Роль и значение маркетинговых исследований в условиях перехода к цифровой экономике

Аннотация

Ушбу мақолада мамлакатда рақамли иқтисодиётни ривожлантириш мақсадида корхо- наларнинг бозорга йўналтирилган фаолиятига доир маълумотлар базасини шакллантириш учун замонавий маркетинг тадқиқотларининг аҳамияти ва моҳияти асослаб берилган. Шунингдек, мақолада замонавий маркетинг тадқиқотларини амалга ошириш жараёнларига қўйиладиган асосий талаб ва тамойиллар санаб ўтилган. Муаллиф томонидан корхона фаолиятига доир маълумотлар базасини шакллантиришга қаратилган маркетинг тадқиқотларини амалга ошириш орқалигина мамлакатда рақамли иқтисодиётни ривожлантириш мумкин деган фараз илгари сурилган. Таянч сўзлар: маркетинг тадқиқотлари, рақамли маркетинг, рақамли иқтисодиёт, товар ва хизматлар, маълумотлар базасини шакллантириш. Аннотация. В данной статье обосновывается важность и важность современных маркетинговых исследований для формирования базы данных о рыночной деятельности предприятий по продвижению цифровой экономики в стране. В статье также изложены основные требования и принципы современных маркетинговых исследований. Автор предположил, что развитие цифровой экономики в стране может быть достигнуто только через маркетинговые исследования, направленные на развитие бизнес-базы данных. Ключевые слова: маркетинговые исследования, цифровой маркетинг, цифровая экономика, товары и услуги, формирование базы данных. Annotation. This article substantiates the importance and importance of modern marketing research for the formation of a database of market activities of enterprises to promote the digital economy in the country. The article also sets out the basic requirements and principles of modern marketing research. The author suggested that the development of the digital economy in the country can only be achieved through marketing research aimed at developing a business database. Key words: marketing research, digital marketing, digital economy, goods and services, database formation. Жаҳон иқтиқодиётида замонавий мар- стратегиясининг мақсади иложи борича кат- кетинг кўп харажатли тизимга айланди. Шу та миқдордаги истеъмолчиларни жалб этиш жиҳатдан, машҳур компаниялар бозорни сег- бўлган бўлса бугунги кунда эса, асосий фао- ментлаш масалаларига катта эътибор қарат- лият дифференциациялашган эҳтиёжларни моқдалар. Чунки бозорни сегментлаш марке- қондиришга жалб этилиши лозим. тинг тадқиқотларининг муҳим йўналишла- Бугунги кунда бозорни сегментлаш ридан бири ҳисобланади. Рақобатда ютиб воситаси орқали аниқ истеъмолчилар гуруҳи чиқишнинг асосий шарти ҳам сегментлаш- бўлган корхона ва ташкилотлар барқарор дир. Аввалги даврларда маркетинг асосий ривожланмоқда. Уларни бозорда етакчи по- эътиборни маҳсулотга қаратиб, маркетинг зицияни эгаллашга, бозорни мақсадли сег- Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 4 120 МЕНЕЖМЕНТ ВА МАРКЕТИНГ ментларга ажратиб, ҳар бир мижознинг А.П.Карасев ва А.П. Дуровичларнинг ҳамда эҳтиёжини ҳар томонлама тадқиқ этиб, уни мамлакатимиз олимларидан А.Солиев, максимал даражада қондириш йўлларини Ж.Ж.Жалолов, И.А.Икрамов, Ш.Дж.Эргашход- излаб топишлари сабаб бўлмоқда. Истеъмол- жаева, Л.Т.Абдухалилова, И,А.Ахмедов, чилар эҳтиёжларини максимал равишда тад- И.С.Ҳотамов, Д.А.Азлароваларнинг илмий из- қиқ этиш ва аввалдан билиб олиш учун, мар- ланишларида кенг ёритилган. кетинг тадқиқотларига кўп харажат қилиш- Корхона маркетинг фаолиятини шакл- га тўғри келади[12]. Идеал шароитда истеъ- лантириш, унинг бозор стратегияси ва так- молчиларга айнан шу маҳсулот ёки уни иш- тикасини ишлаб чиқишнинг илмий асоси лаб чиқарувчи корхона (компания) ишқибо- маркетинг тадқиқотлари натижасида ярати- зига айланиши керак, шундагина уни маҳсу- лади[11]. Маркетинг тадқиқотларининг мақ- лотга нисбатан юқори даражадаги ишончи, сади-ишлаб чиқарувчи, хизмат кўрсатувчи, ёндашуви ҳақида сўз юритиш мумкин: “бу- воситачи ва сотувчи фаолиятларини бозор гунги кунда барчага оз бўлсада ёқадиган ва ундаги истеъмолчилар талабига мувофиқ- маҳсулотлар учун бозорлар мавжуд эмас, фа- лаштириш томойили, услуби ва воситалари- қатгина кимгадир жуда ёқадиган маҳсулот- ни аниқлашдан иборат[8]. Умуман қараган- лар учун бозорлар бор”. да, маркетинг тадқиқотлари бизнесмен-тад- Шу жиҳатдан, Ўзбекистон Республика- биркорнинг бозорга кириш хаф-хатарини си Президентининг 2017 йил 7 февралдаги камайтириб, унда самарали фаолиятларини ПФ-4947-сонли Фармони билан тасдиқлан- таъминловчи дастури амал ишлаб чиқиш ган 2017-2021 йилларда Ўзбекистон Респуб- учун ўтказилади. Маркетинг тадқиқотлари ликасини ривожлантиришнинг бешта усту- мазмуни бўйича жаҳон илмий адабиётида вор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегия- жуда хилма-хил ёндашувлар мавжуд: бозор сида ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш тадқиқоти, сотишни тадқиқ этиш, истеъмол- бўйича, “...ишлаб чиқаришни маҳаллийлаш- чилар дид-истаклари тадқиқоти, имконият- тиришни рағбатлантириш сиёсатини давом лар тадқиқоти, маркетинг разведкаси, ижти- эттириш ҳамда, энг аввало, истеъмол товар- моий тадқиқотлар, ҳамкорлар ва рақиблар лар ва бутловчи буюмлар импортининг ўр- корхонасида илғор тажрибани тадқиқ этиш- нини босиш, та