ЗАРУБЕЖНЫЙ ОПЫТ ФИНАНСОВОЙ ПОДДЕРЖКИ АГРАРНОГО СЕКТОРА

Аннотация

Мазкур мақолада аграр соҳани молиявий қўллаб-қувватлаш масалалари кўриб чиқилган. Ривожланган мамлакатларда қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчиларнинг давлат томонидан молиявий қўллаб- қувватлашнинг мавжуд инструментларнинг шарҳи келтирилган. АҚШ ва Канада давлатлари аграр соҳани молиявий қўллаб-қувватлашнинг тўғридан-тўғри ва билвосита усуллари таҳлил қилинган. Таҳлиллар натижасида аграр соҳани молиявий қўллаб-қувватлаш бўйича хулосалар шакллантирилган. Калит сўзлар: аграр соҳа, молиявий қўллаб-қувватлаш, банк кредити, имтиёзли кредит, субсидия, кредит кафолати. ЗАРУБЕЖНЫЙ ОПЫТ ФИНАНСОВОЙ ПОДДЕРЖКИ АГРАРНОГО СЕКТОРА Иномжонова Феруза Алижоновна Андижанский институт сельского хозяйства и агротехнологий Аннотация. В данной статье рассматриваются вопросы финансовой поддержки аграрного сектора. Проведен обзор существующие инструменты государственной финансовой поддержки производителей сельскохозяйственной продукции в развитых странах. Проведен анализ прямые и косвенные методы финансовой поддержки аграрного сектора США и Канады. В результате анализа сформированы выводы о финансовой поддержке аграрного сектора. Ключевые слова: аграрный сектор, финансовая поддержка, банковский кредит, льготный кредит, субсидия, гарантия по кредиту. FOREIGN EXPERIENCE IN FINANCIAL SUPPORT OF THE AGRICULTURAL SECTOR Inomjonova Feruza Alijonovna Andijan Institute of Agriculture and Agrotechnologies Аnnotation. This article discusses issues of financial support for the agricultural sector. A review of existing instruments of state financial support for agricultural producers in developed countries was carried out. An analysis of direct and indirect methods of financial support for the agricultural sector of the USA and Canada was carried out. As a result of the analysis, conclusions were drawn about financial support for the agricultural sector. Keywords: agricultural sector, financial support, bank loan, preferential loan, subsidy, loan guarantee. II SON - FEVRAL, 2024 392-398 392 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, fevral www.e-itt.uz Кириш. Қишлоқ хўжалиги кўплаб ривожланган мамлакатларда давлат сиёсатининг устувор ва стратегик муҳим соҳаларидан ҳисобланади. Ривожланган мамлакатлардаги қишлоқ хўжалигини молиялаштириш тизимининг таҳлили шуни кўрсатадики, қишлоқ хўжалигини молиялаштиришнинг муҳим манбаларидан бири давлат бюджети бўлиб, у қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчиларининг товарлари рақобатбардошлигини ва иқтисодий фойдали ишлаб чиқаришни ривожлантириш учун кучли молиявий ёрдам кўрсатади. Жумладан, Швеция (82%), Норвегия (75%) ва Япониядаги (74%) қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчилари юқори миқдордаги давлат молиявий ёрдамини оладилар ҳамда бу ўз навбатида, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариш учун энг ёмон табиий-иқлим шароитлари туфайли озиқ-овқатга қарам бўлишни истамайдиган ва ўзини озиқ-овқат билан таъминлаш йўлидан бораётган мамлакатлар гуруҳига киритиш мумкин (ИРСЭПИ, 2019). Ҳозирги вақтда аграр соҳани молиялаштиришда юқори даромадли ривожланган мамлакатлар устунлик қилиб, давлат томонидан қўллаб-қувватланган ҳолда бизнесни ривожлантириш кўрсаткичлари жаҳон бозори талабларига жавоб берадиган даражани ташкил этади. Шу боис аграр соҳани молиявий қўллаб-қувватлаш бўйича жаҳон тажрибаси, ташкилий тузилма ва қишлоқ хўжалиги корхоналари фаолиятини молиялаштиришнинг механизмлари ва асосий инструментларини тадқиқ қилиниши муҳим масалардан ҳисобланади. Адабиётлар шарҳи. Аграр соҳа корхоналарининг молиявий ресурсларини шакллантириш давлат стратегиясининг доимий ажралмас қисми бўлиб ҳисобланади ва шунинг учун ҳам уни инновацион ривожлантиришни тақозо этади. Чунки, қишлоқ хўжалиги тармоқларининг табиий-иқлим ва тупроқ омилларга боғлиқлиги, маҳсулот ишлаб чиқаришнинг мавсумийлиги, тез бузилувчанлиги, ташиш ва сақлаш харажатларининг катталиги ва бошқа сабаблар ушбу соҳани молиявий қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантиришни объектив заруриятга айлантиради. Аграр соҳани молиялаш манбаларини шакллантириш, улардан самарали ва мақсадли фойдаланиш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштирувчи субъектларни молиявий қўллаб-қувватлаш, уларнинг бошқа корхоналар билан бўладиган молиявий-иқтисодий муносабатларни ривожлантиришда хорижий тажрибани ўрганиш муҳим аҳмиятга эгадир. Долгованинг (2007) фикрича, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчиларини молиялаштириш билан боғлиқ барча муаммоларнинг мустақил ечимини топиш имкониятлари мавжуд эмас, шу сабабли иқтисодий ривожланган ғарб давлатлари аграр-иқтисодий стратегиясида ушбу тармоқ ва унинг таркибидаги хўжаликларни молиявий қўллабқувватлаш механизмлари мамлакат аграр сиёсатнинг муҳим бўғини бўлиб ҳисобланади. Аграр соҳани давлат томонидан молиявий қўллаб-қувватлаш механизмлари ўз ичига субсиядиялаш, солиқ, божхона, кредит, баҳо ва бошқа механизмларни ҳамда улар бўйича бериладиган имтиёзлар тизими ва молиялаштириш манбаларини қамраб олади ва уларнинг ўзаро уйғунликда олиб борилиши қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштирувчиларнинг молиявий барқарорлигини таъминлаши мумкин. Имомов (2020) томонидан давл