TARMOQ TEXNOGIYALARI VA INTERNET BAYONNOMALARI

Аннотация

Ushbu maqolada tarmoq texnologiyalari va internet bayonnomalarining ahamiyati o’rganiladi. Tarmoq texnologiyalari qurilmamari va internet bayonnomalari turlari, ulardan samarali foydalanish atroflicha organib chiqiladi. Tarmoq texnologiyalari va internet bayonnomalari xavf-xatarlari o’rganilib,ularni bartaraf etish choralari tahlil qilinadi. O’zbekiston Respublikasida iqtisodiy informatikani rivojlantirish tamoyillari birinchidan, zamonaviy axborot texnologiyalarini rivojlantirish, davlat muassasalari va xo’jalik subektlari, muassasa va tashkilotlar, xususiy shaxslar uchun axborot tizimlarini yo’lga qo’yish, ikkinchidan iqtisodiyot, fan, ta’lim, ijtimoiy sohada axborot tizimlarini shakllantirishga ko’maklashish vav uchinchidan Respublikaning jahon axborot tizimlari va xalqaro tarmoqlarga ulanishni ta’minlashdan iborat. Internet bayonnoma.TCP/IP bayonnomalari yig’masidan iborat tarmoq pog’onasi bayonnomasi. IP bayonnomalarda tarmoqdagi xar bir kompyuterga to’rt xonalik IP-manzili (4 bayt) mos qo’yiladi. Shu bilan birga nimtarmoqdagi kompyuterlar manzilning umumiy boshlang’ich bitlari bilan birlashtiradi.Hamma joyda IP bayonnomasining 4 rusumi(IPv4) tarqalib ketgan,u RFC791 da tasvirlangan.Shuningdek,bayonnomaning yangi 6 rusumi(IPv6) ishlab chiqilmoqda. Asosiy qism 1.Tarmoq texnologiyalari va internet bayonnomalarining turlari Tarmoq texnologiyalari-bu kompyuter va qurilamalarni bir-biri bilan bog’lash uchun ishlatiladigan usullar va texnologiyalar majmuasidir Tarmoq texnologiyalari yoki Kompyuter tarmoqlari; Asosan 3 turga bo’linadi:  Lokal tarmoqlar (LAN-Local Area Network)-Mahalliy tarmoq hisoblanib, faqat cheklangan joylarda ishlaydi, masalan, uy yoki offisda ishlatiladi. Bunga misol qilib: Ethernet tarmog’ini keltirish mumkin  Mahalliy tarmoqlar (WAN-Wide Area Network)-Keng maydon tarmog’i. Bir nechta local tarmoqlarni o’z ichiga oladi.Geografik jihatdan uzoq joylarni bog’laydi Misol uchun: Internet-eng katta WAN tarmoq hisoblanadi  Global tarmoqlar (MAN-Metropolitano Area Network)-Butun dunyoni internet bilan bog’lashga xizmat qiladi. Buning tarkibida bir qancha Lokal va Mahalliy tarmoqlar mavjud Misol qilib: Arpanet eng katta global tarmoq hisoblanadi 23 ` Qo’shimcha Tarmoq texnologiyalari:  Simsiz lokal tarmoq (WLAN-Wireless LAN)-Simsiz texnologiya yordamida ishlaydigan tarmoq Misol uchun: Wi-Fi  Shaxsiy tarmoq (PAN-Personal Area Network)-Shaxsiy qurilmalar o’rtasidagi qisqa masofadagi tarmoq Misol qilib: Bluetooth  Xavfsiz qidiruv tarmog’I (VPN-Virtual Private Network)-Internet orqali maxfiy va xavfsiz bog’lanishni taminlaydi Misol qilib: Korporativ tarmoqlarda keng qo’llaniladi Internet bayonnomalari turlari Internet bayonnpmalari-bu tarmoqdagi qurilmalar orasida ma’lumotlar almashinuvini boshqaruvchi qoidalar majmuasidir. Eng mashxur internet bayonnomalari:  HTTP (HyperText Transfer Protocol) Veb-sahifalarni yuklash uchun ishlatiladi  FTP (File Transfer Protocol)-Fayllarni tarmoqqa yuklash yoki tarmoqdan yuklab olish uchun qo’llaniladi  SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)-Elektron pochta xabarlarini jo’natish uchun ishlatiladi  POP3(Post Office Protocol v3) va IMAP (Internet Messenge Access Protocol)-Elektron pochta xabarlarini Qabul qilish uchun ishlatiladigan bayonnomalar  TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol)-Internetning asosiy bayonnomasi TCP-Ma’lumotni ishonchli yetkazib beradi IP-Ma’lumotni manzillarga yo’naltiradi  DNS (Domain Name System)-Domain nomlarini IP-manzillarga aylantirish uchun ishlatiladi  DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol)-Avtomatik ravishda IP-manzilni belgilaydi  SNMP (Simple Network Management Protocol)-Tarmoq qurilmalarini boshqarish va Monitoring qilish uchun qo’llaniladi Hozirgi davrda tarmoq texnologiyalari insonlar hayotini tubdan o’zgartirib yubordi. Internet rivojlanayotganligi va kengayib borayotganligi tufayli hozirgi paytda qayerda bo’lishingizdan qat’iy nazar hohlagan ma’lumotlaringizni topib olishiingiz mumkin Internet tarmoqlari tezligi, xavfsizligi va kengayuvchanligi qanday muhokamalarga sabab bo’ladi Internet tarmoqlari tezligi foydalari va zararlari  Foydalari: Internet tarmoqlari yuqori tezlikda ma’lumotlarni topish, uzatish kabilarga xizmat qiladi. Masalan, katta hajmdagi fayllarni yuklash va yuklab olish juda tez amalga oshiriladi. Onlayn ta’lim,telemeditsina va masofadan ishlashda yuqori internet tezligi zarur. Tezkor internet xizmatlari orqali (You tube, Netflix) va onlayn o’yinlarni kechikishlarsiz ishlashiga imkon beradi 24 `  Zararlari: Yuqori tezlik o’z navbatida xizmatlari qimmat hisoblanib, rivojlanayotgan hududlar uchun qiyinchilik tug’diradi. Yuqori tezlikdagi internet qurilmalar va infratuzilmalardan ko’p energiya talab qiladi, bu ekologik ta’sirga olib keladi. Dunyo bo’ylab yuqori tezlikdagi internetga ulanish imkoniyati notekis taqsimlangan Tarmoq texnologiyalari va internet bayonnomalari xavf-xatarlari Kiberhujumlar va ularning oqibatlari Xavf:  DDos (Distributed Denial of Service)-Tarmoqlarni ha