PSIXOLOGIK KASALLIKLAR VA NEVROZ

Аннотация

Психологические расстройства – это состояния, которые влияют на психику и эмоции человека и могут возникать по разным причинам: генетике, стрессу, травме или факторам окружающей среды. Психологические 212 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/ VOLUME-2, ISSUE-12 расстройства — это проблемы со здоровьем, которые влияют на психику, эмоции и поведение человека. Распространенные типы этих расстройств включают депрессию, тревожные расстройства, шизофрению, биполярное расстройство и посттравматическое стрессовое расстройство. Пациенты обычно испытывают перепады настроения, стресс, галлюцинации, социальную тревогу или мысли о самоубийстве. Лечение обычно включает психотерапию, медикаментозное лечение и здоровый образ жизни. Психологическое здоровье оказывает непосредственное влияние на качество жизни и деятельности человека в обществе. Ключевые слова: Психосоматика, невроз, депрессия, стресс, психотерапия, эмоциональная реакция. Psixologik kasalliklarning asosiy turlari 1. Tashvish va xavotir buzilishlari (Anxiety Disorders), haddan tashqari xavotirlanish, qo‘rquv yoki stress holati.Turlari: umumiy xavotir buzilishi, vahima xurujlari, ijtimoiy fobiya. 2. Depressiya: Uzluksiz xafalik, qiziqishning yo‘qolishi, charchoq va o‘z joniga qasd qilish fikrlari. 3. Ikki qutbli buzilish (Bipolar Disorder) Odamda kayfiyatning haddan tashqari ko‘tarilishi (maniakal faza) va tushkunlik (depressiv faza) o‘rtasida o‘zgarishi. 4. Shizofreniya haqiqatni noto‘g‘ri qabul qilish, gallyutsinatsiyalar, paranologik fikrlar va boshqalar. 5. O‘z-o‘zini boshqarish buzilishlari oziq-ovqat bilan bog‘liq buzilishlar (anoreksiya, bulimiya). O‘yinbozlik, qaramliklar (giyohvandlik, spirtli ichimlik). 6. Obsessiv-kompulsiv buzilish takrorlanuvchi bezovta qiluvchi fikrlar (obsessiyalar) va bu fikrlarni еngishga urinish uchun amalga oshiriladigan harakatlar. 7. Travmadan keyingi stress buzilishi. Stressli voqeadan keyin yuzaga keladigan qo‘rquv, xavotir. 8. Hissiy beqarorlik (Borderline Personality Disorder) kayfiyatning tez-tez o‘zgarishi, o‘zini boshqara olmaslik va haddan tashqari impulsivlik. 213 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/ VOLUME-2, ISSUE-12 Psixologik kasalliklar turli xususiyatlarga ega va ularning har biri alohida belgilarga ega. Ular orasida eng keng tarqalganlardan biri depressiya va stressdir. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, Yer sharida depressiya bilan ro‘yxatga olinganlar soni 160 mil.dan ortiq. Biroq aksariyat mutaxassislar fikricha, depressiya bilan kasallangan har uch bemorning biri vrach nazoratida turdi, xolos. Biroq boshqa bir mutaxassislar fikricha, depressiya bilan kassallanganlar sonini aniqlash mushkul. Chunki depressiya turli hil klinik ko‘rinishlarda namoyon bo‘lmoqda va hamma vaqt ham tashxis to‘g‘ri bo‘lib chiqavermaydi. Buning ustiga depressiya bilan og‘rigan bemorlarning hammasi ham psixiator va psixologlarga murojaat qilavermaydi. Depressiya – Bu kasallik insonning ruhiy holatini sezilarli darajada pasaytiradi. Depressiya bilan og‘rigan odamlar qayg‘u, umidsizlik va hayotdan qoniqmaslik holatiga duch keladilar. Ular o‘zlarini izolyatsiya qilishlari, jismoniy holatlari yomonlashishi mumkin. Depressiya ko‘pincha stress, kimyoviy disbalanslar yoki genetik omillar bilan bog‘liq. Stress esa bu odamning psixologik va jismoniy resurslariga ortiqcha talablar qo‘yilganida paydo bo‘ladigan ruhiy va jismoniy holat. Stress hayotimizning turli omillariga javob sifatida yuzaga kelishi mumkin va uning natijasida insonning kayfiyati, fikrlari, jismoniy holati va xulq-atvori o‘zgaradi. Stress salbiy yoki ijobiy bo‘lishi mumkin va turli vaziyatlarda, masalan, ishda, oilada yoki shaxsiy hayotda yuzaga keladi. Stress va depressiya o‘rtasidagi bog‘liqlik juda kuchli bo‘lishi, chunki stress — depressiyaning rivojlanishiga olib kelishi yoki uni kuchaytirishi mumkin. Biroq, bu ikkala holat turli psixologik va jismoniy tajribalardir, va har biri o‘ziga xos xususiyatlarga ega. Emotsional reaksiya: Stress va depressiya o‘z ichiga salbiy hissiyotlarni olib keladi. Stress ko‘pincha tashvish, xavotir, asabiylashish kabi hissiyotlarni keltirib chiqaradi, depressiya esa umidsizlik, qayg‘u, va o‘zini yomon his qilishni yuzaga keltiradi. Har ikkala holatda ham odamlar o‘zlarini yomon his qilishadi, kayfiyat pasayadi va ijtimoiy faoliyatlardan cheklanadilar. Nevroz — bu psixologik va ruhiy salomatlikning buzilishi bo‘lib, odamning hissiy holati, fikrlash usuli va xulq-atvorida turli buzilishlar paydo bo‘ladi. Nevroz 214 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/ VOLUME-2, ISSUE-12 ko‘pincha uzoq davom etgan stress, tashvish, qo‘rquv yoki travmalar natijasida rivojlanadi. Bu holat jismoniy kasalliklar bilan bog‘liq emas, balki asosan psixologik sabablarga asoslanadi. Nevroz bilan og‘rigan odamlar ko‘pincha o‘zlarini past baholashadi, doimiy xavotirda yoki umidsizlikda bo‘ladilar va kundalik hayotdagi oddiy vazif