СОЗДАНИЕ ИННОВАЦИОННОЙ БИЗНЕС-МОДЕЛИ, ОРИЕНТИРОВАННОЙ НА ЦЕННОСТЬ: ПРИНЦИПЫ, КРИТЕРИИ И ИНСТРУМЕНТЫ

Аннотация

Ушбу мақола тадбиркорликда қиймат инновациясининг асосий муваффақият омилларига оид концептуал мунозараларга ҳисса қўшишга қаратилган ва бизнес контекстида қиймат инновацияларни амалга оширишга ёрдам берадиган инновацион амалиёт ва жараёнларни тақдим этади. Калит сўзлар: бизнес модели, манфаатдор томонлар интеграцияси, қиймат инновацияси; барқарор ўсиш, мижозлар эҳтиёжини қондириш, мижозларнинг содиқлиги, қиймат яратишнинг инновацион мантиғи. СОЗДАНИЕ ИННОВАЦИОННОЙ БИЗНЕС-МОДЕЛИ, ОРИЕНТИРОВАННОЙ НА ЦЕННОСТЬ: ПРИНЦИПЫ, КРИТЕРИИ И ИНСТРУМЕНТЫ Бегматова Шахноза Адхамовна Институт технологий, менеджмента и коммуникаций Аннотация. Эта статья призвана внести свой вклад в концептуальную дискуссию о ключевых факторах успеха инноваций ценности в предпринимательстве и представляет инновационные методы и процессы, которые поддерживают инновации ценности в бизнес-контексте. Ключевые слова: бизнес-модель, интеграция заинтересованных сторон, инновация ценности; устойчивый рост, удовлетворенность клиентов, лояльность клиентов, инновационная логика создания ценности. CREATING A VALUE-ORIENTED INNOVATIVE BUSINESS MODEL: PRINCIPLES, CRITERIA AND TOOLS Begmatova Shakhnoza Adkhamovna Institute of Technology, Management and Communication Annotation. This article aims to contribute to the conceptual debate on the key success factors of value innovation in entrepreneurship and presents innovation practices and processes that support value innovation in a business context. Keywords: business model, stakeholder integration, value innovation; sustainable growth, customer satisfaction, customer loyalty, innovative logic of value creation. I SON - YANVAR, 2024 298-320998 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil yanvar www.e-itt.uz "Биз эришган муваффақиятларимиз билан чекланмаймиз ва янги ўзгаришлар кўламини янада кенгайтиришни ўз олдимизга мақсад қилиб қўйганмиз. Бу ўринда гап аввало қонуннинг сўзсиз устуворлиги, фуқаролик жамияти институтларини ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, инсон ҳуқуқлари ва гендер тенгликни, сўз ва эътиқод эркинлигини таъминлаш ҳақида бормоқда. Биз иқтисодий соҳада бундан буён ҳам тадбиркорлар учун энг қулай шароитларни яратиш, коррупцияга қарши муросасиз курашиш, рақобат ва инновацион бизнес муҳитининг ривожланишини рағбатлантириш йўлидан борамиз"94. Шавкат Мирзиёев Кириш. COVID-19, озиқ-овқат хавфсизлиги, аҳолининг қариши, энергияга бўлган талаб, иқлим ўзгариши ва ресурслар танқислиги каби глобал муаммолар билан боғлиқ бўлган тенденциялар тадбиркорликда янги қийматли инновацион бизнес моделини яратишни заруриятга айлантирди. Шу боис, ҳукуматлар хусусий саноатда инновацияларни рағбатлантирмоқда, чунки айнан инновациялар ва технологик ривожланиш тобора катта ижтимоий муаммоларнинг давоси сифатида эътироф этилмоқда. Тадбиркор муваффақиятининг калити унинг стратегик фикрлаши, бошқарув қобилияти, янги бизнес имкониятларидан қиймат олиш натижасида бозорда, технологияда ҳамда фаолиятда сезиларли ўзгаришларни амалга оширишида намоён бўлмоқда. Яъни ривожланиш креатив ечимларни талаб этмоқда. Қиймат инновацияси тадбиркорликни ривожлантиришдаги энг кучли воситадир. Жорий қиймат таклифларини тушуниш, рақобат ва саноат ландшафтини таҳлил қилиш, янги қиймат имкониятларини аниқлаш, мижозларнинг хоҳиш-истакларидаги ўзгаришларни кузатиш орқали инновацияларни маҳсулот, хизмат ёки жараёнларга интеграция қилиш стратегияларини ишлаб чиқиш - мижозлар содиқлигини ошириш натижасида тадбиркорлар рақобатчилардан устунликга эга бўлиши мумкин. Қииймат инновацияси - фикрлашнинг янги усули ва рақобатдан қочадиган стратегия ҳисобланади. Қиймат инновацияси - бу харажатларни камайтириш ёки операцион самарадорликни ошириш билан бирга мижозларга фойдали қиймат таклиф қиладиган янги маҳсулотлар, хизматлар ёки жараёнларни яратишнинг стратегик ёндашувидир. У истеъмолчиларнинг қондирилмаган эҳтиёжларини аниқлаш ва қондиришга қаратилган бўлиб, пировард натижада бозор улушини кенгайтириш, мижоз содиқлигини ошириш ҳамда юқори даромад олиш орқали бизнесни ўсишига замин яратади. Адабиётлар шарҳи. Инновациялар назариясини ишлаб чиқишда яъни технологик босқичларнинг эволюцияси билан боғлиқ муаммоларни биринчи марта рус олими Кондратьев (1928) ўзининг узун тўлқинлар назариясида илгари сурган. Унинг фикрларини кейинчалик австриялик олим Шумпетер (1982) ривожлантирган. “Инновациялар отаси “Godfather of innovation” номи билан шуҳрат қозонган ХХ асрнинг биринчи ярми иқтисодчиси Шумпетер (1883-1950) илк бора инновацияларга техник тараққиётга эришишнинг асосий қуроли сифатида қараб уларни корхоналар учун юқори фойда келтиришнинг ягона ва зарур воситаси эканлигини ўзининг кўп сонли тадқиқотларидан келиб чиқиб асослаб берди. Шумпетернинг машҳур "Ижодий вайронагарчилик" аргументига кўра, тадбиркор ўзини ўзи жорий қилганида, янги маҳсулот ёки технологик инновацияни бозорга чиқарса, у паст маҳсулдор фирмаларни бозордан чиқариб юборади ва шунинг 94 Президент Шавкат Мирзиёевнинг «Марказий Осиё – Европа Иттифоқи» биринчи саммитидаги нутқи (https://president.uz/uz/lists/