Теоретические аспекты внедрения программы международной оценки PISA в национальную систему образования

Аннотация

Ключевые слова: Данная статья посвящена рассмотрению задач, PISA, связанных с созданием национальной системы оценки национальная система грамотности учащихся в чтении, математике и образования, естественных науках. Основной упор делается на международная оценка, естественно-научная проведение международных исследований в области грамотность, качества образования в национальной системе глобализация, образования. В статье анализируются навыки, которые прогресс, требует современное информационное общество для PIRLS, развития естественнонаучной грамотности в обучающихся TIMSS, TALIS. общеобразовательных школах. Внимание также уделяется факторам, способствующим достижению высоких результатов в международных оценочных исследованиях, таких как PISA. Рассматриваются образовательные программы, направленные на повышение уровня грамотности учащихся, и передовой зарубежный опыт в данной области. Кроме того, статья затрагивает вопросы совершенствования системы оценки, основанные на международных критериях и требованиях. O‘zbekiston Respublikasining PISA xalqaro baholash dasturida 2022-yildan boshlab ishtirok etishining huquqiy-me’yoriy asoslari O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 8-dekabrda qabul qilingan 997-son Qarori bilan shakllantirilgan. PISA xalqaro baholash dasturi 2000-yildan buyon xalqaro pedagogik amaliyotga tatbiq etilgan. Respublikada hozirgi kunda tanlab olingan tayanch maktab o‘quvchilarining baholash dasturiga ishtirok etishining tashkiliy-metodik bosqichi amalga oshirilmoqda. Xalqaro baholash dasturi milliy ta’lim tizimi uchun yangi dastur ekanligi, milliy ta’lim tizimini xalqaro baholash dasturi bog‘liqlikdagi ilmiy-nazariy jihatlari yetarli o‘rganilmaganligi, shuningdek, respublikada tanlab olingan tayanch maktablarda baholash dasturining tashkiliy-metodik bosqichida ilmiy-metodik materiallar bilan ta’minlash masalasi dolzarb bo‘lib bormoqda. Respublikamiz xalq ta’limi tizimida ta’lim sifatini baholash sohasidagi xalqaro tadqiqotlarni o‘tkazish orqali o‘quvchilarning o‘qish, matematika va tabiiy fanlar bo‘yicha savodxonlik darajasini baholashga yo‘naltirilgan milliy tizimni yaratish vazifalari belgilangan. Jumladan, o‘qish, matematika va tabiiy yo‘nalishdagi fanlardan xalqaro tadqiqotlar yo‘nalishlaridagi savollar milliy bazasini yaratish va o‘quv dasturlariga integratsiya qilish, mazkur fanlardan o‘qitishning shakllari, metodlari va texnologiyalarini yangilash hamda o‘qituvchilarning bu borada xabardorligini oshirish, tayyorgarligini kuchaytirish bo‘yicha malaka oshirish kurslarini tashkil etish kabi vazifalar belgilab qo‘yilgan. O‘zbekiston Respublikasining 2030-yilga kelib PISA xalqaro miqyosda o‘quvchilarni baholash dasturi reytingi bo‘yicha jahonning birinchi 30 ta ilg‘or mamlakatlari qatoriga kirishiga erishish vazifasi ustuvor etib belgilab berilgan. Ta’lim tizimi mazmunini sifat jihatdan yangilash, shuningdek, malakali pedagog kadrlarni 439 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 06 (2023) / ISSN 2181-1415 tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishda “ta’lim berishga kompetentlik hamda shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvlar asoslarini egallashni ko‘zda tutgan holda pedagoglarni tayyorlash va qayta tayyorlash markazlari faoliyatini qayta ko‘rib chiqish” ko‘rsatib o‘tilgan. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Xalq taʼlimi tizimida taʼlim sifatini baholash sohasidagi xalqaro tadqiqotlarni tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2018-yil 8-dekabrdagi 997-sonli qarori bilan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi huzurida Taʼlim sifatini baholash bo‘yicha xalqaro tadqiqotlarni amalga oshirish Milliy markazi tashkil etildi. 2023-yil 1-yanvardan e’tiboran Maktabgacha va maktab ta’limi tasavvufida o‘z faoliyatini davom ettirmoqda. Hozirgi kunda respublikamizda quyidagi xalqaro baholash dasturlari tatbiq etib kelinmoqda: PIRLS – boshlang‘ich 4-sinf o‘quvchilarining matnni o‘qish va tushunish darajasini baholash; TIMSS – 4-, 8-sinf o‘quvchilarining tabiiy-ilmiy yo‘nalishdagi fanlardan savodxonligini baholash; TALIS – rahbar va pedagog kadrlarning umumiy o‘rta taʼlim muassasalarida o‘qitish va taʼlim olish muhitini hamda o‘qituvchilarning ish sharoitlarini o‘rganish; PISA – 15 yoshli o‘quvchilarning o‘qish, matematika va tabiiy yo‘nalishdagi fanlardan savodxonlik darajasini baholash. Mazkur dasturlar umumta’lim maktab o‘quvchilarning ijodiy va tanqidiy fikrlash ko‘nikmalari, egallagan bilimlarini hayotda qo‘llay olish layoqatiga turli xil topshiriqlar orqali baho berish va mustaqil hayotda qo‘llay olish ko‘nikmalarini rivojlanishiga turtki berishga xizmat qiladi. PISA xalqaro baholash dasturining maqsadi – o‘quvchi yoshlarining o‘qish, matematika va tabiiy yo‘nalishdagi fanlardan savodxonlik darajasini hamda bilimlarini amaliyotda qo‘llash qobiliyatini rivojlantirishdan, shuningdek, rahbar va pedagog kadrlarning umumiy o‘rta ta’lim muassasa