Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
Тактика проведения обыска
Azim BARATOV
Общество и инновации · 4 · 182-188 · 2023
Аннотация
Калит сўзлар: Ушбу мақолада тинтув тергов ҳаракатини тактика тинув, масаласи кўриб чиқилади ва ҳолатга қараб тинтувни тактика, ўтказишбаён қилинган. тергов вазияти, олиб кўйиш, қидирув ҳаракати, шахсий тунтув, турар жой, иншоат ва далил. 1 Head of Department of Criminalistics and Examination, Tashkent State University of Law. E-mail: baratovazim.75@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 07 (2023) / ISSN 2181-1415 Тактика проведения обыска АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье рассматривается вопрос тактики обыск, обыска и следственных действий и описывается, как тактика, проводить обыск в зависимости от ситуации. следственная ситуация, выемка, розыскное действие, частный обыск, место жительства, объект и доказательства. Криминалистик тавсиялар самарадорлигини оширишнинг муҳим шартларидан бири, муайян вазиятларга қаратилган илмий криминалистик билишни ташкиллаштириш ҳисобланади. Билимнинг турли жабҳаларида илмий- техник прогресс ва криминалистикани жадал ривожланиши бир қатор янги илмий йўналишларни хосил бўлишига замин яратиб беради. Шундай йўналишлардан бири тинтув тактикасидир. Жиноятни тергов қилишда жиноят қўролини, турли хил предметлар, ҳужжатлар, айбланувчини ва жиноят иши учун аҳамиятли бўлган ўғирланган бўюмлар, мурдани тапиш ва олиш учун терговчи процессуал мажбурлов қидирув харакатларини амалга оширади. Бундай процессуал мажбурлов қидирув харакатларига тинтув ва олиб қўйиш тергов харакатлари киради. Тинтув – бу тергов харакати бўлиб, турар жойларни, иншоатларни, шахсни танасини, кейимини ва нарсаларини жиноят процессуал қонунчилиги доирасида, шахснинг ҳуқуқ ва эркинликлари кафолатига риоя қилган ҳолда мажбурий текшириш натижасида жиноят иши учун аҳамиятли бўлган жиноят қўролини, турли хил предметлар, ҳужжатлар, айбланувчини ва жиноят иши учун аҳамиятли бўлган ўғирланган бўюмлар, мурдани тапиш ва олиш мақсадида ўтказилади [1. C. 14]. Жиноят процессуал қонунида назарда тутилган тинтув тергов харакати фақатгина жиноят иши қўзғатилгандан сўнг амалга оширилади.(ЖПК топиш) Тинтувга прокурор санкция берган бўлиши шарт. Факат истисно холларда, яъни далилларни яшириш ёки йўк килиш хавфи бўлса, шунингдек, жиноят ишини тергов килишда жиддий чигалликларга олиб келиши мумкин бўлса, конун прокурордан санкция олмай тинтув ўтказишга йўл кўяди, аммо ўтказилган тинтув хакида прокурорга бир сутка давомида ёзма шаклда маълумот берилиши лозим. Тинтув ўзиниг мазмун,моҳияти ва мақсадига кўра олиб қўйиш ва ҳодиса жойини кўздан кечириш тергов ҳаракатларидан фарқли томонлари мавжуд. Олиб кўйиш тинтувга жуда хам ўхшашдир. Худди тинтув сингари бу тергов харакати хам фукародан, шунингдек, турли хил корхона, муассаса ва ташкилотлардан жиноий ишга ахамияти бўлган хужжат ва предметларни олишга каратилган. Аммо тинтувдан фаркли ўларок олиб кўйиш хар доим аник маълум бир буюм ва хужжатларга нисбатан, улар каерда ва кимда эканлиги аник бўлганда кўлланилади. судда кидирув ишларига хожат йўк, бинобарин, олиб кўйишни ўтказишда фукароларнинг манфаатларига таъсир нисбатан камрок бўлади. Олиб кўйишда терговчининг вазифаси бирор-бир шахсга ёки рахбарга маълум бир хужжатни ёки предметни беришни таклиф килишдир. Рад жавоби олинганда эса нарса ёки хужжатни мажбурий олиб кўйиш кўлланилади. 183 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 07 (2023) / ISSN 2181-1415 Кидирув харакатларининг мажбурий кўринишга эга эканлиги ва бу билан боглик тинтув килинаётган шахснинг, баъзан бошка шахсларнинг хам, шахсий манфаатлари доирасига кирилиши тинтувни бошка тергов харакатларидан, жумладан, ходиса юз берган жойни кўздан кечиришдан тубдан фарк килади. Ходиса бўлган жойни кўздан кечиришда, масалан, сайхон ёки ўрмонли жойда кўмилган мурда, жиноят куроли ва бошка ашёвий далилларнинг кидирув ишлари ўтказилиши мумкин. Аммо бундай вазиятда кидирув ишларининг фукароларни шахсий манфаатларига дахли йўк. У ёки бу шахснинг субъектив хукукларини чеклаш билан боглик холатларда эса (масалан, бедарак йўколган шахснинг турар жойида жиноят изларини кидириш) улар мазмун жихатидан кўздан кечириш доирасидан ташкарига чикади ва уларни амалга ошириш конун томонидан тартибга солинган бўлиши зарур. Тинтувнинг объектлари бўлиб, турар жойлар, хоналар, автомашиналар, хизмат хоналари, иншоатлар, яхталар, шахсий самолётлар, магазин, кафе бар, мурда, шахслар хисобланади. Тинтувда қидирилаётган предметлар доираси кенг: бу тахминий қидирилаётган жиноят воситалари (отиш қуроллари, бўзиш қўролари, портловчи моддалар) ва ҳодиса жойида из қолдирган бошқа из хосил қилувчи объеклар (микрообъектлар, краска, қон,портловчи ашёлар, ҳужжатлар, қиматбахо буюмлар в.б.) Терговчига тинтувни самарадорлигини таъминлаш учун, агарда тинтув ўтказилаётган хонадон эгаси қўлфланган жойларни ихтиёрий очиб беришдан бош тортса, жиддий зарар етказмасдан очиш ҳуқуқи берилган.(ЖПК) Қўлфланган жойларни очиш усуллари тинтув баённомасида қайд этилади. Ҳар бир тинувни ўтказишда алоҳида ёндашувни тақоза этади. Уни
Доказательный фрагмент
«Калит сўзлар: Ушбу мақолада тинтув тергов ҳаракатини тактика тинув, масаласи кўриб чиқилади ва ҳолатга қараб тинтувни тактика, ўтказишбаён қилинган.»
Образец извлечения
Демо-превьюКалит сўзлар: Ушбу мақолада тинтув тергов ҳаракатини тактика тинув, масаласи кўриб чиқилади ва ҳолатга қараб тинтувни тактика, ўтказишбаён қилинган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- search, investigative action, seizure, тергов вазияти, қидирув ҳаракати, объект и доказательства, розыскное действие, обыск, место жительства, тактика, олиб кўйиш, тузилиши, object and evidence, иншоат ва далил, шахсий тунтув, частный обыск, tactics, private search, investigative situation, выемка, place of residence, следственная ситуация, турар жой, тинув
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Лучшие интеллектуальные исследованияTursunaliyeva Anoraxon Umarbek qizi –, Hakimzoda Niyoziy +12025
Журнал мультидисциплинарных наук и инновацийFarangizUktamovna Khamidova, SohibaBuribayevna Israilova +22026