ПЕРСПЕКТИВЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ УСЛУГ В УСЛОВИЯХ ИННОВАЦИОННОЙ ЭКОНОМИКЕ

Аннотация

Мақолада олий таълим муассасалари яқин истиқболда ташкилий жиҳатдан кўрсатиладиган хизматлари таҳлили келтирилган, таълимнинг ўзгариш тенденциялари, ҳозирда мавжуд таълим шакллари, олий таълим муассасаларининг рақамли трансформациялари бўйича хорижий амалиётлар таҳлил қилинган. Калит сўзлар: олий таълим муассасалари, таълим, онлайн таълим, вертуал университет, истеъмолчи, таълим сифати. ПЕРСПЕКТИВЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ УСЛУГ В УСЛОВИЯХ ИННОВАЦИОННОЙ ЭКОНОМИКЕ Низамов Анвар Нигматович Самаркандский институт экономики и сервиса Аннотация. В статье представлен анализ услуг, предоставляемых высшими учебными заведениями в ближайшем будущем, тенденций изменения доступных в настоящее время форм обучения, зарубежный опыт цифровой трансформации высших учебных заведений. Ключевые слова: высшие учебные заведения, образование, онлайн-образование, виртуальный университет, потребитель, качество образования. PROSPECTS FOR DIGITALIZATION OF EDUCATIONAL SERVICES IN INNOVATIVE ECONOMY Nizаmov Anvar Nigmatovich Samarkand Institute of Economics and Service Annotation. The article presents an analysis of the services provided by higher education institutions in the near future, trends in educational changes in currently available forms of education, and foreign experience in the digital transformation of higher education institutions. Key words: higher education institutions, education, online education, virtual university, consumer, quality of education. VII SON - IYUL, 2024 376-338766 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, iyul www.e-itt.uz Кириш. Таълим жамиятнинг асосий тизимини шакллантирувчи институтларидан бири бўлиб, кенг кўламли ижтимоий аҳамиятга эга функцияларни амалга оширади ва ижтимоий, иқтисодий ва сиёсий ўзгаришлар таъсирида остида бўлади. Замонавий дунёда таълимнинг ўзига хос хусусияти шундаки, у бир вақтнинг ўзида анъанавий шакллар ва муносабатларни сақлайдиган ҳамда амалга оширадиган энг консерватив институтлардан бири сифатида фаолият юритади, бошқа томондан эса, у тобора кўпроқ энг муҳим инновацияларни қайта ишлаб чиқариш ва жамият тараққиёти истиқболларини белгиловчи илғор тажрибалар марказига айланиб боради. Замонавий таълимни ривожлантиришнинг бир қатор глобал трендлари умумий жаҳон тенденциялари билан белгиланади ва уларга глобал ижтимоий муаммолар доимий равишда таъсир қилади. Бундай муаммоларга доимий равишда тайёр туриш таълимни ривожлантиришнинг асосий ижтимоий, иқтисодий ва сиёсий вазифаларини белгилаб беради. Адабиётлар шарҳи. Гибадуллин ва бошқалар (2019) ўз тадқиқотларида рақамли университетнинг асосий вазифалари қаторига рақамли иқтисодиёт учун миллий маҳсулотлар ва компанияларни яратиш ҳамда жаҳон бозорларига чиқаришга қодир кадрлар тайёрлашни таъкидлашади. Бунда ўқув жараёни етакчи маҳаллий ва хорижий университетларнинг ўқув модуллари ва курслари асосида қурилиши керак дейилади. Кондюкова ва бошқалар (2020) университетларнинг халқаро рейтингларда керакли ўринларни эгаллашга интилиши виртуал хизматлар, масофавий таълим ва ахборот технологияларини янада ривожлантиришга туртки бўлаётганлиги айтмоқда. Голышкова (2020) фикрига кўра информацион технологияларнинг жадал ривожланиши, модулларнинг ҳисоблаш қуввати, сунъий интеллект алгоритмларини ишлаб чиқиш ва ушбу алгоритмлардан маҳсулот ва хизматлар ишлаб чиқаришда фойдаланиш ўз навбатида иқтисодиётда янги тенденцияларнинг пайдо бўлишига олиб келди ва замонавий университетлар битирувчиларига қўйиладиган малака талабларига таъсир кўрсатди. Ларионов ва бошқалар (2021) мавзу доирасида қўйдагиларни таъкидлайдилар “рақамли технологияларнинг инсон ва жамият ҳаётининг барча жабҳаларига жадал кириб бориши таълимни ҳам четлаб ўтмади”. Иқтисодиётни рақамлаштириш шароитида олий таълимни ривожлантириш йўналишлари ўзгармоқда ва у таълим орқали бутун жамиятнинг рақамли даврга ўтишини таъминлашга қаратилган ўзига хос «кўприк» сифатида қаралмоқда. Олий таълимнинг рақамли трансформациясининг зарурий шартлари сифатида нафақат ўқув жараёнининг ўзини ўзгартирган турли ахборот технологияларининг таълим соҳасига кириб боришини, балки бир қатор меъёрий- ҳуқуқий ҳужжатларнинг ўзгаришига олиб келди. Олий таълимнинг рақамли трансформацияси барча фаолият соҳаларини ахборот-коммуникация технологиялари асосида қайта қуришни назарда тутади. Технологиялар ва ўқув дастурлари, усуллари ва воситалари, таълим фаолияти шакллари, режалаштирилган таълим натижалари ва баҳолаш натижаларида ўзгаришлар бўлишини назарда тутади. Каминина (2019) ўз тадқиқотларида олий таълимнинг рақамли трансформациясини уч жиҳатдан кўриб чиқишни таклиф қилади, жумладан: − университетда ўқув жараёнини рақамли технологиялардан фойдаланган ҳолда қуриш; − университет ва талаба учун рақамли бошқарув тизимларини ишлаб чиқиш (масалан, материални, компетенцияларни ўзлаштириш даражасини баҳолаш, индивидуал таълим траекторияларини қуриш ва таҳрир қилиш); 377 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, iyul www.e-itt.uz − касбий мақсадларда рақамли технологиялар бўйича ўқитиш (ўқитувчиларнинг ўзлари ва бошқа ша