ОПЫТ И ФАКТОРЫ УСКОРЕНИЯ ПЕРЕХОДА НА МЕЖДУНАРОДНЫЕ СТАНДАРТЫ ФИНАНСОВОЙ ОТЧЕТНОСТИ

Аннотация

This article considers progress in the performance of the tasks specified in the Resolution No. 4611 of the President of the Republic of Uzbekistan dated February 24, 2020 "On additional measures for the transition to International Standards of Financial Reporting", and the implementation of curricula and programs in the field of "Accounting and auditing" in higher education according to international financial reporting standards. The work carried out on the coordination of IFRS, including the updated topics included in the program of the subject of "financial accounting", accreditation requirements are described. In addition to the achievements, there are proposals to accelerate the activities of professional organizations, to recommend methodological work based on the IFRS, to strengthen cooperation with practice, to involve practitioners in the development of case studies and sets of issues. Key words: International Financial Reporting Standards (IFRS), international certification of accountants, financial accounting, joint stock companies, financial reporting, accountant in business, management accounting. Кириш. Мамлакатимизда бухгалтерия ҳисобини халқаро стандартлар даражасига олиб чиқиш учун бир қанча меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилинди. Жумладан, мамлакатимизда МҲХСларига ўтишни таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2015 йил 24 апрелдаги ПФ-4720-сон “Акциядорлик жамиятларида замонавий корпоратив бошқарув услубларини жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги фармони (Фармон, 2015), Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 3 мартдаги ПҚ-4265-сон “Кимё саноатини янада ислоҳ қилиш ва унинг инвестициявий жозибадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори ва 2019 йил 17 январдаги ПҚ-4124-сон “Кон-металлургия тармоғи корхоналари фаолиятини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорлари билан йиллик молиявий ҳисоботнинг МҲХСларига мувофиқ эълон қилиниши ва уни Аудитнинг халқаро стандартлари (АХС) асосида ташқи аудитдан ўтказилиши бўйича вазифалар юклатилди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 24 февралдаги “Молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларига ўтиш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” 4611- сон қарори асосида акциядорлик жамиятлари, тижорат банклари, йирик солиқ тўловчилар тоифасига кирувчи корхоналар (Қарор, 2020), суғурта ташкилотлари 2021 йилги молиявий ҳисоботларини МҲХСлари асосида тақдим этиш, бухгалтерларни халқаро сертификатлаш, олий таълим соҳасида ўқув режалари ва дастурларина халқаро стандартларга мувофиқлаштириш вазифалари юкланган. Корхоналарда МҲХСларига ўтишда эришилган ютуқларни таҳлил қилиш, илғор тажрибаларни оммалаштириш, МҲХСларни жорий этишни жадаллаштириш борасидаги яна олдимизда турган вазифаларимизни таҳлил қилиш зарурияти мавжуд деб ҳисоблаймиз. Чунки, МҲХСларига ўтиш муҳим жараён, орқага қайтмайдиган жараён, уни жорий этиш маълум бир вақтни талаб этадиган жараён ҳисобланади. МҲХСларига мукаммал ўтишда энг муҳим омил бу инсон омилидир. Ушбу соҳадаги мутахассисларни МҲХСларга ўқитиш, кўникма ва тажрибаларни шакллантириш зарур ҳисобланади. Шу боис, бу борада олдимизда турган вазифаларни жадал ижро этишимиз талаб этилади. Адабиётлар шарҳи. 2020 йил июнь ойида ўтказилган “Ҳозирги замон бизнеси ва инвестицияларда МҲХС” мавзусидаги II халқаро онлайн-конференцияда Султонов (2020) “ҳукумат жаҳон иқтисодиётига интеграцияни жадаллаштириш сиёсатини ҳаётга жадал жорий этмоқда. Бу мақсадга рақобатбардош иқтисодиётни яратиш орқали эришиш мумкин, бунда муҳим таркибий қисмлардан бири хорижий ҳамкорлар ишониши мумкин бўлган юқори сифатли молиявий ахборотнинг мавжудлиги ҳисобланади. Бундай ишончга МҲХС асосида ҳисоботлар тайёрлаш орқали эришиш мумкин. Молия вазирлиги уларни амалга ошириш бўйича ваколатли орган этиб белгиланиб, МҲХСга босқичма-босқич ўтиш ва ушбу соҳада кадрлар тайёрлашнинг 378 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2023-yil, noyabr www.e-itt.uz замонавий усуллари бўйича “йўл харитаси” тасдиқланди” (2020) деб ахборот бериши мамлакатимизнинг бу борада олиб бораётган ишларнинг ёрқин натижасидир. Ўзбекистондаги халқаро сетификатли мутахассислар Татьяна Назарова (2022), («ElectEx» компанияси директори, ACCA DipIFR) ва Андрей Байрашев (Ушбу компанияда МҲХС ва бошқарув бухгалтерия ҳисоби бўйича эксперт, АССА DipIFR, CIMA Adv Dip MA) фикрича “биз етарли даражада таъкидладикки, Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодекси концептуал ҳолатларни инобатга олади, қайсики ушбу ҳолат МҲХСлари бўйича активлар ва мажбуриятларни баҳолаш бўйича ноаниқликлар ва мунозараларга доир элементларини муваффақиятли ҳал қилади”. Киличева ва Имамовалар (2022) “молиявий ҳисобот ахборотлари фойдаланувчилари, жумладан биринчи навбатда инвесторлар учун шаффоф ахборотларни таъминловчи бухгалтерия ҳисоби ва молиявий ҳисоботнинг стандартлар тизимини шакллантириш” вазифасининг қўйилиши ҳам мақсадга мувофиқ ҳисобланади. Бизнинг фикрича, яратилаётган миллий стандартлар тизими етарли даражада халқаро стандартларга мувофиқ бўлишлиги керак деган тушунчани айнан юқо