ДИНИЙ ЭКСТРЕМИЗМГА ҚАРШИ КУРАШНИНГ СТРАТЕТИК МУАММОЛАРИ

Аннотация

This article analyzes issues related to the strategic problems of the fight against religious extremism. Also, the article examines the negative situations of religious extremism and terrorism in our society and issues of solving strategic problems in its prevention. Key words: Society, religious, extremism, terrorism, combat, civil, international, cooperation, prevention, prevention. Маълумки, Ўзбекистон қатор минтақавий ташкилотлар доирасида қабул қилинган экстремизм ва терроризмга қарши курашга қаратилган шартномаларни бажаришда фаол қатнашиб келмоқда. Терроризмга қарши кураш, уни бартараф этиш масалаларига оид сиёсий-ҳуқуқий ҳужжатлар БМТ, Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги, Шанхай ҳамкорлик ташкилоти доираларида имзоланган. Ҳозирда Ўзбекистон БМТнинг терроризмнинг олдини олиш ва унга қарши курашга қаратилган асосий 13 та ҳужжатини ратификация қилган. БМТ Хавфсизлик кенгаши Аксилтеррористик қўмитаси томонидан Ўзбекистоннинг терроризмга қарши курашдаги халқаро ҳамкорлиги юксак баҳоланади. 112 ` Шунингдек, Ўзбекистон АҚШ, Россия, Хитой, Марказий Осиё республикалари каби қатор мамлакатлар билан халқаро терроризмга қарши курашда самарали ҳамкорлик қилиб келмоқда. Ўз навбатида, жамиятимизда диний экстремизм ва терроризм мафкураси тарқалишини олдини олишда профилактик ва тушунтириш ишлари савияси ва таъсирчанлигини тизимли равишда кучайтириб бориш бугунги куннинг ҳаётий муҳим масаласига айланди. Ҳозирги кунда республикамизда диний экстремизм ва терроризмга қарши курашда давлат ва фуқаролик жамиятининг самарали ҳамкорлиги йўлга қўйилган. Давлат амалдаги қонунларимизга зид равишда конституцион тузумга қарши гуруҳларнинг фаолиятини аниқлайди ва уларга чек қўяди. Таъкидлаш жоизки, ДЭО аъзолари диний эътиқоди ёки дунёқараши учун эмас, балки Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси ёки Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекси ва бошқа қонунларимизда аниқ белгиланган жиноий ишларни содир этгани ва қонунбузарлиги учун жазога тортилади. Алданиб оқимга кириб қолган шахс ўз вақтида хатосини англаб етиб, пушаймон бўлса ва жиноятни очишга ёрдам берса, Жиноят Кодексининг тегишли моддасига кўра жавобгарликдан озод этилади. Жамият ОАВ, маънавият йўналишда фаолият юритадиган тузилмалар, жамоат ва диний ташкилотлар орқали фуқароларни ақидапараст ғояларнинг таъсирига тушиб қолишини олдини олишга қаратилган профилактик ва тушунтириш ишларини амалга оширади. Диний экстремистик ташкилотларга муносабат, улар фаолиятини баҳолашда икки ёқлама стандартлардан воз кечиш, бундай тафаккур ва ёндашув тарзига барҳам бериш, айниқса, ўсиб келаётган авлод онгида хусусий манфаатлар ва мақсадлардан қатъий назар, инсоннинг эртанги куни ва жамият истиқболи учун дахлдорлик туйғусини тарбиялаш ва бу борадаги ғоявий–тарбиявий ишларни тизимли ташкил этиш ҳаётий ва давр талаби эканлигини англаш таъкидлаб ўтишимиз ўринлидир. Бугунги кун ёшлари учун Интернет турли ахборот ва маълумотларни олиш орқали уларни билим олиш имкониятларини кенгайтираётган бўлса, иккинчи томондан Интернет саҳифалари орқали дин ниқоби остида соҳта, диний экстремистик, террористик руҳдаги турли бузғунчи оқимлар ва миссионерлик фаолияти орқали турли мақсадларни кўзлаган янги диний ҳаракатлар учун асосий тарғибот–ташвиқот макони бўлиб қолмоқда. Диний экстремизм ва фундаментализм даъватларига кўр–кўрона ишониши ва уларни рағбатлантириши эски замонни қумсовчи, дунёвий қадриятлар устувор бўлган ҳаётни қоралайдиган кимсалар дунёқарашидир1. “Фундаментализм” — ўта тор диний атама бўлиб, бу атама аслида христиан дини билин боғлиқ ҳолда Диний экстремизм келиб чиққан. Ислом фундаментализми соф ислом асосига қайтиш, исломни асл ҳолида 1 Холов А.Т. «Вояга етмаган ва ёшларни террористик ва экстремистик ташкилотларга жалб қилиниўнинг олдини олиш чоралари» // «Ёшларни террористик ва экстремистик ташкилотларга жалб қилинишининг олдини олиш: назария, амалиёт ва ўзбекистон тажрибаси» номли республика илмий-амалий конференцияси материаллари тўплами., Т-2018. Б 209-211 113 ` қўллаш зарур ва фақат ана шу йўл билан ислом динини бидъатдан “тозалашга” эришиш мумкин деган нотўғри қарашларни тарғиб қилади. Ақидапарастлик (арабча ақида – ишонч, бирор нарсани иккинчиси боғлаш) муяйян шароитда, бирон–бир ғоя ёки томойилга қатъий ишонч ва уни Тарихан дин давлат ва унинг ҳуқуқий тизими ривожланишига жуда жиддий таъсир ўтказиб келган. мутлақлаштириш асосида шакилланган қоида ва тартибларни ҳамда ҳамда уларни шароит, ҳолат, вазиятни ҳисобга олмаган ҳолда, кўр–кўрона қўллаш ва уринишни англатади. У муайян қонун ва қоидаларга таъсир доирасини сунъий равишда кегайтиришга уринишда ёрқин намоёни бўлади. Маълумки, жамоат тартибини сақлаш, фуқаролар хавфсизлигини таъминлаш, аҳолининг ҳуқуқий маданияти ва онгини ошириш, шахснинг ҳаёти, соғлиғи, шаъни, қадр–қиммати ва мол мулкини турли тажовузлардан ҳимоя қилишда Ички ишлар органларининг ўрни муҳим аҳамиятга эгадир. Фуқароларнинг тинчлиги ва осойишталигини, уларнинг хавфсизлигини таъминлашда ички ишлар органларининг қуйи тизими ҳисобланган яъни, таянч пунктларида хизмат фаол