Raqamli valyutalar muomalasini tashkil etish sharoitida pul-kredit siyosati samaradorligini oshirish yo‘llari

Аннотация

This article analyzes the ways to increase the effectiveness of monetary policy in the context of the organization of circulation of digital currencies. The introduction of digital currencies in the global financial system, especially digital currencies issued by central banks (CBDC), creates new opportunities in the management of monetary policy. The article highlights the economic importance of digital currencies, money supply management, increasing liquidity, and 578 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 10, 2024. OCTOBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 opportunities to increase the effectiveness of monetary policy through the introduction of new monetary instruments. At the same time, the security and economic risks of digital currencies are also considered. The article defines the main directions of effective management of monetary policy with the help of digital currencies and makes recommendations for further development of monetary policy in the future. Keywords: Digital currencies, monetary policy, central bank digital currency (CBDC), monetary policy, liquidity, financial security, economic development, digital economy. Kirish: Raqamli texnologiyalar rivojlanishi va global iqtisodiyotning raqamlashtirilishi zamonaviy moliya tizimiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Ayniqsa, raqamli valyutalarning paydo bo‘lishi va ularning tezkor rivojlanishi iqtisodiy siyosatni, xususan, pul-kredit siyosatini boshqarish imkoniyatlarini kengaytirmoqda. Markaziy banklar tomonidan chiqarilgan raqamli valyutalar (CBDC) va boshqa raqamli to‘lov vositalari orqali davlatlar o‘z moliyaviy tizimlarini yanada samarali boshqarishga intilmoqda. Pul-kredit siyosati davlatlarning iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashda muhim vosita bo‘lib, inflyatsiya, iqtisodiy o‘sish, va moliyaviy barqarorlikni ta’minlashda asosiy rol o‘ynaydi. Raqamli valyutalar orqali pul massasini nazorat qilish, likvidlikni oshirish va monetar siyosatni tezkor amalga oshirish imkoniyatlari sezilarli darajada kengayadi. Shu bilan birga, raqamli valyutalar tizimi orqali iqtisodiy xavfsizlikni ta’minlash va kiberxavfsizlik masalalariga ham alohida e’tibor qaratilishi zarur. Ushbu maqola raqamli valyutalar muomalasini tashkil etish sharoitida pul- kredit siyosatini takomillashtirish yo‘llarini tahlil qilishga bag‘ishlangan bo‘lib, zamonaviy iqtisodiy sharoitda raqamli valyutalarning iqtisodiy va moliyaviy tizimlarga ta’siri, ular orqali monetar siyosatni amalga oshirishning yangi imkoniyatlari va xavflari ko‘rib chiqiladi. Mavzuga oid adabiyotlar sharhi. Raqamli valyutalar va ularning pul-kredit siyosatiga ta’siri so‘nggi yillarda jahon moliya olimlari tomonidan keng o‘rganilayotgan dolzarb mavzulardan biriga aylandi. Ushbu sohada ko‘plab olimlar tadqiqotlar olib borishdi va turli xil yondashuvlar hamda nazariyalar ishlab chiqishdi. Quyida ushbu mavzuda olib borilgan asosiy ilmiy tadqiqotlar va olimlarning ishlari sharh qilinadi. 579 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 10, 2024. OCTOBER ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Satoshi Nakamoto (2008) - Raqamli valyutalar haqidagi tadqiqotlar asosan Satoshi Nakamoto tomonidan yaratilgan Bitcoin haqidagi maqoladan boshlanadi. "Bitcoin: Peer-to-Peer Electronic Cash System" maqolasida u blokcheyn texnologiyasiga asoslangan raqamli valyuta tizimini yaratish bo‘yicha fundamental nazariyani taklif qildi. Nakamoto raqamli valyutalarning markazlashtirilmagan va shaffofligini ta’minlash bilan birga, banklarga bo‘lgan ishonchsizlik muammosini hal qilishga urindi. Uning yondashuvi iqtisodiy sohadagi raqamli valyutalar mavzusidagi birinchi qadam bo‘ldi. Christine Lagarde (2018) - Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi (IMF) rahbari Christine Lagarde o‘zining "Winds of Change: The Case for New Digital Currencies" nomli nutqida raqamli valyutalarning iqtisodiy rivojlanishga ta’siri haqida gapirdi. U raqamli valyutalarning markaziy banklar uchun yangi imkoniyatlar yaratishini ta'kidlab, monetar siyosatda texnologiyalarning o‘rni va innovatsiyalarning ahamiyatiga urg‘u berdi. Lagarde raqamli valyutalarning iqtisodiy samaradorlikni oshirishda va moliyaviy kamsitishni kamaytirishda qanchalik muhim ekanligini ko‘rsatdi. Raghuram Rajan (2019) - Hindiston Markaziy Banki sobiq raisi va iqtisodiyot bo‘yicha olim Raghuram Rajan raqamli valyutalarning moliyaviy tizimga kiritilishining ijobiy va salbiy tomonlarini chuqur o‘rgandi. Uning "The Future of Central Bank Digital Currencies" nomli maqolasida markaziy banklar tomonidan chiqarilgan raqamli valyutalarning iqtisodiyotga ta'siri, ular yordamida pul-kredit siyosatini amalga oshirishning yangi usullari va xavflar haqida batafsil yoritilgan. Mark Carney (2019) - Angliya Markaziy Bankining sobiq rahbari Mark Carney o‘z nutqlarida va ilmiy ishlarida raqamli valyutalar orqali global moliyaviy tizimni isloh qilish haqida to‘xtalgan. Carney o‘zining "The Growing Challenges for Monetary Pol