СТРАТЕГИЧЕСКАЯ МОДЕЛЬ УПРАВЛЕНИЯ ЦИФРОВЫМ РАЗВИТИЕМ ЧЕЛОВЕЧЕСКОГО КАПИТАЛА ПРЕДПРИЯТИЯ

Аннотация

Рақамли иқтисодиёт шароитида меҳнат бозори иш берувчилар ва ўз ишчи кучини таклиф қилувчилар учун ўзининг янги талабларини илгари суради. Бундай талаблардан бири – бу рақамли технологиялардан самарали фойдаланган ҳолда, корхоналарнинг инсон капитали сифатини яхшилаш ҳисобланади. Шундан келиб чиққан ҳолда, мазкур мақолада инсон капиталини рақамли ривожлантириш масалалари баён қилинади. Калит сўзлар: рақамли иқтисодиёт, корхона капитали, рақамли технологиялар, сунъий интеллект, рақамли компетенциялар, инсон ресурсларини бошқариш, стратегик режалаштириш. СТРАТЕГИЧЕСКАЯ МОДЕЛЬ УПРАВЛЕНИЯ ЦИФРОВЫМ РАЗВИТИЕМ ЧЕЛОВЕЧЕСКОГО КАПИТАЛА ПРЕДПРИЯТИЯ Тагаев Бекзод Анварович независимый исследователь Высшый школы бизнеса и предпринимательства Аннотация. В контексте цифровой экономики рынок труда выдвигает свои новые требования к работодателям и тем, кто предлагает свою собственную рабочую силу. Одним из таких требований является повышение качества человеческого капитала предприятий эффективно используя цифровые технологии. Исходя из этого, в данной статье рассматриваются вопросы цифрового развития человеческого капитала. Ключевые слова: цифровая экономика, капитал предприятия, цифровые технологии, искусственный интеллект, цифровые компетенции, управление человеческими ресурсами, стратегическое планирование. STRATEGIC MANAGEMENT MODEL OF DIGITAL DEVELOPMENT OF HUMAN CAPITAL OF THE ENTERPRISE Tagaev Bekzod Anvarovich independent researcher Higher School of Business and Entrepreneurship Annotation. In the context of the digital economy, the labor market puts forward its new requirements for employers and those who offer their own labor force. One of such requirements is to improve the quality of human capital of enterprises by effectively using digital technologies. Based on this, this article discusses the issues of digital development of human capital. Keywords: digital economy, enterprise capital, digital technologies, artificial intelligence, digital competencies, human resource management, strategic planning. 284-29238 4 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2023-yil, iyun www.e-itt.uz Кириш. Ҳар қандай миллий иқтисодиётда инсон капитали – ишлаб чиқаришнинг ҳал қилувчи омили, миллий иқтисодиётни қўллаб-қувватлаш ва унинг рақобатбардошлигини оширишнинг муҳим шарти ҳисобланади. Айнан шу сабабли ҳам, бугунги кунда тараққий этган мамлакатларда инсон капиталига иқтисодиётни ривожлантириш ва иқтисодий ўсишни таъминлаш-нинг муҳим омили сифатида қаралмоқда. Иқтисодий ўсишнинг хом-ашё манбаларидан инновацион манбаларига ўтиш миллий бойликни кўпайишини таъминловчи, қўшимча қиймат яратишнинг асосий ресурсига айланаётган инсон капиталини бирламчи омил сифатида юзага чиқармоқда. Инсон капиталининг жамғарилиши ва бойитилишини таъминлаш, инсонларнинг бутун ҳаётий фаолияти давомида узлуксиз таълим асосида ўзларининг касбий кўникма ва тажрибаларини такомиллаштиришга қаратилган стратегияни изчиллик асосида жорий этишга қаратилган фаолияти иқтисодиётнинг барқарор ривожланишини таъминлашнинг муҳим шарти бўлиб ҳисобланади.Ҳозирда жаҳон миқёсида инсон капиталининг жамият ижтимоий-иқтисодий тараққиётидаги ўрнини аниқлаш, миллий хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда ривожлантириш, ундан самарали фойдаланиш, тўлиқ намоён этиш учун шарт-шароитларни яратиш масалалари мамлакатларнинг халқаро ҳамжамиятдаги ўрни, аҳолининг муносиб ҳаёт кечириши ва барқарор ривожланишини таъминлаш жиҳатидан илмий тадқиқотларнинг муҳим йўналишларидан бирига айланган. Бу борада илмий тадқиқотларда инсон капитали ривожланганлик даражасининг иқтисодий ўсишга таъсирини тадқиқ этиш, инсон капитали таркибий унсурларининг ўзаро муносабатини баҳолаш, инновацияларнинг жорий этилиши ва тарқалишига таъсирини аниқлаш, инсон капиталини ривожлантиришнинг самарали усулларини тадқиқ этиш муҳим аҳамият касб этмоқда. Адабиётлар шарҳи. Инсон капиталининг жамият ижтимоий-иқтисодий тараққиётини таъминлашдаги ўрни борасида амалга оширилган тадқиқотларнинг биринчи гуруҳига инсон капиталининг ишлаб чиқариш ҳажмига таъсир кўрсатиш кўлами ва сифати асослаб берилган илмий изланишлар мансуб бўлиб, бундай тадқиқотлар сирасига (Barro, 1991). Бу ўринда аксарият тадқиқотларда инсон капитали ва иқтисодий ўсиш ўртасида муҳим ижобий боғлиқлик мавжудлиги тасдиқланганлиги яққол кўзга ташланади (R. Solou 1992). Иккинчи гуруҳ тадқиқотлари сирасига инсон капиталининг иннова-цион ривожланишга (чизиқли бўлмаган ва билвосита) тўғридан-тўғри статистик таъсирини очиб беришга хизмат қилган (Rabiul Islam, 2010) каби олимларнинг изланиш натижаларини киритишимиз мумкин. Учинчи гуруҳга инсон капитали ва инновацион ривожланиш ўртасидаги статистик боғлиқликлар аниқлаштирилган. Боулхолнинг таъкидлашича, узоқ муддатли истиқболда инсон капиталининг ҳудудларнинг инновацион тараққиётига таъсири масалалари ҳали етарлича тадқиқ қилинмаган (Herve Boulhol, 2004). Инсон капиталига инвестицияларнинг иқтисодий ўсишга таъсири таҳлили натижалари ҳам бир-бирига зид хулосалар беради. 2000 йилларнинг бошларида Европа мамлакатларида АҚШ билан та