Значение маркетинговых исследований в управлении текущим спросом на транспортные услуги

Аннотация

This article examined the role of passenger transport services in the economic and social development of the country, the importance of marketing research in the management of passenger demand. A mechanism for managing marketing elements of routes of “Uztemiryulyuulovchi” JSC was also developed. Key words: transport services, passenger transportation, marketing research, passenger flow, marketing mix. Йўловчиларни ташиш хизматларига транспорт технологияларини ривожланти- тобора ортиб бораётган талабни қондира ришсиз барча истеъмолчилар учун транс- оладиган бошқарув қарорларини ишлаб порт хизматларидан фойдаланиш имкония- чиқиш учун, йўловчилар оқимининг ҳажми тини кафолатлаб бўлмайди. Транспорт тизи- ва таркиби тўғрисида аниқ маълумотларга ми мамлакатнинг ижтимоий-иқтисодий ри- эга бўлиш керак. Бироқ, мавжуд статистик вожланишида ўз ўрнига ва сезиларли таъсир маълумотлар бир қатор сабабларга кўра, кучига эга. 2019 йилда барча транспорт во- мавжуд бўлган йўловчилар оқими тўғрисида ситалари орқали 6109,4 млн. йўловчи ташил- батафсил маълумотга эга бўлиш имконини ган бўлиб, бу кўрсаткич 2018 йилга нисбатан бермайди. Ушбу йўловчилар оқими ҳақида 102,7 %ни ташкил этди. Шу билан бирга, аниқ маълумотга эга бўлиш учун албатта йўловчи айланмаси 140,9 млд. йўловчи-км. маркетинг тадқиқотларини ўтказиш зарур. ни ёки 2018 йилга нисбатан 104,1 % ни таш- Транспорт инфратузилмасини, тизими- кил этди. Шундан, темир йўл транспортида – нинг барқарор фаолиятини, янги самарали 4,4 млрд. йўловчи-км ни ташкил этди[7]. Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 4 152 САНОАТ ИҚТИСОДИЁТИ Шу билан бирга мамлакат ривожида нидир. Режани тузиш жараёнида ўрганила- транспорт тизимининг асосий функциялари диган объект, йиғиладиган маълумотлар қуйидагилар бўлиб қолмоқда: транспорт ҳу- тузилиши ва ҳажми аниқланади. Объектлар дудларнинг ўзаро боғлиқлигини, аҳолининг сони биринчи босқичда шакллантирилган ҳаракатчанлигини ва мамлакатнинг ҳудудий тадқиқот мақсади ва вазифалари билан мос яхлитлигини таъминлаши керак. Уни ривож- равишдв белгиланади. лантириш йўналиши ва стратегияси кела- 4. Йиғилган маълумотларни тизимлаш- жакда мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ри- тириш ва таҳлил қилиш. Бу тадқиқотнинг вожлантириш стратегияларига мос бўлиши асосий босқичидир, чунки бу босқичда ке- керак. Бунда транспорт айрим турлари фао- йинги бошқарув қарорлари учун зарур маъ- лиятининг асосий йўналишлари ва ўзига лумотлар тайёрланади. Йиғилган маълумот- хослигини ҳисобга олиш, миллий ва худудий лар тизимлаштирилади ва ундан сўнг ста- манфаатлар мувозанатини таъминлаш, тистик усуллар ёрдамида тахлил қилинади. транспортнинг тармоқлар ва ҳудудлар ри- Якуний натижалар компаниянинг кейинги вожланишидаги стратегик мақсадларини фаолияти учун тузилган режа ва тавсиялар инобатга олиш керак. Шундай бўлсада транс- кўринишида тақдим этилади. порт турларининг ўзаро биргаликдаги қат- 5. Натижаларни умумлаштириш ва новларидан оқилона фойдаланиш ҳал этил- уларни маркетинг тадқиқотлари ҳисоботи маган муаммо бўлиб қолмоқда. Aйнан транс- шаклида тақдим этиш, бу компаниянинг порт турларининг "кесишмалар"ида ҳозирги маркетинг фаолияти учун умумий ёки хусу- пайтда энг катта номутаносибликлар юз сий стратегияни шакллантиришга имкон бермоқда. беради. Самарали бозор фаолиятини олиб бо- Темир йўл транспорти йўловчилар та- риш учун йўловчи ташиш транспорти корхо- шиш бозори маркетингига транспорт хиз- наларидан доимий маркетинг тадқиқотла- матларига бўлган ўзгарувчан талабни тўлиқ рини ташкил этишни талаб этади. Марке- қондиришга ва соҳанинг рентабеллигини тинг тадқиқотларини ички ва ташқи жорий оширишга йўналтирилган жараённи таш- маълумотларни тўплаш, таҳлил қилишдан киллаштиирш сифатида қаралади. Бу жара- ажратиб турадиган асосий хусусияти маълум ённи асосий вазифалари қуйидагилар: бир муаммони ёки комплекс маркетинг  йўловчилар ташилган поездлар тои- муаммоларини ҳал этишга қаратилганли- фалари ва вагонлар турларини реал хажми- гида. Йўловчи ташиш хизматлари бозорида ни аниқлаш; маркетинг тадқиқотларини ўтказиш бешта  йўловчи ташиш хизматлари бозори- асосий босқичдан иборат [2]: даги мақсадли сегментларнинг қондирилма- 1. Муаммони аниқлаш ва тадқиқот мақ- ган талабини аниқлаш ва уни бартараф этиш садларини шакллантириш. Тўғри аниқлан- бўйича комплекс чора-тадбирларни ишлаб ган муаммо ва аниқ шакллантирилган тад- чиқиш; қиқот мақсади уни самарали амалга ошириш  мавсумларга боғлиқ ҳолда қатновлар имкониятини беради. Бу босқичда йўл қў- хажмини аниқлаш; йилган хато нафақат маркетинг харажатлар-  ишончли бўлган башоратларни иш- ни ортиб кетишига, йўқотилган вақт ҳисоби- лаб чиқиш; га мавжуд муаммоларни янада ортиб кети-  темир йўлда йўловчи ташиш сало- шига сабаб бўлади. хиятидан фойдаланишни бахолаш ва уни ри- 2. Дастлабки маълумотларни йиғиш ва вожлантириш стратегиясини ишлаб чиқиш. уларни саралаш. Бу босқич бир қатор жара- Йўловчи ташиш хизматлари бозорини ёнларни кетма-кетма бажаришни талаб эта- ўрганишда интервью ва сўровнома ўтказиш ди. Тадқиқот учун ажратилган вақт ва маб- орқали кабинет ва