Опыт зарубежных стран по использованию информационных систем для повышения экспортного потенциала регионов (на примере Андижанской области)

Аннотация

Мақолада ҳудудларни экспорт ҳолатини таҳлили ва ахборот тизимларини қўллашнинг шунингдек улар томонидан маҳсулотларни сотишни ташкил қилиш йўллари, шунингдек, хорижий мамлакатлар тажрибасини ўрганиш натижасида экспортни ривожлантиришнинг асосий йўналишлари ёритилган. Таянч сўзлар: экспорт, ташқи савдо, ID карта, экспорт салоҳияти, Интернет-технология, технология, инфратузилма, e-Commerce. Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 2 167 ИҚТИСОДИЁТДА АХ БОРОТ ТИЗИМЛАРИ Аннотация: В статье анализируется состояние экспорта регионов и способы использования информационных систем, а также способы организации их продаж, а также ключевые направления развития экспорта в результате изучения зарубежного опыта. Ключевые слова: экспорт, внешняя торговля, ID-карта, экспортный потенциал, интернет-технологии, технологии, инфраструктура, электронная коммерция. Abstact. The article analyzes the state of export of regions and ways of using information systems, as well as ways to organize their sales, as well as key areas of export development as a result of studying foreign experience. Keywords: export, foreign trade, ID-card, export potential, Internet technologies, technologies, infrastructure, electronic commerce. Бугунги кунда республикамизда ҳудуд- ҳолда давлат органлари ва ташкилотларида ларнинг экспорт салоҳиятини оширишда ушбу маҳсулотлардан фойдаланишга ўтиш; кенг имкониятлар яратилмоқда. Президен- - ўрнатилган функционал талабларга тимиз томонидан амалга оширилаётган кенг мувофиқ келадиган маҳаллий ахборот ти- қамровли ислоҳотларни халқ манфаатлари зимлари ва дастурий маҳсулотларнинг ягона йўлида изчил давом эттириш мақсадида базасини шакллантириш; 2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республика- - салоҳияти мавжуд олий таълим муас- сини ривожлантиришнинг бешта устувор сасаларида ахборот технологиялари ва дас- йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясини турий маҳсулотларни ишлаб чиқиш соҳасида “Илм, маърифат ва рақамли иқтисодиётни лабораториялар, жумладан, халқаро тан ривожлантириш йили”да амалга оширишга олинган илғор IT-компанияларни жалб қил- оид давлат дастури тасдиқланди[1]. ган ҳолда ташкил этиш; Ўзбекистон Республикаси Ахборот тех- - маҳаллий ахборот технологиялари ва нологиялари ва коммуникацияларини ри- дастурий маҳсулотларни ишлаб чиқишни вожлантириш вазирлиги бошқа манфаатдор янада ривожлантириш учун қулай шарт- идоралар билан биргаликда “Рақамли Ўзбе- шароитларни яратиш. Бу эса ўз навбатида кистон – 2030” дастури лойиҳасини ишлаб ҳудудларги экспорт тизимини ривожланти- чиқишда бошқа масалалар билан бир қатор- риш учун асос бўлиб ҳизмат қилади. да қуйидагилар назарда тутилган: Андижон вилоятининг ташқи савдо а) “Электрон ҳукумат” тизимини ри- айланмасини таҳлил қиладиган бўлсак, 2019 вожлантириш йўналишида: йилнинг январь-март ойларида 645,0 млн. - ахборот технологиялари соҳасида АҚШ долларини, шу жумладан экспорт 108,8 инсон капиталини ривожлантириш, кадр- млн. АҚШ долларини, импорт 536,2 млн. ларни тайёрлаш ва улар малакасини оши- АҚШ долларини ташкил этди. Ташқи савдо риш тизимини такомиллаштириш; айланмасининг сальдоси – 427,4 млн. АҚШ - давлат хизматларини рақамли шакл- долларни, шу жумладан МДҲ давлатлари га трансформация қилиш ва ахборот экоти- билан 14,6 млн. АҚШ долларини ва бошқа зимини ривожлантириш; давлатлар билан – 442,0 млн. АҚШ доллари- - давлат органлари ва ташкилотлари ни ташкил этди. Вилоят резидентларининг фаолиятининг очиқлиги ва шаффофлигини ташқи савдо операциялари асосан (жами таъминлаш; товар айланмасининг Осиё (82,0 фоизи), б) маҳаллий IT-технологиялар бозори Европа (14,7 фоизи) ва Америка (3,3 фоизи) салоҳиятини ошириш йўналишида: давлатлари билан амалга оширилган бўлиб, - ахборот тизимлари ва дастурий маҳ- жами савдо айланмаси 167,6 фоизга ўсди (1- сулотларга қўйиладиган асосий функционал жадвал)[2] талабларнинг ягона реестрини белгилаган 1-жадвал Вилоят ташқи савдо айланмасининг қитъалар бўйича тақсимланиши (2019 йилнинг январь–март ойларида) млн. АҚШ доллари Ташқи савдо айланмаси Экспорт Импорт 2018 йилнинг январь–мартига Жамига нисбатан нисбатан фоиз ҳисобида фоизда Жами 108,8 536,2 167,6 100 Осиё 92,9 436,0 174,5 82,0 Европа 15,8 79,1 119,2 14,7 Америка 0,07 20,9 9,9 3,3 Манба: Статистик маълумотлари асосида муаллиф тадқиқотлари. Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 2 168 ИИҚҚТТИИССООДДИИЁЁТТДДАА ААХХББ ООРРООТТ ТТИИЗЗИИММЛЛААРРИИ МДҲ давлатлари орасида Россия, Қир- бошқа давлатлар орасида Жанубий Корея, ғизистон ва Қозоғистон давлатлари ташқи Хитой, АҚШ, Туркия, Латвия, Швейцария, савдо айланмасида асосий хамкорлар ҳисоб- Ҳиндистон, Италия ва Чехия давлатлари ланиб, уларнинг жами ташқи савдо айланма- ҳисобланади, уларнинг улуши 81,2 фоизини сидаги улуши 18,8 фоизни ташкил қилади, ташкил қилади. 1-расм. Вилоят ташқи савдо айланмасида нисбатан катта улушга эга бўлган давлатлар билан ташқи савдо айланмаси (2019 йилнинг январь–мартида, фоизда) Манба: Статистик маълумотлари асосида муаллиф тадқиқотлари. Бугунги кунда вилоят ҳудудларнинг Словения давлат маъмуриятининг ахборот экспорт салоҳиятини оширишда ах