Правовой статус приватизированных земельных участков

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада хусусийлаштирилган ер xусусийлаштирилган ер участкаларининг ҳуқуқий мақоми, иқтисодиётнинг бозор участкаси, бозор механизмлари орқали тартибга солинишига ўтиш ва механизмлари, кўчмас мулкий муносабатларни жиддий ислоҳ қилиш, хусусий мулк мол-мулк, давлат мулки, хусусийлаштириш, мулк ҳуқуқини ҳимоя қилиш, ер ва ер участкаси тушунчалари, ер ҳуқуқи, ҳуқуқий мақом. участкаларининг ҳуқуқий мақоми билан боғлиқ олимларнинг фикрлари таҳлил қилинган. Шунингдек, хусусийлаштирилган ер участкаларининг ҳуқуқий мақоми хусусийлаштириш ҳуқуқий жараёнидан келиб чиқиб, ер участкаси ҳуқуқий мақомини белгилаш муоммолари очиб берилган. 1 Lecturer of Private Legal Sciences Department, Specialized branch of Tashkent State University of Law Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 08 (2022) / ISSN 2181-1415 Правовой статус приватизированных земельных участков АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье анализируются взгляды ученых на правовой приватизированная земля, статус приватизированных земельных участков, переход к рыночные механизмы, регулированию экономики через рыночные механизмы и недвижимость, серьезное реформирование имущественных отношений, государственная собственность, защиту прав частной собственности, концепции земли и приватизация, земельных участков. Также раскрывается правовой статус имущественные права, приватизированных земельных участков, исходя из правовой статус. правового процесса приватизации, рассмотрены проблемы определения правового статуса земельного участка. Ўзбекистонда бозор иқтисодиёти шаклланганидан сўнг кўчмас мулк бозорини шакллантириш, амалга ошириш ва ривожлантириш билан боғлиқ янги турдаги муносабатлар вужудга келди. Иқтисодиётнинг бозор механизмлари орқали тартибга солинишига ўтиш мулкий муносабатларни жиддий ислоҳ қилиш йўли билан амалга оширилди. Турли мулк шакллари тенглигининг юридик жиҳатдан тан олиниши, ерга бўлган шахсий мулк ҳуқуқи ўрнатилишининг имкони пайдо бўлиши, ашёларнинг бўлинадиган ва бўлинмайдиган турларга бўлиниши кўчмас мулкнинг фуқаролик айирбошлашга тўлиқ киритилиши учун замин яратди. Кўчмас мулк бозорининг давлат томонидан тартибга солиниши учун қўлланиладиган воситалардан бири – давлат рўйхатидан ўтказиш институти бўлиб, у давлат томонидан кўчмас мулкнинг фуқаролик айирбошланишида ишончни таъминлаш мақсадида қўлланилади. Кўчмас мулк билан боғлиқ битимлар ва бошқа ҳаракатларнинг тарафларнинг хусусий манфаатлари сирасидан чиқарилиши билан бирга, ҳар қандай манфаатдор шахснинг сўровига кўра объектнинг ҳуқуқий мақоми хусусида тўғри маълумотлар олиш имконини берувчи махсус, ягона маълумотлар тизимининг яратилиши орқали барқарорликка эришилади. Мол-мулкни кўчар ва кўчмас мулкка бўлинишининг аҳамиятга молик жиҳатларидан бири – бу ушбу объектларнинг тегишли тартибда рўйхатдан ўтказилиши ва уларга нисбатан ҳуқуқларнинг расмийлаштирилишидир. Шу нуқтаи назардан кўчмас мол-мулкни давлат рўйхатидан ўтказиш ушбу объектларнинг хусусий аломатлар билан белгиланадиган ашё эканлиги, уларга доир ҳуқуқларнинг ўзгариши доимий суръатда давлат томонидан назорат этилиши билан боғлиқ. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 84-моддаси бевосита кўчмас мулкни давлат рўйхатидан ўтказишга бағишланади. Ушбу модданинг биринчи қисмига биноан, кўчмас мулкка эгалик ҳуқуқи ва бошқа ашёвий ҳуқуқлар, бу ҳуқуқларнинг вужудга келиши, бошқа шахсларга ўтиши, чекланиши ва бекор бўлиши давлат рўйхатидан ўтказилиши керак. Кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказиш ваколатли давлат органи томонидан амалга ошириладиган ташкилий жараён бўлиб, бунда фуқаро ёки юридик шахснинг муайян кўчмас мол-мулк объектига нисбатан ҳуқуқлари (мулк ҳуқуқи, ижара ҳуқуқи, гаров ҳуқуқ ва шу кабилар) тегишли китобда қайд этилади ва шу орқали муайян кўчмас мол-мулкка нисбатан ҳуқуқлар кимга тегишли эканлиги белгиланади. 193 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 08 (2022) / ISSN 2181-1415 Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 5 октябрдаги ПФ-4848- сон “Тадбиркорлик фаолиятининг жадал ривожланишини таъминлашга, хусусий мулкни ҳар томонлама ҳимоя қилишга ва ишбилармонлик муҳитини сифат жиҳатидан яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармонида, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги ПФ- 4947-сонли Фармони билан тасдиқланган “2017 – 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси”да хусусий мулк, шу жумладан, кўчмас мулкни ҳимоя қилиш ва у билан боғлиқ битимларни соддалаштириш масалалари белгиланган. Шу жиҳатдан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 27 февралдаги 106- сонли қарори билан тасдиқланган “Кўчмас мулкнинг олди-сотди, айирбошлаш ва ҳадя қилиш битимларини идоралараро электрон ҳамкорликни қўллаган ҳолда нотариал тасдиқлаш тартиби тўғрисида”ги Низомда ҳам кўчмас мулк билан боғлиқ битимларни расмийлаштириш ва давлат рўйхатидан ўтказишнинг электрон тизимини жорий этиш