Понятие хулиганства как вида преступления против общественного порядка

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада жамоат тартибига қарши қаратилган безорилик, жиноятларнинг тури сифатида безорилик тушунчасига майда безорилик, доир масалалар кўриб чиқилган. Бундан ташқари, мазкур жамоат тартиби, мақолада “безорилик” тушунчасига оид олимларнинг фикр сақлаш, жиноят, ва мулоҳазалари баён этилиб, ушбу тушунчага оид таклиф жавобгарлик, ва тавсиялар берилган. жамият, юриш-туриш, қоидалари, менсимаслик. 1 Independent Researcher, University of Public Safety of the Republic of Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 06 (2023) / ISSN 2181-1415 Понятие хулиганства как вида преступления против общественного порядка АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье рассматриваются вопросы, связанные с Массовые беспорядки, преступлениями, совершаемыми против общественного хулиганство, порядка, в качестве одного из видов общественных общественный порядок, беспорядков. Кроме того, она представляет точки зрения и охрана, преступление, наблюдения ученых относительно понятия ответственность, «общественные беспорядки», а также содержит общество, предложения и рекомендации по этому вопросу. правоприменение, нормативные акты, уголовная ответственность. Жаҳонда тараққиёт ва хавфсизликка раҳна солаётган хавф-хатар ва таҳдидлар, аввало, трансмиллий жиноятлар ва ёт ғоялар таъсирининг тобора кучайиб бораётганлиги уларга барҳам бериш ва ўз вақтида олдини олиш бўйича замонавий ва самарали тизимни йўлга қўйишни тақозо этмоқда. Ҳуқуқбузарликлар профилактикасини жиноятчиликка қарши курашишнинг бош йўналишига айлантириш, қонун бузилишларининг олдини олиш ва уларни бартараф этишнинг ташкилий-ҳуқуқий механизмларини янада такомиллаштириш бўйича пухта ўйланган ва изчил ҳаракатларни давом эттириш зарурати ошиб бормоқда. Мамлакатимизда суд-ҳуқуқ соҳасида амалга оширилаётган туб ислоҳотлар, хусусан жиноятчиликка қарши курашиш сиёсатида жамоат тартибига қарши қаратилган жиноятларнинг тури сифатида безориликнинг олдини олишнинг ўрни ва роли сезиларли даражада ошиб бормоқда. Дарҳақиқат, жамиятда жамоат тартибини таъминлашда юриш-туриш қоидалари ва жамоат осойишталигини таъминлаш ҳамда муносиб хулқ-атворда бўлишга асосланган нормалар муҳим аҳамиятга эга. Ўзбекистон Республикасида мазкур соҳадаги муносабатлар қонун ва қонуности ҳужжатлар ҳамда ахлоқ нормалари, урф-одат ва анъаналар билан тартибга солинади ҳамда жамоат тартибини таъминлаш соҳасидаги муносабатларга тажовуз қилишга қаратилган ҳар қандай ҳуқуққа хилоф қилмишлар учун жавобгарликни назарда тутади. Хусусан, Ўзбекистон Республикасининг Жиноят ва Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексларида жамоат тартибига қарши қилмишлар учун жавобгарлик белгиланган. Қайд этиш жоизки, жамоат тартибини таъминлаш соҳасидаги муносабатларга тажовуз қилувчи ҳуқуққа хилоф қилмишлардан бири бу безорилик жинояти ҳисобланади. Мамлакатимизда ўтган давр мобайнида жамоат тартибини сақлаш ва фуқаролар хавфсизлигини таъминлашга қаратилган бир қатор норматив ҳужжатлар қабул қилинган бўлса-да, безорилик жиноятининг содир этилиши сабаблари ва вужудга келиши билан боғлиқ шарт-шароитларни илмий ва амалий жиҳатдан тадқиқ этиш ушбу жиноятнинг барвақт олдини олишда муҳим аҳамиятга эга. 256 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 06 (2023) / ISSN 2181-1415 Шуни алоҳида таъкидлаш лозимки, безорилик рус тилидан “хулиганство” тарзида таржима қилинса-да, мазкур атама русча ҳисобланмайди. “Хулиганство” атамаси Лондон полициясининг 1894 йилги рапортида қайд этилган [1] бўлиб, мазкур атаманинг келиб чиқиши борасида турли версиялар мавжуд. Уларнинг бирига кўра, мазкур атама XIX асрда Лондонда яшаган ирландиялик ўғри ва безори Патрик Хулиген номи билан боғлиқ [2]. Яна бир версияга кўра, мазкур атама ирландча “houlie” атамаси билан боғлиқ бўлиб, мазкур атама “алькоголли маишат” маъносини англатади. Шу билан бирга, “хулиган” атамасини XIX асрда Лондоннинг Айлингтон ҳудудида жиноий фаолият олиб борган “Hooley gang” жиноий гуруҳи номи билан боғлашади [3. С. 21]. Безорилик жамият хавфсизлигига катта хавф туғдирувчи жиноятлардан бири ҳисобланади. Г.Жунушованинг фикрича, “безорилик – бу фуқароларнинг шаъни, қадр-қиммати ва соғлиғига, уларнинг ва корхона, муассаса, ташкилотларнинг мулкига хавф соладиган, жамоат тартибини бузадиган ўзига хос жиноят ҳисобланади” [4. С. 21]. Бу борада Н.Шурухнов безорилик жамиятда шаклланган жамоат тинчлиги, ахлоқ қоидалари, ўзаро ҳурмат, фуқароларнинг ўзини лозим тарзда тутишида намоён бўладиган ижтимоий муносабатларга путур етказишини қайд этган [5. С. 497]. Безорилик жинояти ҳамда унинг ўзига хос жиҳатларини ўрганишда авваламбор унинг жиноят-ҳуқуқий тавсифини таҳлил қилиш мақсадга мувофиқ. Безорлик жиноятини ўзга хос хусусияти ушбу жиноят жамоат жойларида содир этилишидир. Шу ўринда, А.А. Худайбердиев ва А.Б. Искандаровларнинг таъкидлашича жамоат тартибини таъминлаш соҳасидаги муносабатларга тажовуз қилувчи ҳуқуққа хилоф қилмишлардан бири бу безорилик жинояти ҳисобланади [6. С. 33]. Безорилик жиноя