Философские и методологические особенности взглядов западных философов на сущность языка и коммуникации

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада ғарб файласуфларининг тил ва тил, коммуникация моҳиятига оид фалсафий қарашлари, ундаги коммуникация, фалсафий қонунлар тилнинг энг умумий қонуниятларини синергетика, тушунтириш учун, тил эса муайян давр олиб чиққан ижтимоий коммуникатив, тил ва онг, фалсафий муаммоларни ҳал қилиш учун хизмат қилиши баён коммуникатив, этилган. Шунингдек, тил ва коммуникацияга оид илк классик интеграция, ёндашувларнинг шаклланиши, тил муаммоси асосан тил тараққиёти, синкретик ва комплекс асосида тадқиқ этилганлиги ҳамда интернационаллашув. тил борлиқни ифодалашдаги ягона интерпретация воситаси эканлиги қайд этилган. 1 Professor, Doctor of Philosophy, Department of Social Sciences, University of Business and Science. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2024) / ISSN 2181-1415 Философские и методологические особенности взглядов западных философов на сущность языка и коммуникации АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В этой статье описываются философские взгляды язык, западных философов на природу языка и коммуникации, в общение, которых философские законы служат для объяснения синергетика, самых общих законов языка, а язык – для решения социальная коммуникативность, философских проблем определенного периода. Также язык и сознание, отмечается, что при формировании первых классических коммуникативность, подходов к языку и коммуникации проблема языка интеграция, изучалась в основном на основе синкретики и комплекса, и языковое развитие, что язык является единственным средством интернационализация. интерпретации в выражении бытия. Замонавий фалсафа учун тил энг муҳим мавзулардан биридир. Аналитик фалсафа доирасида тил ҳар қандай эътиборга муносиб ягона тадқиқот предмети ҳисобланади. Тил физиологик, психологик, социологик ҳодиса сифатида кўплаб фанларнинг объектидир. Тилнинг шакли ва мазмунини, унинг функциялари ва эволюциясини лингвистика, семантика, семиотика, грамматика, морфология, фонетика каби ўнлаб билим соҳалари таҳлил қилади. Фалсафа илми тилнинг моҳияти, келиб чиқиши, тилнинг тафаккур билан ўзаро алоқадорлиги, унинг реаллик яратиш хусусияти, тил ҳукмронлиги, мукаммал тилни яратиш имкониятлари, кундалик тилнинг “мураккаблик”лари, тил ва фалсафий муаммолар, мулоқот муаммолари, ва умуман фалсафа тарихида тил муаммолари каби масалаларни ўрганади. Шу нуқтаи назардан тил фалсафаси фалсафанинг амалий қисми бўлиб, алоҳида йўналиш, махсус фан соҳаси сифатида ўрганилади. Зеро, тил фалсафаси тилга нисбатан шундай ёндашувки, унда фалсафий қонунлар тилнинг энг умумий қонуниятларини тушунтириш учун, тил эса муайян давр олиб чиққан фалсафий муаммоларни ҳал қилиш учун хизмат қилади. Тил фалсафаси ва миллий тил ривожида қарор топаётган янги илмий назария жамият ҳаётида маънавий-маданий императив сифатида намоён бўлади. Тилнинг фалсафий муаммоларини ўрганиш мил. ав. 6-5 асрларда яратилган ведаларни тил нуқтаи назаридан шарҳлаш натижасида дастлаб қадимги Ҳиндистондан бошланган. Шунингдек, мил. ав. V-IV асрларда яшаган Панинининг диний-фалсафий ҳамда лингвистик қарашлари асосида юксакликка кўтарилган. Бу асар назмда ёзилган 3996 та қоидадан иборат бўлиб, унда санскрит лингвистикаси тавсиф этилган[1. 48 b.]. Юнонистонда Гераклит ва Демокритнинг қарашлари, Платон ва Аристотелнинг асарлари, Фракиялик Дионисий ва бошқа файласуфлар томонидан тил мантиққа боғлиқ ҳолда, шунингдек, унинг грамматик қурилиши нуқтаи назаридан ўрганилган. Жумладан, сўзларни туркумларга ажратиш Аристотелдан бошланган (мил. ав. IV аср). Шунингдек, тил тўғрисидаги дастлабки фалсафий 276 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2024) / ISSN 2181-1415 таълимотлар натуралистик кўринишга эга бўлса-да, кейинчалик улар идеалистик маъно касб этган. Натуралистик таълимотларга кўра тил табиат томонидан инсонга берилган энг муҳим инъомдир. Тил ва коммуникацияга оид илк классик ёндашувларнинг шаклланиши Прокл, Пифагор, Демокрит, Платонлар билан боғлиқ бўлса, ўрта ва кейинги давр классик қарашлар Уилья Оккам, Дунс Скот, Ж. Локк, Т. Гоббс, Гартли, Кондорсга тегишли бўлган [2. 36 b.]. Мазкур файласуфлар ижодида тил муаммоси асосан синкретик ва комплекс асосида тадқиқ этилган. Тил борлиқни ифодалашдаги ягона интерпретация воситаси эканлиги қайд этилган. Шунинг учун ҳам бу олимлар қарашларини ўрганган А.Н. Портнов “бу даврда инсоннинг ўз-ўзи билан олиб борган мулоқоти аввало унинг ўз-ўзини чуқурроқ англаши орқали амалга ошади. Бунда тил муҳим восита ҳисобланади”[3. 56 b.] деб ёзади. Тилнинг келиб чиқиши ва эволюция босқичлари ҳақида қадимги мисрликлар ва хоразмликлар, юнонлар ва ҳиндлар, хитойликлар ва форслар турли хил илмий фаразларни илгари сурганлар. Улардан айримлари, тил товуш тили сифатида юзага келган десалар, бошқалари тил дастлаб имо-ишора тили кўринишида бўлган деганлар[4. B.399]. Тил ҳақида қадимги давр юнон файласуфлари Платон ва Демокритларнинг фикрлари ҳам ўзига хос аҳамиятга эга. Жумладан, Платон “Тил одамлар орасида алоқа воситаси сифатида эҳтиёж туфай