MONBELYARD ZOTLI SIGIRLARNING QIZLARINI TANA TUZILISHIGA BOG‘LIQLIKDAGI SUT MAHSULDORLIGI

Аннотация

In the II-lactation of the daughters of the Montblyard breed, according to the type of external body structure of the cows, the milk-meat type cows have a height of 2.28%, the height of the udder is 0.94%, compared to the meat-milk type. Breast size is 0.58%, 3.1% more, chest depth is 1.67%. sht became more than the type of exterior body structure. The height of the cows of the milk-meat type is 2.8 cm, the height of the withers is 2.63 cm, and the width of the chest is 3.2 cm. is higher, chest depth is 5.6 (P>0.95) cm less, chest circumference is 3.2 cm (P>0.999), body oblique length is 3.8 cm higher , the back femur decreased by 2.4 cm, the leg circumference decreased by 1.66 cm (P>0.95). Kalit so‘zlar: Loktsiya, Monbelyard zotli, eksterer tana tuzilishi, sut-go‘sht,go‘sht-sut tipi, sag‘ri balandligi, ko‘krak chuqurligi, tananing qiya uzunligi, orqa do‘ng suyagi, poycha aylanasi Adabiyotlar sharxi. Sigirlarning sut mahsuldorlik darajasi, zotidan qat’iy nazar, ko‘plab omillar qatorida kelib chiqishiga, ya’ni genotipiga bog‘liq. Mahsuldorligi bo‘yicha yuqori irsiy salohiyatga ega ajdodlardan olingan avlodlar odatda yuqori darajadagi mahsuldorlikni yuzaga chiqaradilar. Buni ko‘plab olimlarning tadqiqotlarining natijalarini tahlil qilish natijasida shakllangan xulosalarida ham ko‘rish mumkin U.N.Nosirov, M.Dosmuxamedova va boshqalar. Arnautovskiy I.D., Bajenova E.V. tadqiqotlari natijalarining ko‘rsatishicha, shvits zotli qoramollar podasida ularning mahsuldorlik yo‘nalishini hisobga olgan holda juftlash usullarini qo‘llash maqbul tipdagi sigirlar salmog‘ini podada oshirish imkonini beradi. Mualliflar ma’lumotlariga qaraganda, ota va onalarining mahsuldorlik yo‘nalishi sut tipiga ega qoramollarni juftlashdan olinib yetishtirilgan sut tipidagi sigirlarning sut mahsuldorligi laktatsiya davomida otalari sut onalari sut-go‘sht yo‘nalishidagi qoramollaridan olingan tengqurlariga nisbatan 458,1 kg va otalari sut, onalari go‘sht-sut yo‘nalishidagi qoramollardan olinib yetishtirilgan sigirlardan 983,5 kg yuqori bo‘lganligi aniqlangan, sutdorlik koeffitsienti esa sut tipidagi sigirlarda 856,7 kg-ni tashkil etgan va yuqorida keltirilgan guruhlardagi tengqurlarinikidan tegishli ravishda 106,0 va 223,8 kg yuqori bo‘lganligi qayd etilgan. Bu 96 ma’lumotlar podalarda juftlash usullaridan maqsadli foydalanish sermahsul sigirlar yetishtirishda muhim omil ekanligidan dalolat beradi Olingan natijalar va munozaralar Tadqiqotlarimizda sut ishlab chiqarishda yetakchi Yevropa davlatlaridan yurtimizga ko‘plab sut va sut-go‘sht yo‘nalishidagi naslli qoramollar olib kelinmoqda, ushbu zotlardan biri sanoatda pishloq yetishtirishda etakchi zotlardan biri bo‘lgan monbelyard zoti hisoblanib, sigirlarning sut mahsuldorlik yo‘nalishini baholashda ularning eksterer ko‘rsatkichlarini o‘rganish alohida ahamiyat kasb etadi. Biz turli tana tuzilishi xiliga ega sigirlarni ekstererini tana o‘lchamlarini olish va ular asosida tana indekslarini hisoblash orqali o‘rgandik. 1-jadval ma’lumotlari shundan dalolat beradiki, sigirlarning tana o‘lchami ko‘rsatkichlari ularning sut-go‘sht va go‘sht-sut tipiga monandligi sigirlarning tana tuzilishining eksterer tashqi belgilari hamda konstitutsional belgilar yig‘indisi bilan uzviy bog‘liq. Monbelyard zotli sigirlarning qizlarining II-lakaktatsiyasida sigirlarning eksterer tana tuzilishi tipi bo‘ycha sut-go‘sht tipiga mansub sigirlarda tengqurlari go‘sht-sut tipiga nisbatan yag‘rin balandligi 2,28%, sag‘ri balandligi 0,94 %, ko’krak ayanasi 0,58%, 3.1%-ga ortiqcha bo‘lgan bo‘lsa, ko’krak chuqurligi 1,67 %.orqa do’ng suyagi kenglni 2,62%, poycha aylanasi 3,56%-ga tengqurlari sut –go‘sht eksterer tana tuzilishi tipidan ortiqcha bo‘ldi. Sut-go‘sht tipiga mansub bo‘lgan sigirlarining yag‘rin balandligi go‘sht-sut tipiga mansub tengdoshlariga nisbatan tegishli ravishda 2,8 sm, sag‘ri balandligi 2,63 sm-ga, ko‘krak eni 3,2 sm-ga yuqori, ko‘krak chuqurligi 5,6 (P>0,95) sm-ga kam, ko‘krak aylanasi 3,2 sm-ga (P>0,999), tananing qiya uzunligi 3,8 sm-ga yuqori bo‘ldi, orqa do‘ng suyagi 2,4 sm-ga, poycha aylanasi 1,66 sm-ga (P>0,95) kam bo‘ldi. 1-jadval Tajribadagi sigirlarning II-laktatsiya davrida tana o‘lchamlari, sm Eksterer tana tuzilishi tipi bo‘yicha Tana o‘lchamlari Sut-go‘sht Go‘sht-sut 97 X  S x Sv, % X  S x Sv, % Yag‘rin balandligi 135,4±0,7 2,24 132,3±0,74 2,16 Sag‘ri balandligi 138,2±1,1 2,47 136,9±0,92 2,60 Ko‘krak eni 49,8±0,64 4,97 51,0±1,0 7,58 Ko‘krak chuqurligi 70,3±0.67 3.68 71,5±0.71 3,84 Ko‘krak aylanasi 205,0±1,3 2.45 203,8±1.22 2,31 Tananing qiya uzunligi 155,8±1,56 3,87 151±0,92 2,35 Orqa do‘ng suyak eni 52,0±0.45 3.34 53,4±0.52 3,76 Poycha aylanasi 19,5±0,34 6.9 20,22±0,41 7,84 Sigirlarning eksterer tana o‘lchamlaridan olingan ma’lumotlar sut-go‘sht tipiga kiruvchi monbelyard zotli sigirlardan ishlab chiqarishda foydalanish sigirlarni eksterer xususiyatlarini yaxshilanishini ko‘rsatadi. Bunday sigirlarning tanasi tengqurlari go‘sht-sut tipiga mansub eksterer tana tuzilishidagi sigirlarga nisb