002) туризм тармоғига инновацияларни жорий этиш каби масалалар уларнинг илмий асарлари ва тадқиқотларида ўз аксини топган. Мамлакатимизда туризм тармоғининг ривожланиш масалалари, туризм индустриясини pивожланиши ва такомиллашишининг назарий ва амалий муаммолари Тухлиев (2006), туризмда менежмент, Пардаев, Атабаев (2006), Абдурахмонов (2013), Тухлиев, Ҳайитбоев, Сафаров, Турсунова томонидан минтақаларда туризмни ривожлантириш ва уни башорат қилиш масалалари кўриб чиқилган. Юқорида қайд этилган олимларнинг илмий тадқиқот ишлари туризм соҳасини ривожлантиришнинг стратегик йўналишларини аниқлаш, жаҳон туристик хизматлари 365 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, dekabr www.e-itt.uz бозорига миллий турмаҳсулотларни мослаштириш, туризм хўжалиги соҳасининг назарий ва амалий муаммоларини илмий жиҳатдан ўрганишда муҳим асос бўлиб хизмат қилади. Аммо бозор шароитида туризм соҳаси ривожланишини маркетинг асосида тартиблаштириш, унда инновацияларни жорий этиш каби масалалар етарли даражада ўрганилмаган ва қайд этилган масалаларни ҳал қилиш зарурати мазкур мақола мавзусини танлаш учун асос бўлиб хизмат қилади. Тадқиқот методологияси. Мақоланинг методологияси илмий ва тобора оммалашиб бораётган манбаларни таҳлил қилишдан бошлаб, миллий иқтисодиётимизга киритилган инвестициялар, жумладан, туризм индустриясини pивожлантириш ва унинг салоҳиятидан фойдаланиш механизмлари аҳамияти ва ролини таҳлил қилади. Шундан келиб чиққан ҳолда, мақоладаги асосий ғоялар ва натижалар туризм индустриясини pивожлантириш фаолиятини яхшилаш ва такомиллаштиpишга қаратилган йўлланмалаpни ишлаб чиқишда услубий асос ҳисобланиб, муаллифнинг тавсиялари ҳозирги замон маркетинг тамойиллари ва бошқа бозор воситалари асосида туризм бозоpини такомиллашган ривожланишга етказиш бўйича назарий ва амалий қўлланма сифатида фойдаланилиши мумкин. Таҳлил ва натижалар муҳокамаси. Мамлакатнинг иқтисодий ўсиши ва турмуш сифати ошишининг зарурий шарти инновацион фаоллик билан белгиланишига царамасдан, инновацияларни бошцариш миллий иқтисодиётни ташкилий-иқтисодий бошцариш механизмининг кам ривож- ланган цисмларидан бири сифатида булиб цолмоцда. Бозор иқтисодиёти шароитида инновациялар иқтисодиётни интенсив ривожлантиришга имкон беради, фан ва техниканинг сунгги ютуцларини ишлаб чицаришга жорий цилишнинг жадаллаш- тирилишини таъминлайди, истеъмолчиларнинг турли хилдаги юцори сифатли ва рацобатбардош Халцаро тажрибаларни тахлил цилиш натижаси шуни курсатадики, Узбекистон хозирда қисқа муддатлар ичида ички ва халцаро бозор учун рацобатбардош воситалар яратиш имкониятига эга булган юцори илмий-техник салоҳиятли, и