Совершенствование базы данных анализа финансовых результатов на основе международных стандартов

Аннотация

Мақолада молиявий натижалар таҳлили ахборот базасини халқаро стандартлар асосида такомиллаштириш юзасидан молиявий ҳисобот тузишда концептуал ёндашув ва унинг муҳим жиҳатлари ажратиб кўрсатилган. Асосий тушунчалар. Молиявий ҳисобот, молиявий ҳолат, актив, мажбурият, даромад, харажат, фойда, зарар. Аннотация. В статье освещаются концептуальный подход и важные аспекты финансовой отчетности для совершенствования базы данных анализа финансовых показателей на основе международных стандартов. Ключевые слова. Финансовая отчетность, финансовое состояние, активы, обязательства, доходы, расходы, прибыль, убытки. Annotation. The article highlights the conceptual approach and important aspects of financial reporting for improving the database of financial performance analysis based on international standards. Key words. Financial statements, financial condition, assets, liabilities, income, expenses, profit, losses. Мамлакатимизда қулай ишбилармон- фойдаланувчилар учун ишончли ва ҳаққоний лик муҳитини яратиш, хорижий инвестиция- ахборотларни тақдим этишга хизмат қилади. ларни кенг жалб қилишда хўжалик юритувчи Молиявий ҳисобот тайёрлаш ва тузиш та- субъектлар томонидан молиявий ҳисобот- мойилларига мувофиқ, молиявий ҳисобот ларни халқаро стандартлар асосида тузиш тузишга концептуал ёндашув уни тузишнинг талаб этилади. Халқаро стандартлар асосида бир нечта муҳим жиҳатларини ажратиб тузиладиган молиявий ҳисоботлар барча кўрсатишни тақозо этади. Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 3 139 МОЛИЯ ВА СОЛИҚЛАР Маълумки, молиявий ҳисобот маълу- лият натижасида ҳам олиниши мумкин. Даро- мотлари бўйича ташқи фойдаланувчилар мад активлардан фойдаланиш, активларни корхонанинг молиявий ҳолатига баҳо бериш- қайта баҳолаш, мажбуриятларни тартибга лари мумкин. МҲХС тамойилларида «компа- солишни акс эттиради. Харажатлар активлар- ниянинг молиявий ҳолати» тушунчаси ком- нинг чиқиб кетиши ёки тугаши сифатида панияда иқтисодий ресурслар мавжудлиги, вужудга келади, лекин мажбуриятларни тар- унинг молиявий структураси, ликвидлиги, тибга солиш натижалари бўйича бўлиши ҳам тўлов лаёқати, фаолият натижалари барқа- мумкин. Ушбу концептуал ёндашув бўйича рорлиги, пул ресурслари ҳосил қилиш лаё- кўриладиган зарар харажатларнинг хусусий қати мавжудлиги орқали очиб берилади. бир ҳолати сифатида кўриб чиқилади. Бунда Амалдаги концептуал ёндашувга муво- кўриладиган зарар одатий фаолият тури бў- фиқ, молиявий ҳисоботларда қуйидаги каби йича ҳам, валюталар айирбошлаш курсининг элементлар бўлиши лозим: активлар, мажбу- ўзгариши оқибатида ҳам бўлиши мумкин. риятлар, капитал, даромад ва харажатлар. Молиявий ҳисоботнинг барча элемент- Бунда тадбиркорлик фаолияти иқтисодий лари ўзаро иқтисодий фойда тушунчаси би- фойда олиш жиҳатидан кўриб чиқилади, лан боғлиқ. Тижорат компаниялари учун шундай экан, молиявий ҳисоботда компания иқтисодий фойданинг якуний шакли бўлиб фаолияти жараёнида иқтисодий фойданинг фаолиятнинг молиявий натижаси иштирок ўсиши ёки пасайиши акс эттирилади. Молия- этади ҳисобланади. Даромадлар ва харажат- вий ҳисоботнинг айтиб ўтилган элементлари лар нисбати натижасида ташкилот фойдаси «иқтисодий фойда» тушунчасидан фойдалан- аниқланади. ган ҳолда ташкил этилади. У ёки бу активга Фойда тижорат фаолиятининг якуний хос бўлган келажакдаги иқтисодий фойда не- кўрсаткичи ҳисобланади. Ушбу кўрсаткич гизида МҲХСда компания пул маблағлари ёки бир томондан якуний молиявий натижани унинг эквивалентлари оқимига бевосита ёки ифода этса, иккинчи томондан молиявий ре- билвосита кирадиган салоҳият тушунилади. сурслар, хусусий капитални шакллантириш- Активлар компания томонидан у кела- нинг асосий манбаи сифатида қаралади. Шу жакда иқтисодий фойда кутадиган олдинги жиҳатдан фойданинг шаклланиши ва тақсим- даврда рўй берган ҳодисалар натижасида ланишини таҳлил этишда асосий эътибор ра- назорат қилинадиган ресурсларидир. Маж- қобат бардошлик ва хўжалик субъектининг буриятлар компания фаолиятида олдинги молиявий барқарорликни таъминлашга им- давр ҳодисалари билан асосланадиган жорий кон берувчи фойдани ўстиришнинг ички им- қарздорликни ифодалайди. Мажбуриятлар кониятларини излаб топишга қаратилмоғи қопланиши компаниядан иқтисодий фойда- лозим[3]. дан иборат ресурслар чиқиб кетишига олиб Фойда (зарар)- бу корхонанинг барча келади. Компаниянинг барча мажбуриятлари даромадлари билан зарарлари ўртасидаги қопланганидан кейин қолган активлари қис- фарқ. Фойда бу корхона фаолиятининг ижо- ми капитал сифатида кўриб чиқилади. Даро- бий молиявий натижасидир. Корхона фой- мадлар ҳисобот даврида активлар оқими дасининг барча таркибий қисмларининг таҳ- ортиши шаклида ҳам, қатнашчилар ҳиссаси лили аниқ бир хусусиятга эга. Чунки таъсис- ҳисобига капитал ўсишини истисно қилган- чи ва акциядорлар, маъмуриятга корхона да, компания капиталининг ўсишига олиб фаолиятини фаоллаштиришнинг энг муҳим келадиган мажбуриятлар камайиши шаклида йўналишларини танлашга имкон беради[5]. ҳам рўй бериши мумкин бўлган компания МҲХС талабларига мувофиқ фойданинг иқтисодий фойдасининг ўсишини ифодалай-