ОСНОВЫ ОРГАНИЗАЦИИ ФИНАНСОВЫХ ПОТОКОВ СТРАХОВЫХ КОМПАНИЙ

Аннотация

Мақолада суғурта компанияларининг пул оқимлари, уларнинг таснифланиши, шаклланиши, ташкил топиш манбалари назарий ва амалий жиҳатдан тавсифланган, хусусиятлари очиб берилган, ҳамда амалий жараёнлари таҳлил қилинган. Калит сўзлар: суғурта, суғурта компаниялари, молиявий ресурслар, пул оқими, устав капитал. ОСНОВЫ ОРГАНИЗАЦИИ ФИНАНСОВЫХ ПОТОКОВ СТРАХОВЫХ КОМПАНИЙ Артыкова Фазилат Панджиевна Ташкентский международный университет Кимё Аннотация. В статье теоретически и практически описаны денежные потоки страховых компаний, их классификация, формирование, источники создания, раскрыты их характеристики, проанализированы практические процессы. Ключевые слова: страхование, страховые компании, финансовые ресурсы, денежный поток, уставный капитал. FUNDAMENTALS OF ORGANIZING FINANCIAL FLOWS OF INSURANCE COMPANIES Artikova Fazilat Panjievna Kimyo International University in Tashkent Annotation. The article theoretically and practically describes the cash flows of insurance companies, their classification, formation, sources of creation, discloses their characteristics, analyzes practical processes. Key words: insurance, insurance companies, financial resources, cash flow, authorized capital. Кириш. Суғурта бозор инфратузилмасининг энг муҳим соҳаларидан бири бўлиб, фаолиятнинг барча соҳаларида самарадорлик оширишга ва барқарорликни таъминлашга ёрдам беради. Иқтисодий жараёнларнинг глобаллашуви шароитида суғурта ижтимоий такрор ишлаб чиқариш ва ижтимоий ривожланиш жараёнини таъминловчи муҳим омил сифатида фаолият юритади. VII SON - IYUL, 2024 248-226408 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, iyul www.e-itt.uz Суғурта соҳасини ривожлантирмай туриб давлат ва унинг молиявий институтларининг ривожланиши тасаввур этиб бўлмайди. Ҳар қандай ривожланган давлатда тадбиркорлик фаолиятининг деярли барча соҳалари суғурта институтининг ривожланиш ҳолатига боғлиқ, шунингдек суғурта нафақат барқарорлик кафолати, балки унинг жадал ривожланиши учун рағбат вазифасини ҳам бажаради. Суғурта компанияларининг молияси бу устав фаолиятини таъминлаш мақсадида суғурталовчиларнинг маблағлари муомаласида воситачилик қилувчи пул оқимлари, капитали, суғурта компанияларининг даромадлари, пул маблағларини тақсимлаш ва улардан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган пул шаклидаги иқтисодий муносабатларни акс эттиради. Адабиётлар шарҳи. Илмий адабиётларда корхона молияси деганда асосий ва айланма маблағларни, корхона фондларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш жараёнида вужудга келадиган молиявий ёки пул муносабатлари тушунилади (Аширова ва Азимова, 2023). Ташкилот фаолиятини таъминлаш учун молиявий ресурслар ва маблағлар фондларини шакллантириш, тақсимлаш ва улардан фойдаланиш билан боғлиқ иқтисодий муносабатлар мажмуи ташкилотларнинг молиясини ифодалайди (Тарасова ва Биков, 2023). Бир қатор иқтисодчилар ташкилотнинг молиясини ташкилотнинг иқтисодий фаолияти жараёнида юзага келадиган ва унинг пул оқимларини шакллантириш, тақсимлаш ва ишлатиш билан боғлиқ иқтисодий муносабатлар сифатида белгилайдилар (Старкова, 2014). Дмитриева (2013) ўз тадқиқотларида қуйидагиларни таъкидлайди, яъни корпоратив молиянинг вазифаларидан бири бу ташкилотнинг харажатларини молиявий ресурслар билан узлуксиз таъминлашдир. Ташкилотнинг иқтисодий фаолиятини молиялаштиришнинг асосий манбаи – ўз капиталидир (устав капитали ва фойда). Никулин (2020) ўз илмий ишларида қуйидагиларни таъкидлайди, яъни суғурта компанияларининг молияси – бу унинг барча молиявий ресурсларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш жараёнида вужудга келадиган пулли муносабатларининг бутун мажмуасидир. Ресурсларни яратиш, уларни йиғиш молия бозорида устав капитали ва активларнинг ишлаши орқали шаклланади. Суғурта компаниясининг молиявий ресурслари деганда суғурталовчининг фаолиятини таъминлаш учун зарур бўлган даромадлар ва ташқи тушумлар кўринишидаги маблағлар тушунилади. Улар иккита катта ва муҳим қисмни ўз ичига олади: ўз маблағлари ва қарз маблағларидир. Ресурслар билан ишлаш суғурта компанияларига ўз капиталини ошириш ва асосий мақсадларини амалга ошириш имконини беради. Никулина ва Березина (2007) қуйидагиларни таъкидлайдилар, суғурта ташкилотининг молияси бу молия-хўжалик фаолияти жараёнида вужудга келадиган пул капитали, даромад ва бошқа пул фондларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш учун зарур бўлган пулли муносабатлар тизимини ифодалайди. Шунингдек, суғурта компаниялари турли хил ташқи ва ички пул муносабатларига ҳам эгадирлар. Абдурахмонов (2018-2024) ўз тадқиқотларида суғурта муносабатларининг шаклланиши, уларнинг молия тизимида тутган ўрни, суғурта мукофотларининг шаклланиши, пул оқимларини кўпайтиришда соҳага янги технологияларни жорий этилиши, тизимда юз бераётган ўзгаришлар ва тенденциялар баён этилган. Таҳлил ва натижалар муҳокамаси. Хўжалик юритувчи субъектлар маблағлари муомаласи доирасидаги молиявий оқимлар молиявий ресурсларнинг ўз вақтида ҳаракатини англатади. Ҳаракат жараёни 249 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, iyul www.e-itt.uz эса капиталнинг шаклланишига олиб келадиган молияви