ГРУППЫ, ПОЛУЧАЮЩИЕ ОТ ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ, И ИХ ОСНОВНЫЕ ОБЯЗАННОСТИ

Аннотация

Мақолада менежер мартабаси ва уни эгаллашдаги фарқлар ҳамда ўзгаришлар, корхона фаолиятидан манфаатдор гуруҳлар яъни эгаси, раҳбарият ва ходимлар мақсад ва вазифалари таҳлил қилинган ҳамда уларнинг манфаатларини уйгунлаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқилган. Калит сўзлар: менежер, эгаси, раҳбарият, ходимлар, махсад, вазифа, ғоя, натижа, фойда. ГРУППЫ, ПОЛУЧАЮЩИЕ ОТ ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ, И ИХ ОСНОВНЫЕ ОБЯЗАННОСТИ PhD Тангиров Абдухолик Эгамович Самаркандский институт экономики и сервиса Аннотация. В статье анализируются различия и изменения карьеры менеджера и его профессии, цели и задачи групп, заинтересованных в деятельности предприятия, т.е. владельца, руководства и сотрудников, а также разрабатываются предложения по гармонизации их интересов. Ключевые слова: менеджер, собственник, руководства, сотрудники, цель, задача, идея, результат, прибыль. GROUPS BENEFITS FROM BUSINESS AND THEIR MAIN RESPONSIBILITIES PhD Tangirov Abduholik Egamovich Samarkand Institute of Economics and Service Annotation. The article analyzes the differences and changes in the career of a manager and his profession, the goals and objectives of groups interested in the company's activities, i.e. the owner, management and employees, and also develops proposals for harmonizing their interests. Key words: manager, owner, management, employees, goal, task, idea, result, profit. Кириш. Иқтисодий шароитлар трансформацияси, капитал ҳаракатининг тезлиги ва йўналишини ўзгартирадиган молиявий бозорларнинг даврий тебранишлари, бизнеснинг халқаролашуви, миллий ва хорижий ишлаб чиқарувчилар ўртасидаги рақобатнинг кучайиши, ахборотлаштиришнинг ривожланиши, бизнесда хатар (рисклар)нинг янги турларининг пайдо бўлиши, бу нафақат иқтисодий, шу билан бирга ижтимоий ва сиёсий масалалар боғлиқлиги барқарор рақобат шароитларини шакллантириш ва ҳозирги рақобат муҳитига тез мослашиш зарурати корхона фаолиятига тубдан таъсир кўрсатди. Замонавий бизнес майдони корхона фаолиятининг турли жабҳаларида тез ўзгаришларнинг пайдо бўлиши билан тавсифланади. II SON - FEVRAL, 2024 612-661172 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, fevral www.e-itt.uz Бугунги кунда аксарият корхоналар учун рақобатдош устунликни сақлаб қолиш тобора қийинлашиб бормоқда. Бутун дунёдаги корхоналар бозорда етакчи ўринни эгаллаш учун ишлатилиши мумкин бўлган янги дастак(рычаг)ларни қидирмоқда. Юқори сифат, оқилона тузилган бизнес-жараёнлар тизими ва рақобатбардошликни сақлашнинг бошқа омиллари жаҳон бозорида иштирок этиш учун ўзига хос “минимал баҳога”га айланади. Бундай шароитда хўжалик юритувчи субъектларнинг самарали фаолият юритишини таъминлаш алоҳида аҳамиятга эга бўлиб, бу корхонанинг бозор қийматининг ошиши билан тасдиқланади. Корхоналар фаолияти самарадорлигини ошириш масалаларини уларнинг самарали бизнес–моделини ва стратегияларини шакллантирмасдан туриб ҳал этиш мумкин эмас. Адабиётлар шарҳи. Қадимда иқтисодиётнинг туб маъносини инсонлар мантиқан (интуитив ҳолатда) англашган. Бироқ, унинг мазмун моҳияти хусусида илмий қарашлар кейинчалик пайдо бўлган. Жумладан, қадимги грек олимлари иқтисодий фаолиятни − уй хўжалиги ва уни юритиш, деб тушунтиришган. Мэнкью (1999) “Мулк эгаси ─ бу моддий ва интеллектуал мулкга эга ва бу мулкни ўз ҳоҳишига кўра даромад олиш учун ишлатадиган шахс. “Бозор иқтисодиётида ... миллионлаб фирма ва уй хўжаликларининг ... ўзлари кимни ишга олишни ва ва нимани ишлаб чиқаришни ҳал қиладилар” деган фикрни билдирган. Шавқиев (2021) “Ишлаб чиқариш корхоналари − ишлаб чиқариш бўлинмалари, бошқарув органлари ва корхона ходимларига хизмат кўрсатувчи ташкилотлардан иборат бўлади. Корхона қанчалик йирик бўлса, унинг ишлаб чиқариш тузилмаси (таркиби, тузилиши) шунчалик мураккаб бўлади. Саноат корхоналарининг умумий ва ишлаб чиқариш тузилмалари мавжуд. Ишлаб чиқариш бўғинлари, корхона бошқаруви ҳамда ходимларга хизмат кўрсатувчи ташкилотлар, уларнинг миқдори, катталиги ва эгаллаб турган майдони, ходимларининг сони ва ишлаб чиқариш имкониятлари корхонанинг умумий тузилмасини ифодалайди” деган фикрни билдирган. Йўлдошев., Муфтайдиновлар (1997) “Иқтисодиёт тушунчасига мамлакатдаги ишлаб чиқариш ҳолати, унинг жойланиши ва динамикаси (ҳаракати) ҳам киради. У мамлакатнинг ўзига хос хусусиятлари билан ҳам боғлиқдир. Масалан, Ўзбекистон иқтисодиётининг ҳозирги ҳолати ва даражаси унинг хом ашё ишлаб чиқаришга йўналтирилганлиги, аста-секин бевосита пировард (тайёр) маҳсулотлар ишлаб чиқаришга ва ўз аҳолиси ҳамда чет эл эҳтиёжларини қондиришга ўтила бораётгани билан тавсифланади” деган фикрларни билдиришган. Юқори аниқликдаги ва ақлли технологияларнинг яратилиши ҳамда улардан кенг миқёсда фойдаланилиши дунёнинг ўзгаришига олиб келмоқда. Инсон меҳнати аста- секин роботлар меҳнати билан алмаштирилишига қарамасда, лидерлар ҳамон дунёни бошқаришда давом этмоқдалар. Ушбу ўзгаришлар корхона фаолияти натижаларидан манфаатдор томонлар манфаатларини ҳисобга олган ҳолда бизнеснинг асосий вазифасини ҳам бизнесни ташкил этиш ва бошқаришни мукамаллаштириш заруриятини келтириб чиқар