ПУТИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ МЕХАНИЗМОВ ОБСЛУЖИВАНИЯ НАЛОГОПЛАТЕЛЬЩИКОВ В УЗБЕКИСТАНЕ

Аннотация

This article highlights potential strategies and approaches for improving taxpayer service mechanisms in Uzbekistan. Implement a comprehensive digital transformation strategy to modernize the tax administration. Development of user-friendly online portals and mobile applications that enable taxpayers to file returns, make payments and access tax information conveniently. Initiate taxpayer education campaigns to increase awareness of tax obligations, benefits and deadlines. Simplification of tax procedures and forms, their simplification and convenience for taxpayers. In particular, simplification of taxation requirements for small businesses and individual taxpayers will be explored. Increase transparency in tax processes by providing taxpayers with clear explanations on tax assessment and refunds, and invest in training and capacity building of tax authorities to ensure effective service to taxpayers. Improving taxpayer service mechanisms in Uzbekistan is important to encourage voluntary compliance, reduce tax evasion and promote a positive business environment. Key words: tax, fiscal policy, budget, tax administration, tax potential, normative analysis, positive analysis, tax burden, representative tax rate, average rate, tax reporting, tax revenues, tax credits. Кириш. Солиқ маъмурияти мамлакат тараққиёти учун солиқларнинг самарали ва самарали ундирилишини таъминлашда ҳал қилувчи рол ўйнайди. Кўпгина мамлакатларда бўлгани каби Ўзбекистонда ҳам солиқ маъмурияти томонидан солиқ тўловчиларга хизмат кўрсатишни яхшилаш бўйича турли чора-тадбирлар амалга оширилди. Ушбу мақола Ўзбекистонда солиқ маъмуриятчилигида солиқ тўловчиларга хизмат кўрсатишни яхшилаш йўлларини ўрганишга қаратилган. Ўзбекистондаги солиқ маъмуриятчилиги ва солиқ тўловчиларга хизмат кўрсатишни яхшилашнинг аҳамияти ҳақида қисқача маълумот беришдан бошланади. Сўнгра солиқ тўловчиларга хизмат кўрсатишни яхшилашнинг турли йўллари, жумладан, технологиялардан фойдаланиш, солиқ тартиб-қоидаларини соддалаштириш ва солиқ органлари ходимларининг салоҳиятини ошириш масалалари муҳокама қилинади. Адабиётлар шарҳи. Солиқ тўловчиларга хизмат кўрсатишни яхшилаш бўйича адабиётлар мамлакатларда ўзига хос солиқ тизимлари ва маъмурий тузилмаларига асосланган ўзига хос ёндашувлардир. L. Erxardнинг фикрича, бозор иқтисодиёти истеъмол, касб ва иш жойини танлаш, ишлаб чиқариш воситалари билан биргаликда хусусий мулкка эгалик қилиш, шартномалар тузиш эркинлиги зарурий шарт бўлган тақдирдагина фаолият кўрсатиши мумкин. L. Erxard давлатнинг хўжалик ҳаётида фаол иштироки билан мувофиқликдаги эркин хусусий ташаббус ва рақобатни мамлакатни иқтисодий тиклаш қуроли сифатида таърифлаган33. Хусусан, буюк классик иқтисодчи Aдам Смит (1992) фикрича, рақобатни бозор субъектлари ўртасида товарлар харид қилиш ва сотиш борасида қулайроқ шароитлар учун олиб бориладиган, тўғри, ҳалол, тил бириктиришларсиз кураш, мусобақа билан боғлаган. У рақобат курашининг асосий усули деб нарх ўзгаришларини билган. Бунда у жамоа иродаси (ихтиёри) билан бошқарилмайдиган, умумий мўлжалларга эга бўлмаган бозорда қатъий хулқ-атвор қоидаларига амал қилишини қайд этган. Демак, рақобат–бозор қатнашчилари фаолиятини мувофиқлаштирувчи айнан ўша «кўринмас қўл»дир. Токарев ва Маниналарнинг (2015) фикрига кўра, экспорт салоҳияти корхонанинг экспорт учун рақобатбардош маҳсулотлар яратиш ва ишлаб чиқариш, уни ташқи бозорларга тарғиб қилиш, у ерда товарларни сотиш ва керакли даражада хизмат кўрсатиш қобилияти сифатида белгиланиши мумкин. Aмерикалик иқтисодчи Наисбит (2013) корхонанинг экспорт салоҳиятини иқтисодий салоҳиятнинг динамик ўзгарувчан компоненти сифатида белгилайди, унинг ташкилий-техник тузилиши, корхона миссияси ҳамда мақсадларига мувофиқ, экологик омиллар ва ички шароитларнинг таъсирини ҳисобга олган ҳолда, узоқ ва яқин хориж 33 ГФРда 1947-1949 йилларда иқтисодий тизим шаклида уни ишлаб чиқиш ва амалга оширишда биринчи иқтисодиёт вазири, кейинроқ Германия Федератив Республикасининг федерал канцлери – Людвиг Эрхарднинг тарихий хизматлари жуда улкан 85 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2023-yil, sentabr www.e-itt.uz бозорларида рентабеллик даражаси билан барқарор савдо ҳажмларини таъминлайди. Пугачев, Парфеноваларнинг (2018) фикрича, “Солиқ сиёсати соҳасида рақамли иқтисодиётни тартибга солиш иккита асосий йўналишни ажратиш зарур: 1) рақамли иқтисодиёт операсияларини солиққа тортиш ва бож таърифларини тартибга солиш; 2) солиқ ва божхона маъмуриятчилиги ва назоратига рақамли технологияларни киритиш.” Вишневскийнинг эътироф этишича солиққа тортишни рақамлаштириш шароитида ишлаб чиқариш жараёни ва иқтисодий муносабатлар тизимини роботлаштиришга асосланган автоматлаштириш билан боғлиқ янги солиқ институтлари шаклланади. Солиққа тортиш тизими объектив равишда трансформасияланади. Тадқиқот методологияси. Солиқ тўловчиларга хизмат кўрсатишни яхшилашнинг янги механизмларини ислоҳотларнинг босқичлари ва концептуал асосларини тадқиқ қилишида илмий абстраксиялаш, индуксия-дедуксия каби назарий ва кузатиш, статис