ЮҚОРИ БОСИМ ХОСИЛ ҚИЛУВЧИ КОМПРЕССОР ҚУРИЛМАЛАРИНИНГ ВАЛ ДЕТАЛИНИ ВИРТУАЛ АНАЛИЗ ҚИЛИШДА САЕ ТИЗИМЛАРИНИНГ АХАМИЯТИ

Аннотация

this article is aimed at eliminating the problem that arises in the technological process through advanced and innovative methods in CAE systems of virtual analysis of shafts and rotors of compressors and turbine devices used in technological processes. Keywords - 3D modeling of shafts and arrows, CAE systems, Finite- Element Modeling (FTE), Finite-Element Analysis (FEA) Малумки замонавии ишлаб чиқаришда жахон бозорида омон қолиш жуда хам қии ин, қачонки тезликда махсулотни юқори сифат, кам вақт ва арзон қилиб чиқарилмаса. Қачонки махаллии ресурслардан фои даланиб катта имкониятли хотирага эга компютер, катта тезликда ишлаши, график интерфеи сини қулаи имконияти, маьлумотлар алмашинувини автоматлаштирилганлиги ишлаб чиқаришдаги узаро ахборот алмашинувини осонлаштиради. Бу эса автоматлаштирилган лои ихалашни (computer-aided design CAD), ишлаб-чиқаришни (computer-aided (computer-aided engineering-CAE) ривожланишига сабаб бу лди. Шунинг учун параметрик ва геометрик моделлаштириш, автоматлаштирилган чизма и иғиш тизимларидан фои даланилади. Геометрик моделлаштириш тизимлари–бу уч у лчамли эквивалент, чизмаларни и иғишни автоматлаштириш тизимлари, бунда программа пакети, уч у лчамда ишлаш 126 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference ва обект текистлиги мавжуд. Турли хил у лчамдаги деталларни уч у лчамли моделлаштириш екранида хосил қилиш имкониятини беради. Ишлаб чиқариш жараёнларидаги вал ва роторларни ишлаш жараёнини олдиндан моделлаштириш ва виртуал анализ қилиш технлологик жихозни ишдан чиқишини олдиндан прогноз қилиш имконини беради бу эса самарадорлиликга сезиларли таьсир кўрсатади. 1-расм Вал деталини 3D модели Замонавий автоматлаштирилган ишлаб-чиқаришда CAE-(computer- aided engineering) технологик жараённи хар бир босқичини бахолаб беради. Лойихаланаётган агрегатнинг кинематик ва динамик параметрларини хисоблайди. Бу ADAMS ва DADS компанияларига тегишли бўлади. Бу компонентларни яни деталнинг моделидаги хар бир нуқталарни оғирликларини доимий яхлит олиб хисоблайди. Яна бу тизимда механизмларни харорати (температура), кучланишларини хисоблаб боради. Физик ва иссиқлик кучланишларини хисоблаб бориш имконияти хам мавжуд. Сунгги четки элементлардан фойдаланиб берилган топшириқни тахлил қилишимиз мумкин бўлади. Сунгги четки элементларнинг дастурлари мавжуд бўлиб, улар NASTRAN ва ANSYS. 2-расм Finite-element modeling орқали вални элементларга ажратиш Четки элементлар методи тугаланаётган элементни юқори технология,ьмоделларга кучланишларни тақсимлаш, харорат, электромагнит майдонлари ва суюқликларнинг характеристикаси, хал 127 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference қилиш зарур бўлган параметрлар яни геометрия танлаш, четки элементларга сетка мухитини яратиш, кучларни чегаралаш, материал таркиби ва анализ қилиш тартиби (статик ва динамик, йўналишли ва йўналишсиз, деформация анализи, кучланиш ва б.ш.). 3-расм Вални температурага таьсирини CAE текшириш ва натижалар олиш Барчаси биргаликда четки элемент ни моделлаштириш (finite-element modeling). Четки элементнинг барча хисоб-китоблари билан шуғулланиш учун (finite-element analysis-FEA) дастури мавжуд. Ишни бошлаш учун даставал геометрия обектини ва вазифа яратиш майдонини хосил қилинади. Қуида (finite-element analysis-FEA) дастури орқали вални анализ қилишда олинган натижалар келтирилган. 4-расм Finite-element analysis-FEA ёрдамида ташқи таьсирнинг Мах ва Мин майдонини аниқлаш ва қтймаларни дастур ёрдамида олиш 128 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference 5-расм Валнинг айланиш частотаси ва ташқи кучлар ва темпрература таьсирида юзага келадиган носозликларни анализ қилиш . Валларни юқори юкланишлар бўйича ҳисоблашда таҳлилида валларни асоссиз оғирлашишига ва материаллардан етарли фойдаланмасликка олиб келади. Валлар чидамлиликка ҳисоблаш усули юқорида баён қилинганидек кўплаб станоклар учун хос юкланишларнинг режим ўзгаришлари акс эттирмайди. Бу холда текширувчи ҳисобларни келтирилган кучланганлик бўйича олиб бориш зарур. Келтирилган кучланганлик деб, баъзи ҳисобий кучланганлик чарчоқлик таъсири ўта самарани беради. Хақиқий ностанционал юкланишларнинг фактига асосланган давомида намоён бўлади. Мустаҳкамлик шарти: бу ерда N — цикл сонлари, чарчоқлик эгри чизиғини синиш 0 нуқтасига мос келувчи катталик катта бўлмаган кесимлар учун 5•106 га, йирик кесимлар учун 107 га тенг деб қабул қилинади; п — iц кучланишдаги юкланишлар циклларининг умумий сони; m — чарчоқлик эгрилигини даража кўрсаткичи. Одатда т = 9, пресли ўтказгичли валлар учун m = 6, мустахкамланган деталлар учун m= 18÷20; а— ортиқча юкланганликка қаршилик коэффициенти. Кфучланганлик бир поғонали ўзгаришлари учун 6- расм бўйича қабул қилинади бошқа холларда 1 га тенг бўлади; 129 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference 6-расм. Кучланганликни бир поғонали ўзгаришлари учун, ортиқча юкланганликни қаршилик коэффициентини ўзгариши. σ — кучланганлик юкланишнинг э