ОТЛИЧИТЕЛЬНЫЕ ОСОБЕННОСТИ ИНВЕСТИЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ В СТРАНЕ

Аннотация

Мақолада мамлакат инвестиция фаоллигини шакллантириш тизими, инвестицион фаолликни акс эттирувчи омиллар, ҳудудларнинг инвестицион салоҳиятини шакллантириш тартиби, инвестицион фаоллик омиллари ўрганилган ва таҳлил этилган. Калит сўзлар: инвестициялар, инвестиция лойиҳаси, инвестиция муҳити, инвестицион салоҳият, инвестиция фаоллиги. ОТЛИЧИТЕЛЬНЫЕ ОСОБЕННОСТИ ИНВЕСТИЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ В СТРАНЕ Д.э.н., проф. Хусанов Дурбек Нишонович Образавательный университет "Ренессанс", Джураева Ирода Бахромовна Ташкентский государственный экономический университет Аннотация. Мақолада мамлакат инвестиция фаоллигини шакллантириш тизими, инвестицион фаолликни акс эттирувчи омиллар, ҳудудларнинг инвестицион салоҳиятини шакллантириш тартиби, инвестицион фаоллик омиллари ўрганилган ва таҳлил этилган. Калит сўзлар: инвестициялар, инвестиция лойиҳаси, инвестиция муҳити, инвестицион салоҳият, инвестиция фаоллиги. CHARACTERISTICS OF INVESTMENT PROCESSES IN THE COUNTRY DSc., prof. Khusanov Durbek Nishonovich Renaissance University of Education Djuraeva Iroda Bakhromovna Tashkent State University of Economics Annotation. The article studies and analyzes the system of formation of investment activity in the country, the factors reflecting investment activity, the order of formation of investment potential of the regions, the factors of investment activity. Keywords: investments, investment project, investment environment, investment potential, investment activity. V SON - MAY, 2024 729-738 729 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, may www.e-itt.uz Кириш. Иқтисодиётни эркинлаштириш шароитида мамлакатни барқарор ривожланишини таъминлашда кенг қамровли тадбирларни мунтазам равишда ошириб боришни тақозо этади. Ана шундай мухим тадбир ва йўналишлардан бири мамлакатимиз барча тармоқларида самарали инвестиция фаолиятини ташкил этиш, инвестиция муҳити, жараён, салоҳияти, фаоллиги ва жозибадорлиги ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.Мирзиёев таъкидлаб ўтганларидек: “Жаҳон тажрибаси шуни кўрсатадики, қайси давлат фаол инвестиция сиёсатини юритган бўлса, ўз иқтисодиётининг барқарор ўсишига эришган. Шу сабабли ҳам инвестиция – бу иқтисодиёт драйвери, ўзбекча айтганда, иқтисодиётнинг юраги, десак, муболаға бўлмайди. Биз фақат инвестицияларни фаол жалб қилиш, янги ишлаб чиқариш қувватларини ишга тушириш ҳисобидан иқтисодиётимизни жадал ривожлантиришга эришамиз. Иқтисодиётдаги ижобий натижалар эса ижтимоий соҳада тўпланиб қолган муаммоларни тизимли ҳал этиш имконини яратади. Буни ҳаммамиз чуқур тушуниб олишимиз ва ишимизни шу асосда ташкил этишимиз шарт. Хорижий инвестицияларни кенг жалб қилиш учун мамлакатимизнинг инвестиция салоҳиятини тўла намоён этиш чораларини кўришимиз кундалик ҳаётимиздан жой олган энг долзарб масалалардан бири бўлмоғи лозим”. Охирги йилларда 18 та давлатлараро расмий ташрифлар амалга оширилди ва 52 миллиард долларлик 1 минг 80 та лойиҳа бўйича келишувларга эришилди. Жаҳон банки, Европа тикланиш ва тараққиёт банки, Ислом ва Осиё тараққиёт банклари, бошқа халқаро молия институтлари билан ҳамкорликдаги инвестициялар ҳажми 8,5 миллиард долларни ташкил этди. Адабиётлар шарҳи. Бугунги кунда олиб борилаётган иқтисодий тадқиқотларда мамлакат инвестицион фаолиятининг назарий ва амалий асосларини ўрганиш муаммоларига етарлича катта эътибор қаратилади. Аммо иқтисодий адабиётларда «инвестициялар», «инвестицион фаолият», «инвестицион механизм» ва шу каби тушунчалар тўғрисида ҳанузгача ягона бир қараш мавжуд эмас. Бундан ташқари, бизнинг назаримизда, назарий нуқтаи-назардан, илмий қизиқиш уйғотадиган инвестициялаштириш ва тадбиркорлик фаолияти каби тушунчаларнинг моҳиятига етарли даражада эътибор қаратилмаган. Кўпгина илмий адабиётларда “инвестицион фаоллик”ка яқин бўлган тушунчалар: “инвестицион жозибадорлик”, “инвестицион муҳит” “инвестицион имидж” синоним сифатида қўлланиб келинмоқда. Бизнинг фикримизча, “инвестицион фаоллик” мустақил категория бўлиб, хўжалик субъектларнинг барқарор молиявий ҳолатини характерлайди ва аниқ давр учун реал ресурларини сафарбар этилишини англатади. Буни инвестицион талабни қондирадиган жараён сифатида ҳам талқин этиш мумкин. Инвестицион иқлим - ички ва ташки инвестицияларнинг кириб келишига таъсир кўрсатадиган ялпи иқтисодий, сиёсий ва молиявий шароитдир. Инвестицион фаолият – бу кўп қиррали ва ўзига хос тушунча бўлиб назарий жиҳатдан олиб қараганда, иқтисодиётнинг тадқиқот объекти сифатида реал сектори таърифини беришимизга тўғри келади. Иқтисодиётнинг реал сектори иқтисодий адабиётлардаги турлича талқин этилади. Иқтисодий ва молиявий луғатларда таъкидланишича, иқтисодиётнинг реал сектори – бу бевосита моддий ишлаб чиқариш, даромад олиш ва бюджетни тўлдириш билан боғлиқ иқтисодиётнинг сектори ҳисобланади. «Инвестицион фаолият» тушунчаси «инвестицион жараён» тушунчаси билан узвий боғлиқ ҳисобланади. Иқтисодий адабиётларда бу терминнинг бир неча таърифлари мавжуд. Масалан, Ильинская ва Денисова (1997) инвестицион жараённи тайёр ёки оралиқ маҳсулотлар кўринишидаги инвестицион товарларни яра