РОЛЬ ШЕЛКОВОЙ ПРОМЫШЛЕННОСТИ В ЭКОНОМИКЕ УЗБЕКИСТАНА

Аннотация

In the article, we consider the historical origin of the silk industry, its economic contribution, current situation, market dynamics, problems, development trends and consequences. Through best practices and recommendations, we aim to provide a comprehensive understanding of the past, present and future of the silk industry, highlighting its importance for economic prosperity and preservation of cultural heritage. Key words: silk industry, network, textile, industry, trend. II SON - FEVRAL, 2024 682- 6 6 8 9 2 0 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, fevral www.e-itt.uz Кириш. Ипак саноати асрлар давомида цивилизациялар ва савдо йўлларини шакллантирган анъаналар, ҳунармандчилик ва иқтисодий аҳамиятга эга тимсол сифатида турибди. Қадимги Хитойдаги афсонавий келиб чиқишидан тортиб то бугунги кундаги жаҳон миқёсида мавжуд бўлган шойи нафақат қироллик либосларини безатибгина қолмай, балки бутун дунё иқтисодиётининг мураккаб матоларига ўзини киритди. Ипакчилик саноатининг аҳамияти шунчаки тижорат фаолиятидан устундир; у маданий мерос, технологик инновациялар ва иқтисодий ҳаётийликнинг бойлигини ўзида мужассам этган. Минг йиллар муқаддам яратилганидан бери ипакчилик халқларнинг гуллаб-яшнаши билан чамбарчас боғлиқ бўлиб, савдо, маданий алмашинув ва саноат ривожланиши учун асос бўлиб хизмат қилади. Қимматбаҳо ипак буюмлари билан тўлдирилган савдогарлар босиб ўтган ипак йўллари нафақат товар айирбошлашни осонлаштирди, балки ғоялар, динлар ва технологияларнинг узоқ масофаларга узатилишига ёрдам берди. Бугунги кунда ипак саноати кўплаб мамлакатлар иқтисодиётига катта таъсир кўрсатишда давом этмоқда, бу эса бандликни, экспорт даромадларини ва қишлоқларни ривожлантиришни таъминламоқда. Пиллачиликдан тортиб то станокгача бўлган мураккаб жараён ипакчилик ва ипак тўқиш, айниқса, анъанавий ҳунармандчилик ривожланган қишлоқларда миллионлаб одамларнинг тирикчилигини таъминлаб келмоқда. Бундан ташқари, ипак жаҳон бозорларида қимматбаҳо товар бўлиб қолмоқда, у ўзининг ҳашаматли тузилиши, жонли ранглари ва абадий жозибаси билан баҳоланади. Бироқ, ипак саноати глобал иқтисодиётни қамраб олувчи ўзгаришлардан ҳимояланмаган. Тез суръатлар билан урбанизация, технологик тараққиёт ва истеъмолчиларнинг хоҳиш-истакларининг ўзгариши ипак ишлаб чиқарувчи давлатлар учун ҳам қийинчиликлар, ҳам имкониятлар туғдиради. Экологик барқарорлик долзарб муаммо сифатида пайдо бўлиб, ипакчилик ва тўқимачилик ишлаб чиқаришда экологик тоза амалиётларни талаб қилмоқда. Бундан ташқари, синтетик толаларнинг кўтарилиши ва рақамли тижоратнинг пайдо бўлиши ипак саноатининг рақобатбардошлигини қайта шакллантирди, бу тез ривожланаётган бозорда долзарб бўлиб қолиши учун мослашиш ва инновацияларни талаб қилди. Шу нуқтаи назардан, ушбу тадқиқот ипакчилик саноатининг тарихий илдизларидан тортиб, келажакдаги йўналишигача бўлган кўп қиррали ўзгаришларни очишга ҳаракат қилади. Иқтисодий маълумотлар, илмий тадқиқотлар ва саноат тушунчаларини кенг қамровли таҳлил қилиш орқали биз ипакнинг иқтисодий ривожланишда муҳим роль ўйнашини ва унинг эволюциясини шакллантирувчи ривожланаётган тенденцияларни ўрганишни мақсад қилганмиз. Ипак саноати дуч келадиган муаммоларни ўрганиб, барқарор ўсишнинг стратегик йўлларини белгилаб, ушбу тадқиқот саноат манфаатдор томонлари ва тадқиқотчиларни ушбу қадимий, аммо барқарор секторнинг фойдаланилмаган салоҳияти ҳақида хабардор қилишга интилади. Адабиётлар шарҳи. Ипакчилик саноатининг халқ хўжалигидаги ўрни ва ривожланиш тенденциялари турли илмий ишларда ўрганилган. Ипакчилик саноати турли мамлакатлар иқтисодиётида муҳим роль ўйнаб, уларнинг турли жабҳаларда ривожланиш тенденцияларига ҳисса қўшди. Ипакчилик саноатининг иқтисодиётдаги ўрни ва унинг ривожланиш тенденциясига оид адабиётлардан олинган хулосалар билан танишиб чиқиб, унинг аҳамиятини ўрганишга ҳаракат қиламиз. Тарихан ҳунармандчилик ва саноат иқтисодиётининг асоси бўлган ипак саноати кенгроқ иқтисодий ривожланиш тенденцияларини акс эттирувчи сезиларли ўзгаришларни бошдан кечирди. Сўнгги тадқиқотлар ипакчилик саноатининг глобал иқтисодий ўзгаришларга, технологик тараққиётга ва барқарорлик муаммоларига 683 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, fevral www.e-itt.uz мослашишини таъкидлади. Мисол учун, Сашина ва Яковлева (2023) ипак саноати чиқиндиларини тўқилмаган материалларга қайта ишлашни муҳокама қиладилар, бу атроф-муҳит муаммоларини ва саноатнинг барқарорлигини кўриб чиқади. Худди шундай, Ву (2022) Наупактос атрофидаги ипак саноатини ўрганиб, унинг тарихий аҳамияти ва замонавий саноат амалиётларини хабардор қилиш потенциалини таъкидлайди. Бундан ташқари, Вунинг (2022) Янгзи Дельтаси ипак саноати бўйича тадқиқоти синф, жинс ва инқилоб кесишмаларини ўрганиб, Хитойда кенгроқ ижтимоий- иқтисодий ва сиёсий ўзгаришларда саноатнинг ролини таъкидлайди. Жангнинг (2022) Жинжу шаҳридаги ипак саноати таҳлили секторнинг ҳозирги ҳолати, жумладан, тўқимачилик компанияларининг устунлиги ва ўзгарувчан бозор талабларини акс эттирувчи қаттиқ матоларга ўтиш ҳақида тушунча беради. Бундан таш