"TARBIYA" DARSLARINI ALISHER NAVOIYNING PEDAGOGIK QARASHLARI ASOSIDA TASHKIL ETISHNING NAZARIY ASOSLARI

Аннотация

This article explores the theoretical foundations of organizing "Education" lessons based on Alisher Navoi's pedagogical views. It analyzes the significance of the ideas reflected in Alisher Navoi's works regarding education, upbringing, humanism, and the development of moral virtues in the modern educational process. The article examines educational approaches aimed at shaping the younger generation into well-rounded individuals through the spiritual values expressed in the great thinker's works. Key words: teacher-mentor, perfection, science, education and upbringing, enlightenment, a well-rounded individual, personal development, school, spiritual heritage. ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ОРГАНИЗАЦИИ УРОКОВ «ОБРАЗОВАНИЯ» НА ОСНОВЕ ПЕДАГОГИЧЕСКИХ ВЗГЛЯДОВ АЛИШЕРА НАВОИ Аннотация. В данной статье освещены теоретические основы организации уроков «Воспитание» на основе педагогических взглядов Алишера Навои. Проанализировано значение идей, направленных на формирование нравственности, гуманизма и моральных качеств в творчестве Алишера Навои, в современном воспитательном процессе. В статье рассмотрены образовательные подходы, направленные на формирование молодого поколения как гармонично развитой личности через духовные ценности, выраженные в произведениях великого мыслителя. Ключевые слова: наставник, совершенство, наука, образование, просвещение, совершенный человек, личное совершенство, школа, духовное наследие. 540 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1 Kirish. O‘tmishdagi buyuk mutafakkirlarning dono fikrlari, o‘gitlari, tafakkur mevalari va ijodiy yutuqlarini o‘rganish, xalqimizning ma’naviy dunyosini kengaytirish bilan birga, yosh avlodning barkamol inson bo‘lib yetishishida muhim vositalardan biri hisoblanadi. Shu nuqtayi nazardan qaraganda, Sharq mutafakkirlaridan biri, o‘zbek adabiyotining zabardast siymosi, komil inson g‘oyasini kuylovchi va buyuk mutafakkir Alisher Navoiy merosini o‘rganish, undan ta’lim- tarbiya jarayonida foydalanish har bir pedagogning vazifasi hisoblanadi. Alisher Navoiy xalqimizning tafakkuri va badiiy madaniyatining tarixida butun bir davrni tashkil etadigan buyuk shaxsdir. U milliy adabiyotimizning tengsiz namoyandasi, millatimizning g‘ururi va sha’ni bo‘lib, o‘zining o‘lmas so‘z san’ati bilan dunyoga tanilgan. Ta`bir joiz bo‘lsa , olamda turkiy va forsiy tilda so‘zlovchi biron bir inson yo‘qki , u Navoiy sadoqat va e`tiqod bilan qaramasa , “Agar bu ulug‘ zotni avliyo desak , mutafakkirlarning mutafakkiri, shoir desak, shoirlarning sultoni ”, deb ta’riflaydi Birinchi Prezidentimiz I.A. Karimov. [1]. Ushbu maqolada, "Tarbiya" darslarini Alisher Navoiyning pedagogik qarashlari asosida tashkil etishning nazariy asoslari tahlil qilinadi. Navoiy pedagogikasining zamonaviy ta’lim tizimiga qanday ta’sir ko‘rsatishi, uning insoniylikka asoslangan yondashuvlarining tarbiyaviy ahamiyati va "Tarbiya" darslarini bu g‘oyalarga moslashtirishning muhimligi batafsil ko‘rib chiqiladi. Mavzuga oid adabiyotlarning tahlili va tadqiqot metodoligiyasi. Mazkur tadqiqot mavzusi doirasida bir qancha olimlar, xususan, xorijiy tadqiqotchilar E.V.Kvyatkovskiy, B.T.Lixachev, P.M. Yakobson, O.Suxodolskaya- Kuleshova va boshqalar Alisher Navoiyning pedagogik qarashlari bo‘yicha tadqiqotlar olib borgan. O‘quv-tarbiyaiy jarayonida milliy ma’naviyatni tiklash, yoshlarni estetik (badiiy) tarbiyalashda Alisher Navoiyning merosining o‘rni va roli S.K. Annamuratova, D.A. Djamolova, S.X. Fayzullina, R.X. Xasanov, A.Abdunabiyev, Sh.Quronboyev, Sh.Kurbonov, T.Muradimova, S.Ochilov, A.Abdunabiyev, Sh.Quronboyev, Sh.Kurbonov, T.Muradimova, S.Ochilovlarning asarlarida o‘z aksini topgan Usullar. Tadqiqotda quyidagi usullar qo‘llanildi: Tahliliy usul: Alisher Navoiyning pedagogik qarashlarini tahlil qilish orqali uning ta’lim va tarbiya haqidagi g‘oyalarini aniqlash. Bu usul orqali Navoiyning asarlarida tarbiya, ilm, axloqiy qadriyatlar va komil inson g‘oyalarini o‘rganiladi. Tahliliy usul o‘quvchilarni nafaqat Navoiy asarlari bilan tanishtirish, balki ularning tarbiyaviy ma’nolarini chuqur tushunishga yordam beradi. Muzokara usuli: "Tarbiya" darslarida o‘qituvchi va o‘quvchilar o‘rtasida muzokaralar o‘tkazish. Alisher Navoiy pedagogikasining zamonaviy ta’limga tatbiq etilishi haqida fikr almashish va muhokama qilish orqali Navoiy g‘oyalarini amaliyotga joriy etish imkoniyatlari o‘rganiladi. Muzokara usuli o‘quvchilarning mustaqil fikrlashini rivojlantirish va ularning axloqiy qarashlarini shakllantirishga yordam beradi. 541 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1 Matn tahlili: Navoiy asarlarini pedagogik nuqtai nazardan tahlil qilish. Bunda Navoiyning Xamsa asari yoki boshqa asarlaridan, xususan, Mahbub ul-qulub, Lison ut-tayr kabi she’riy asarlaridan iqtiboslar olib, ularning pedagogik mazmunini, tarbiyaviy ahamiyatini aniqlash. Matn tahlili usulini qo‘llash, Navoiyning fikrlarini zamonaviy pedagogika bilan bog‘lashda foydalidir. Deskriptiv usul: Alisher Navoiyning pedagogik qarashlarini bataf