Некоторые проблемы становления и развития историко-культурного туризма

Аннотация

Ушбу мақолада тарих ва маданият элементларининг иқтисодий ривожланишга таъсири таҳлил этилган, шунингдек, тарихий-маданий туризмни шаклланиши илмий жиҳатдан асосланган ва уни ривожланишида баъзи муаммолар кўрсатилган ҳамда тарихий-маданий туризмни ривожланиши бўйича таклифлар берилган. Калит сўзлар: туризм, аҳоли даромадлари, инвестиция, туристик объект, маданият элементлари, экспорт. Аннотация. В этой статье проанализировано влияние эленментов истории и культуры на экономическое развитие, поэтому, научно обосновано формирование истороческого-культурного туризма и показаны некоторые проблемы в его развитии. Также даны предложения по развитию историческо-культурного туризма. Ключевые слова: туризм, даходы населения, инвестиция, туристический объект, элементы культуры, экспорт. Annotation. This article analyzes the influence of elements of history and culture on economic development, so the formation of historical and cultural tourism is scientifically justified and some problems in its development are shown. Proposals for the development of historical and cultural tourism are also given. Key words: tourism, population incomes, investment, tourist attraction, cultural elements, export. Кириш Мамлакат иқтисодиётини унга қуйидаги қарши фикрни билдиради: ривожланишида давлатлар ўртасида ижти- «…..иқтисодий рағбатлантириш ҳаммага бир моий-иқтисодий ҳамда маданий алоқалар- хил бўлган вақтда, маданиятли кишилар нинг ўрни катта. Бу борада мамлакат тарихи аҳолининг бошқа қатламларига қараганда муҳим аҳамият касб этади. Мамлакатнинг кўпроқ муваффақиятга эришади»[1]. Лоурене ўтмиши, унинг келажагидан дарак беради. Харрисоннинг фикрича маданиятли киши- Узоқ ўтмишга бой мамлакатнинг келажаги ларда табиий ресурслардан фойдаланиш ҳам барқарор бўлади. Олимларнинг таъкид- самарадорлиги юқори бўлади. Улар ишлаб лашича тарихни билиш келажакни назорат чиқариш жараёнида фаол иштирок этади. қилишни англатади. Бунинг оқибатида ялпи маҳсулот ҳажми Аҳолининг турмуш даражасини оши- ортади. Шу сабабли улар ишлаб чиқариш риш ва фаровонлигини таъминланиши кўп натижаларидан кўпроқ манфаатдор бўли- жиҳатдан унинг ўтмиши билан ҳам боғлиқ. шади. Шундан келиб чиқиб айтиш мумкинки, Аҳоли турмуш тарзи нимага ихтисослашгани аҳолини тайёр ноз неъматларни фақатгина унинг қишлоқ хўжалиги ва саноат тар- истеъмол қилишга ўргатиш эмас, балки моқлари нимага мослашганига, маданиятига, уларни ишлаб чиқариш, айирбошлаш, тақ- урф-одатларига қараб мамлакат иқтисоди- симлаш, хизмат кўрсатиш каби иқтисодий ётини истиқболдаги салоҳиятини аниқлаш жараёнларда фаол иштирок этишга ўргати- мумкин. Демак, мамлакатни ривожланишида шимиз лозим. нафақат ижтимоий-иқтисодий омиллар Бизнинг назармизда Жаҳон Банкининг балки тарихий-маданий омилларнинг ҳам собиқ ходими Уильям Истерлининг фикри, таъсири бор. бозор иқтисодиёти талабига унчалик тўғри Адабиётлар таҳлили. Иқтисодиёт ри- келмайди. Бозор иқтисодиётининг ўзига хос вожланишида маданият элементларининг хусусиятлари (ишлаган тишлайди), қонун- таъсири тўғрисида иқтисодчи олимларнинг лари (талабнинг таклифга мувофиқ келиши) турли хил мунозарали фикрлар мавжуд. кишиларга моддий неъматларни тайёрлаб Масалан, Жаҳон Банкининг собиқ ходими бермайди. Аксинча, табиий ресурслардан Уильям Истерли шундай деган: «… инсонлар унумли фойдаланишни, аҳоли талабига мос ҳамма ерда бир хил ва улар қайсидир ҳолатда махсулот ишлаб чиқаришни талаб этади. бўлмасин, албатта иқтисодий имкониятлар- Шунингдек, кишилар ўзларининг тадбир- дан фойдаланади. Агарда уларга имконият- корлик қобилиятини ишга солишига ҳам ларни тақдим этса». Лоурене Харрисон эса тўғри келади. Бизнинг назаримизда, Лоурене Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 1 195 РЕКРЕАЦИЯ ВА ТУРИЗМ Харрисоннинг билдирилган фикри мақсадга нисбатан билдирилган фикрларини қўллаб- мувофиқ. У мамлакат иқтисодиётини муваф- қувватлайдиган бўлсак, Турк давлати ҳозир- фақиятга эришишида маданият элемент- да Мўғул давлати билан ижтимоий-иқтисо- ларини муҳим деб ҳисоблайди. дий ва маданий алоқаларни ўрнатмаслиги Маданият элементлари аҳолини та- лозим. Ўрнатилганида ҳам кутилган натижа биий ресурслардан оқилона фойдаланишни, бермаслиги керак. Чунки, улар ўртасида ҳавф-хатардан қўрқмасликни, ишлаб чиқа- ўтмишда кучли қонли урушлар, вахший риш жараёнида фаолликни ҳамда янгиликка юришлар бўлиб ўтган. Бундай ҳодисаларни мойилликни, ходимларни бошқаришда давлатлар мисолида яна кўп келтириш очиқликни, рақобатга бардош беришликни мумкин. Бироқ биз ушбу масалага бошқача ўргатади. Масалан, Франция ва Испания ёндошмоқчимиз. Ўтмишда мамлакатлар ўр- ҳудудларида истиқомат қилаётган баскка тасида бўлиб ўтган воқеа-ҳодисалар тарих. ҳалқи азалдан савдо билан шуғулланишган. Агарда ўтмишдаги мамлакатлар ўртасидаги Уларга тадбиркорликдаги ҳавф-хатардан алоқаларини салбий нуқтаи назаридан қа- қўрқмаслик иродаси, таваккалчилик тажри- расак, бирон-бир мамлакат ўртасида ҳеч қа- баси, ҳамкор танлашдаги қобилияти авлод- чон ижтимоий-иқтисодий ва маданий ало- лардан мерос қолган. Ушбу фазилатлар улар- қалар ўрнатилмайди. ни тадбир