Сравнительно-правовой анализ соглашения о признании вины с примирением и медиацией

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада муаллиф томонидан айбга иқрорлик айб, тўғрисидаги келишув тушунчаси, ушбу келишувнинг айбга иқрорлик, ярашув ва медиация институтлари билан қиёсий таҳлили, ярашув, ушбу процессуал шаклларнинг ўзига хос ижобий ва салбий медиация, процессуал келишув, жиҳатлари ўрганилган. Айбга иқрорлик тўғрисидаги прокурор, келишув, ярашув ва медиация битимларини тузишда айбланувчи, суднинг, тарафларнинг, холис (медиатор) роли ва ушбу судланувчи, келишувлар моҳияти ёритилган. Шунингдек, жиноят медиатор. процессига соддалаштирилган тартиботлар, хусусан медиация келишувини жорий этиш борасида олимларнинг фикрлари ўрганилиб, муаллифнинг илмий ва амалий хулоса ҳамда таклифлари берилган. 1 Head of Department Research Institute for Legal Policy Under the Ministry of Justice. E-mail: otabek_toshev @inbox.ru. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 11 (2022) / ISSN 2181-1415 Сравнительно-правовой анализ соглашения о признании вины с примирением и медиацией АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье автором исследованы понятие соглашения о вина, признании вины, проведен сравнительный анализ данного признание вины, соглашения с институтами примирения и медиации, примирение, рассмотрены конкретные положительные и медиация, процессуальное отрицательные стороны этих процессуальных форм. соглашение, В частности, освещается роль суда, сторон, посредника прокурор, (медиатора) и сущность этих соглашений при заключении обвиняемый, сделки о признании вины, соглашения о примирении и подсудимый, медиативного соглашений. Также были изучены мнения медиатор. ученых относительно введения в уголовный процесс упрощенных согласительных процедур, в частности медиативного соглашения, представлены авторские научно-практические выводы и предложения. КИРИШ Жамиятдаги ижтимоий муносабатларга қараб, ҳуқуқ соҳаси ҳам такомиллашиб боради. Ҳозирги кунда деярли барча ривожланган давлатларда давлат манфаатлари эмас, шахс манфаатлари биринчи ўринга қўйилмоқда ва бу тўғрисида турли хил халқаро шартномалар имзоланмоқда, Албатта, булар инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилишда, эркин иш танлаш ва мажбурий меҳнатга йўл қўймаслик ва бошқа ҳуқуқ ва эркинликларини барча давлатлар ҳудудларида бир хилда таъминлашга хизмат қилади. Бинобарин, биз мустақилликка эришганимиздан сўнг, олдимизда демократик ҳуқуқий давлат ва фуқаролик жамиятини барпо этиш, бозор муносабатлари тизимини яратиш ва мустаҳкамлаш вазифасини қўйдик. Бу йўлда одиллик, инсонпарварлик, демократик, қонунийлик ва халқаро нормаларга асосланган тамойиллар асосида ўз ҳуқуқ тизимимизни яратдик. Давлат ва жамиятни эркинлаштириш ҳамда демократлаштириш жараёнида суд-ҳуқуқ ислоҳотлари амалга оширилди. Шу билан бирга, мустақиллик шарофати билан жамиятда яшовчи аҳолининг турмуш-тарзи, яшаш шароити ва ҳуқуқий онги, ҳуқуқий маданияти бирмунча ошди. Мустақилликка эришганимиздан сўнг энг катта ютуқларимиздан бири Ўзбекистон Республикасининг Бош Қонунини, яъни Конституцияни қабул қилганимиз бўлди. Конституцияда давлатнинг тузилиши, сиёсий бошқаруви, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини қамраб олган бўлиб, ўз навбатида унда берилган нормалар бошқа норматив ҳуқуқий ҳужжатларда мустаҳкамланди. Бугунги кунда қонунларимиз замон талабларидан келиб чиққан ҳолда илғор хориж амалиётини қўллаган ҳолда ҳуқуқ тизимимизга мослаштириб борилмоқда. Мамлакатимизда суд-ҳуқуқ ислоҳотларини амалга ошириш жараёни бошқа ҳуқуқ соҳаларга нисбатан долзарблигини йўқотмай келмоқда. Чунки давлатнинг жиноятчиликка қарши курашиш соҳасидаги функцияси жамият ва давлатнинг хавфсизлигига, аҳолининг тинчлигини ҳамда халқаро доирада давлатнинг обрўсини таъминлашга хизмат қилади. Шу муносабат билан жамиятда юз бераётган ижтимоий муносабатларнинг ўзгариши, халқаро ташкилотларнинг тавсиялари ҳамда илғор хориж тажрибаси асосида жиноят қонунчилигимиз ислоҳ қилинмоқда. 110 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 11 (2022) / ISSN 2181-1415 Бу эса ўз навбатида жиноят ҳамда жиноят-процессуал қонунчилигини ислоҳ қилиш юзасидан асосли таклифларни ишлаб чиқиш ва уни амалиётга кенг жорий этиш заруратини тақозо этади. ТАДҚИҚОТНИНГ МАҚСАДИ Айбга иқрорлик, ярашув ва медиация институтларини қиёсий-ҳуқуқий ўрганишдан асосий мақсад уларнинг асосий белгиларини илмий-назарий жиҳатдан аниқлаш, бу борадаги фанда ва амалиётда мавжуд қарашлар ҳамда тасаввурларни илмий таҳлил қилиш, натижаси бўйича улар ўртасидаги асосий ўхшашлик ва тафовутларни аниқлашдан иборат. МАТЕРИАЛ ВА МЕТОДЛАР Мазкур илмий мақолани тайёрлашда илмий билишнинг мантиқий ва илмий услубларидан фойдаланилган, хусусан, мантиқий таҳлил, синтез, тарихий, қиёсий- ҳуқуқий каби услублар қўлланилган. ТАДҚИҚОТ НАТИЖАЛАРИ Маълумки, мамлакатимиз аҳолисининг асосий қисмини ислом динига эътиқод қилувчи шахслар ташкил этиб, қадимдан тарафлар ўртасида юзага келган турли келишмовчилик ва низоларни ўзаро муроса йўли билан ҳал этишга эътибор бериб келинган. Зеро, жамият ҳаётининг барча жабҳаларини қамраб олган ислом тамойиллари одамл