DINNIN SHAXS QALIPLESIWINDEGI ORNI HAM AHMIYETI

Аннотация

This article discusses the role and importance of religion in the formation of personality, the relationship with religion and its principles. Keywords: religion, secular country, attitude, tolerance, freedom of conscience. РОЛЬ И ЗНАЧЕНИЕ РЕЛИГИИ В ФОРМИРОВАНИИ ЛИЧНОСТИ. Аннотация. В данной статье говорится о роли и значении религии в формировании личности, отношениях с религией и ее принципами. Ключевые слова: религия, светское государство, отношение, толерантность, свобода совести. Házirgi dáwirde qáliplesken insan huqıqları boyınsha xalıqaralıq huqıqqa kóre, mámleketler insan huqıqları hám tiykarǵı erkinliklerin húrmet qılıwǵa hámde olardıń hámme ushın birdey, birer bir kemsitiwlersiz, ámel qılınıwın támiyinlewde juwapker esaplanadı. Nızamda diniy shólkemlerdi mámleket diziminen ótkiziw ushın alınatuǵın mámleket salıǵınıń muǵdarı 5 esege qısqartılǵan, diniy shólkemlerdiń dizimge alıwshı organlarǵa tek ǵana bir jılda bir márte esabat beriwi tártibi belgilengen. Bunnan tısqarı, húkimettiń joqarıdaǵı qararı menen dizimge alıwshı organnıń diniy shólkemdi tamamlaw boyınsha vakalatı biykar qılındı. «Hújdan erkinligi hám diniy shólkemler haqqında»ǵı nızamnıń jańa redakciyadaǵı islenbesi tayarlanǵan. Bulardıń barlıǵı mámleketimizde insan huqıqların qorǵaw qılıw máselelerine mámleket siyasatınıń hám xalıqaralıq birge islesiwdiń ústem baǵdarlarınan biri sıpatında qaralıp atırǵanınıń anıq dáliyli. Jurtımızdaǵı siyasiy processler zamangóy demokratiyanıń barlıq ólshemlerine tolıq juwap beredi. Dúnya xalqı búgin insaniyat rawajlanıwınıń keskin burılıslar júz berip atırǵan tariyxıy basqıshında jasamaqta. Globallasıw ásirinde jáhánde tınıshlıq ornatıwdıń eń áhmiyetli principlerinen biri diniy bawrıkeńlik esaplanadı. Bul, óz náwbetinde, hárbir insannan iseniminde bekkem bolǵan halda basqa dinler, basqa isenim hám dástúrlerdi de úyreniwdi aytadı. Ózbekstan Respublikası Prezidenti Sh.M.Mirziyoyevtiń Birlesken Milletler Shólkemi Bas Assambleyasınıń 75-sessiyasında mınaday dep aytqan edi: «Maqsetimiz-hárbir insannıń tiykarǵı huqıq hám erkinliklerin, salamatlıǵın hám páráwanlıǵın támiynleytuǵın ádalatlı global sistemanı birgelikte jaratıw». 5 83 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Ózbekstan dúnyalıq mámleket sıpatında din menen ózara múnásibette tómendegi principlerge tiykarlanadı: - dindarlardıń diniy tuyǵıların húrmet qılıw; - diniy isenimlerdi puxaralardıń yaki olar birlespeleriniń jeke isi dep tán alıw; - diniy qaraslarǵa ámel qılıwshı puqaralardıń hám olarǵa ámel qılmaytuǵın puqaralardıń hám huqıqlarınıńteń kepilleniwi hámde olardı shek qoyıǵa jol qoymaslıq; - ruwxıy tikleniw, ulıwmainsanıy ádep-ikramlılıq qádiriyatlardı qarar taptırıw isinde túrli diniy birlespelerdiń imkaniyatlarınan paydalanıw ushın olar menen qatnas qılıw jolların izlew zárúriyatı; - dinnen buzǵınshılıq maqsetlerde paydalanıwǵa jol qoyıp bolmaslıǵın aytıp ótiw. Házirgi dáwirde qáliplesken insan huqıqları boyınsha xalıqaralıq huqıqqa kóre, mámleketler insan huqıqları hám tiykarǵı erkinliklerin húrmet qılıwǵa hámde olardıń hámme ushın birdey, birer bir kemsitiwlersiz, ámel qılınıwın támiyinlewde juwapker esaplanadı. Xalıqaralıq -huqıqıy hújjetlerde kórsetken normalar mámleketlerdiń insan huqıqları tarawlarında óz milliy nızamshılıǵın islep shıǵıw hám qabıl qılıwda úlgi wazıypasın óteydi. Insan huqıqları ulıwma jáhán deklaraciyasınıń 18-statyasında «Hárbir insan piker, hújdan hám din erkinligi huqıqına iye», dep aytılǵan. Puqaralıq hám siyasiy huqıqlar haqqındaǵı xalıqaralıq pakttiń 18stayasında aytılǵanınday, «Bul huqıq óz qálewi menen ozine maqul dindi qabıl qılıwı hám isenim qılıw erkini, jeke halda, sonday-aq, basqalar menen birgelikte, áshkara yaki jeke tártipte sıwınıwǵa barıw, diniy hám basqa úrip-ádetlerdi hám máresimlerdi orınlaw erkininde óz ishine aladı». BMSHniń tiykarǵı xalıqaralıq -huqıqıy hújjetlerinde insan huqıqları hám erkinlikleriniń rasalıq, jınısı, til, milliy, diniy qaramlıǵı salamatlıǵı jaǵınan qaramastan bárshe ushın rawajlandırıw, insan qádir-qımbatı hám húrmetin támiyinlew hámde bul joldaǵı kelispewshilik kórinislerge qarsı gúresiwge tiyisli wazıypa hám májbúriyatlar bayan etilgen. Insan huqıqları boyınsha xalıqaralıq-huqıqıy hújjetler jáhán birgeislesiwdiń hárbir aǵzasın insan huqıqları, erkinlikleri hám nızamshılıq máplerin qarar taptırıw, demokratiya hám huqıq tántanası ushın bawrıkeńlik penen háreket qılıwǵa shaqıradı. YUNESKO tárepinen 1995-jıl 16-noyabrde járiya qılınǵan bawrıkeńlik principleri deklaraciyasında bayan etilgenindey, «Bawrıkeńlikti sáwlelendiriwshi insan huqıqlarına húrmet penen qaraw, ol jámiyetlik ádalatsızlıqqa kóre, sabırtaqatlı múnásibette bolıwın, óz iyman-iseniminen waz keshiw anıq basqalardıń isenimine jan beriwdi ańlatpaydı. Ol usını ańlatadı, hárkim óz isenimine ámel qılıwda erkin hám hárkim bul huqıqqa basqalar da iye ekenligin tán almaǵı lazım». Din ázelden adamlardı hámiyshe jaqsılıqqa, tuwrı islerg