Особенности классификации внутреннего делового туризма

Аннотация

This article discusses the methodological issues of the development of domestic business tourism in the context of overcoming the consequences of the coronavirus pandemic in Uzbekistan. In particular, the author offers suggestions for improving the nature and classification of business tourism. Keywords: pandemic, tourism, business tourism, classification of domestic business tourism. Кириш. Маълумки, COVID-19 коронави- Ишбилармонлик туризмининг умумий рус пандемияси дунё мамлакатларида соғликни таснифида ташриф бюриладиган мамлакатга сақлаш тизими учун катта синов бўлиши билан қараб ташқи ва ички ишбилармонлик туризми биргаликда иқтимодиёт соҳалари ва тармоқла- ажратилади. Ташқи ишбилармонлик туризм рига ҳам кучли зарба берган. Бугунги кунда фуқароларнинг бошқа давлатга чиқиши билан бутун жаҳон бўйича иқтисодий йўқотишлар 9- боғлиқ бўлади, яъни турли расмий масалалар- 10 трлн.Ақш доллари атрофида баҳоланмоқда. ни тақозо қилади. Иқтисодиётнинг хизмат кўрсатиш билан Ички ишбилармонлик туризми бир мам- боғлиқ тармоқларда стагнация холатлари куза- лакат фуқароларнинг ўз давлати чегарасида тилмоқда. Туризм энг кўп зарар кўрган тармоқ- саёхатга чивишини англатади. лардан ҳисобланади. Жаҳон туризм ташкилоти Дунёда коронавирус пандемиясининг маълумотларига кўра, 2020 йил якунлари бў- салбий оқибатларидан бири бўлиб ташқи иш- йича халқаро саёҳатлар 89 фоизга, иш ўрин- билармонлик туризмининг кескин камайиши лари 74 миллионтага қисқариши, соҳадаги жа- ҳисобланади. Маълум сабабларга кўра бизнес ми йўқотишлар 800 миллиард долларни таш- бўйича шериклар ўртасидаги барча масала ва кил этиши кутилмоқда[1]. муаммолар масофавий тарзда ҳал этилиши Коронавируснинг чекиниши туризм соҳа- кўзда тутилмоқда. сини жонлантириш масаласининг долзарблиги- Шу вазиятда ички ишбилармонлик туриз- ни оширмоқда. Ўзбекистон Республикаси мининг имкониятларини кенгайтириш ва уни Президенти Шавкат Мирзиёев туризмнинг ривожлантириш истиқболлари юқори баҳола- карийб 400 минг иш ўринларини яратиш нади. имкониятларини ҳисобга олган холда соҳани Мавзуга оид адабиётларнинг таҳлили. ривожлантириш заурати тўғрисида бир неча Ички ишблармонлик туризмини ривожланти- бор таъкидлаб келмоқда. Туристик фирмалар риш учун унинг илмий-методологик жиҳатдан ва меҳмонхоналарга давлат томонидан суб- асослаш зарур деб ҳисоблаймиз. Ишбилармон- сидия ва имтиёзлар ажратиш, кўрилган зарар- лик туризмининг ижтимоий-иқтисодий илдиз- нинг бир қисмини қоплаш чоралари ишлаб чи- лари, эҳтиёжлари ва манфаатларини тадқиқ қилмоқда. Жумладан, 1 минг 750 та субъектга қилиш жаҳон олимларининг диққат марказида мол-мулк, ер ва ижтимоий солиқлардан 60 мил- бўлиб қолмоқда. лиард сўмга яқин имтиёз тақдим этилди[1]. И.В. Зорин ва В.А. Квартальновлар ишби- Туризм соҳасини жонлантиришнинг бу- лармонлик туризмини “даромад олмаган холда гунги кундаги энг истиқболли йўналиши бу ич- хизмат мақсадларида вақтинчалик хизмат са- ки туризм имкониятлардан кенг фойдаланиш. фарлари ва саёҳатларда бўлиш, шу жумладан Ички туризмнинг кўп қирралигини ҳисобга ол- анжуман, конгресс ва хоказоларда иштирок сак, бу йўналиш туристик фаолиятни янгидан этиш” деб таърифлайдилар [2]. шакллантиришни тақозо қилади. Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 5 242 РЕКРЕАЦИЯ ВА ТУРИЗМ Балабанов И.Т. ва Балабанов А.И. ушбу туризм эса жамоавий учрашувлар, инсентив- атамани “бизнесменларнинг иш юзасидан саё- саёҳат ва бошқалардан иборат бўлади [7]. хатда бўлиши” деб изоҳлайдилар [3]. Тадқиқот методологияси. Юқоридаги Смирнова О.А. томонидан берилган таъ- таърифларда ишбилармонлик туризмининг бу- риф қуйидагича: Ишбилармонлик туризми – бу гунги кун ҳусусиятларини акс эттирмаган ай- иш вақтида инсонларнинг ҳаракатланиши ва рим жиҳатларини кўриш мумкин. Биринчидан жойини ўзгартириши вақтида вужудга кела- атамада “ишбилармонлик” сўзининг тор маъ- диган муносабатлар ва ходисалар мажмуаси- нода талқин қлинишини таъкидлаш зарур. дир. Одатий яшаш ва ишлаш жойидан фарқли Олимлар ишбилармонлик туризмининг фақат ўлароқ бу ҳаракатланишнинг асосий мотива- уюшган, ташкиллаштирилган турларига урғу цияси турли ишчи учрашувлар, конгресслар, берганлар. Иккинчидан, ишбилармолик туриз- анжуманлар, кўргазмалар, ярмаркалар инсен- ми таърифларида асосан тцуризм субъектлари- тив-тадбирларда қатнашишдан иборат [4]. нинг манфаатлари ва дунёқарашлари акс этти- И.А.Цацулинанинг фикрича “ишбилар- рилган, модомики бу турдаги туризмда саёҳат- монлик туризми ишбилармонлик коммуника- чининг мақсадлари ва олдига қўйилган вазифа- цияларни, ахборот ва технологияларни алма- лари асос бўлиши лозим. Бундан ташқари, биз- шишни, янги шериклар ва бозорларни излаш, нес субъектларининг хилма-хиллиги ва ишби- PR-тадбирлар, персонални ўқитиш ва корпо- лармонлик муҳитининг ўзига хослиги атама- ратив маданиятни ривожлантиришни ўз ичига ларда ёритилмаган деб ҳисоблаймиз. олади” [5]. Шу муносабат билан бизнинг таърифи- А.Н. Елизаров ишбилармонлик туризмга мизда ишбилармонлик туризми –хўжалик субъ- таъриф берар экан, уни ташкилот ёки шахснинг ектлари вакиллари, тадбиркорлар ва жисмоний