ЗНАЧЕНИЕ СТРАТЕГИЧЕСКОГО УПРАВЛЕНИЯ В ДЕЯТЕЛЬНОСТИ СУБЪЕКТОВ МАЛОГО БИЗНЕСА И ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСТВА

Аннотация

This article analyzes the significance of strategic management in small businesses and entrepreneurial entities. Strategic management models are crucial for fostering the growth, enhancing efficiency, and achieving stable market positions for small businesses. The article reviews modern management practices and approaches applied to small business entities in Uzbekistan. The research results underscore the necessity of implementing strategic approaches for the sustainable development of small businesses. Keywords: strategic management, small business, entrepreneurship, Uzbekistan, innovation, competitiveness, financial support, business incubators, accelerators, digital transformation, resource management, market analysis, efficiency, economic stability, development strategies. Кириш. Бугунги кунда Ўзбекистонда кичик бизнес ва тадбиркорлик субъектларини ривожлантириш давлат сиёсатида устувор йўналишлардан бири ҳисобланади. Мамлакат иқтисодиётида кичик бизнеснинг улушини ошириш мақсадида бир қатор ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Хусусан, бизнес муҳитини яхшилаш, тадбиркорларга қулай шароитлар яратиш ва уларнинг молиявий қўллаб-қувватланиши йўлида йирик қадамлар қўйилмоқда. Ушбу ислоҳотлар доирасида кичик корхоналарнинг самарали фаолият кўрсатиши учун замонавий бошқарув услубларидан фойдаланиш муҳим аҳамият касб этади. Бошқарувнинг стратегик услублари кичик бизнесни ривожлантиришда муҳим ўрин тутади. Ҳозирги глобал иқтисодиётда ҳар бир корхона ўз рақобатбардошлигини ошириш учун стратегик бошқарув моделларини жорий қилиши лозим. Бу, ўз навбатида, кичик корхоналарга нафақат ички бозорда, балки халқаро бозорда ҳам муваффақиятли иштирок этиш имконини беради. Стратегик бошқарув орқали корхоналар ўзларининг келажакдаги мақсадларини аниқ белгилаб, уларга эришиш учун замонавий восита ва методлардан фойдаланадилар. Бугунги кун шароитида кичик бизнес ва тадбиркорлик субъектлари фаолиятида стратегик бошқарувнинг аҳамияти тобора ортиб бормоқда. Стратегик бошқарув тизими корхоналарга ўз ресурсларини тўғри тақсимлаш, бозордаги ўзгаришларга мослашиш ва рақобатчилардан устун туриш имконини беради. Бу билан, стратегик бошқарув нафақат кичик бизнес ривожланишини қўллаб-қувватлайди, балки умумий иқтисодий барқарорликка ҳам ижобий таъсир кўрсатади. Адабиётлар шарҳи. Стратегик бошқарув ва унинг бизнес соҳасидаги аҳамияти ҳақида илмий қарашлар узоқ йиллар давомида ривожланиб келган. Бугунги кунда стратегик бошқарув корхоналарнинг самарадорлиги ва рақобатбардошлигини оширишда асосий омиллардан бири сифатида эътироф этилмоқда. Стратегия тушунчасини талқин қилишда бир қанча иқтисодчи олимлар турли ёндашувлар таклиф этишган. Машҳур олим Майкл Портер стратегик бошқарувни корхонанинг бозорда рақобатбардош афзалликка эга бўлишини таъминлайдиган фаолиятлар мажмуаси сифатида таърифлайди. Унинг фикрича, стратегия, аввало, корхонанинг ўзига хослик ва 393 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, noyabr www.e-itt.uz мустақилликни сақлаб қолишига йўналтирилган бўлиши керак, бу эса стратегик мақсадларга эришишнинг муҳим омилларидан биридир. Кеннет Эндрюс эса стратегик бошқарувни корхонанинг узоқ муддатли мақсадлари ва уларга эришиш стратегияларини ишлаб чиқиш жараёни деб таърифлайди. Унинг фикрига кўра, корхонанинг келажакдаги ўрнини белгилашда стратегик бошқарув муҳим рол ўйнайди ва бунда ташкилий ресурсларнинг самарали тақсимланиши жуда муҳим аҳамиятга эга. Ричард Румельт ҳам стратегик бошқарувнинг аҳамиятини юқори баҳолайди ва уни корхоналар учун ресурсларнинг рационал ва самарали бошқарилиши учун зарурий механизм деб таърифлайди. Унинг қарашларига кўра, тўғри стратегияларни ишлаб чиқиш ва уларни амалга ошириш орқали корхона иқтисодий барқарорликка эришиши мумкин. Кичик бизнес ва стратегик бошқарув мавзусида олиб борилган илмий тадқиқотларда ҳам бир қатор эътирофга молик ишлар мавжуд. Масалан, Жозеф Шумпетернинг кичик бизнесдаги инновациялар ҳақидаги тадқиқотлари стратегик бошқарувнинг инновациялар билан узвий боғлиқлигини кўрсатади. Унинг қарашларига кўра, кичик бизнес субъектлари инновацион ўзгаришлар орқали тезкорлик ва рақобатбардошликка эришишлари мумкин. Бу эса стратегик бошқарувдаги асосий мақсадлардан биридир. Илмий тадқиқотлар шуни кўрсатадики, кичик бизнесда стратегик бошқарув моделларини жорий этиш нафақат ички бозорда, балки халқаро миқёсда ҳам корхонанинг устуворлигини оширишга хизмат қилади. Олимларнинг бу борадаги илмий қарашлари кичик бизнесни самарали бошқариш йўналишидаги келгуси тадқиқотлар учун муҳим асос бўлиб хизмат қилмоқда. Жозеф Шумпетер кичик бизнес ва инновация мавзусида олиб борган тадқиқотлари билан машҳур. Унинг “ижодий талофат” концепциясига кўра, кичик бизнес субъектлари янги технологиялар, маҳсулотлар ва хизматлар яратиш орқали бозорда муҳим ўзгаришларга сабаб бўлиши мумкин. Шумпетернинг фикрича, кичик корхоналар инновацион имкониятлардан самарали фойдаланган ҳолда тезкорлик билан бозордаги ўзгаришларга мослашиш қобилиятига эгадир. Бунда стратегик бошқарув инновацияни жорий этиш жараёнини ташкил қилиш, уларнин