Особенности физиологического развития и применение биологических терминов при подготовке дошкольников к школе

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада мактабгача таълим муассасаси тарбияланув- мактабгача, чиларини мактабга тайёрлашда физиологик ривожлани- савод, шига катта эътибор қаратиш ва бола организмининг физиология, тўғри ривожланишига ижобий таъсир етувчи тавсиялар нутқ, адаптация, берилади ҳамда биологик атамалар қўлланилиш хусусият- ёш, ларининг узвий боғлиглиги асослаб берилади. тарбиячи, муассаса, бола, даврлар, 1 Pedagogical Institute of Termez State University Biology teacher. 2 Pedagogical Institute of Termez State University student. E-mail: abdumuminovam@mail. ru. Tel.: (+998) 97-695- 51-50. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2022) / ISSN 2181-1415 тарбиялаш. Особенности физиологического развития и применение биологических терминов при подготовке дошкольников к школе АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье уделяется большое внимание дошкольное образование, физиологическому развитию детей дошкольного возраста грамотность, при подготовке к школе и даются рекомендации, физиология, положительно влияющие на правильное развитие детского речевая адаптация, возраст, организма, а также взаимообусловленность особенностей воспитатель, употребления биологических терминов. учреждение, ребенок, периоды, воспитание. КИРИШ Мактабгача таьлим муассасасининг асосий вазифаси ҳар бир бола шахсини ёш даврларига мос тарзда сифатли ривожлантириш ва уни навбатдаги таьлим босқичига пухта тайёрлашни таъминлаш ҳамда муассасада ижобий муҳитни яратиш ҳисобланади. Мактабгача таълим муассасаларида тарбияланув-чиларни ҳар томонлама етук қилиб тарбиялаш, саводхонлигини ошириш, вояга етказиш ота-оналар, педагоглар олдидаги энг долзарб, энг муҳим вазифалардан бири ҳисобланади. Бола келгусида улғайиб, қандай касб эгаси бўлишидан қатъи назар, мактабгача даври муҳим ўрин тутади. Мактабгача таълим муассасаси тарбия- ланувчиларни тарбиялашда, аввало, унинг анатомик ва физиологик ҳолатига ва ёш хусусиятларига катта эътибор қаратмоқ лозим. Ҳар бир боланинг улғайишида муайян физиологик ўзгаришлар кузатилади. “Физиология” сўзи грекча сўз бўлиб, “Табиат” ва “билим” деган маънони англатади [1]. “Физиология” турли ёшдаги организмларнинг ривожланиш жараёнида аъзолар тизими ва бутун организмда содир бўладиган ўзгаришларни, ўзига хос ёш хусусиятларни ўрганади [1]. Таълим-тарбия жараёни устувор масала бўлиб, тарбиячи ўз фаолиятида замонавий педагогик ва ахборот технологиялардан фойдаланиш билан бирга мактабгача таълим муассасасида тарбияланувчилар аъзоларининг анатомик ва физиологик тузилишини, гигиенаси, ўсиш ва ривожланиш қонуниятларини ва ёш хусусиятларини мукаммал билиши керак. Мактабгача таълим муассасасида тарбияланувчиларни тарбиялаш ва таълим беришда, 6-7 ёшли болаларни мактабга сифатли тайёрлаш боланинг туғилиши, ўсиши, ривожланиши ва ёш даврлари билан боғлиқ бўлган, ўзига хос ёш хусусиятларни ўз ичига олади. Мактабгача таълим муассасаларида тарбияланув- чиларни мактабга сифатли тайёрлашда тарбиячи боланинг ёш хусусиятларини инобатга олиши лозим. ТАДҚИҚОТ ОБЪЕКТИ ВА УСЛУБЛАРИ Сурхондарё вилояти Термиз шаҳар 19-мактабгача таълим муассасасида 6-7 ёшидаги тайёрлов гуруҳи тарбияланув-чиларни мактабга тайёрлашда, амалиёт 46 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2022) / ISSN 2181-1415 ўтаётган талабалар билан биргаликда машғулот турларининг олиб борилишини кузатдик. Ўтказилган машғулотлардан “Қуш учди”, “Оқ теракми кўк терак”, “Кўз боғлаш”, “Мени топ”, “Қуёнчани парваришла” кабилар болаларда жисмоний ҳаракатларни ривожлантиришга, йўналишни аниқлашга, топқирликка ўргатади. Шу билан бирга, нутқ ўстириш, нутқ грамматикасини шакллантириш, элементар математик кўникмалар ва билимларини шакллантириш, 0 дан 9 гача бўлган рақамларни ёзиб ўргатиш, мантиқий фикрлаш, расм чизиш, саводхонликка ўргатиш, апликация, мусиқа, пластилин, лой иши, жонли табиат билан таништириш, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш каби машғулотлар ҳафта кунларига тақсимланганлиги ва тарбияланув-чиларга ҳафта давомида машғулот ўтилиши жараёнини кузатдик. Машғулотларни ўтишда тарбиячилар болаларга эртаклар ўқиб беради ва бу ҳолатда уларнинг тасаввур қилиш қобилиятлари, мимика билан жавоб беришлари ривожланади. Бунда эртаклардан “Зумрад ва Қиммат”, “Эгривой ва Тўғривой”, “Тулки билан қарға”, “Бўғирсоқ” каби эртакларни эшитишдан бола- ларда салбий ва ижобий хислатларни ажрата олиш, муносабат билдириш, ҳаёт билан боғлай олиш кўникмалари шаклланади. ТАДҚИҚОТ НАТИЖАЛАРИ ВА УНИНГ МУҲОКАМАСИ Юқоридаги маълумотлардан келиб чиққан ҳолда, биз мактабгача таълим тарбияланувиларининг мактабга тайёргарлигини аниқлаш учун амалда қуйидаги- ларни қўллашимиз мумкин бўлади. 1. Товушни талаффуз қилишдаги нуқсонлар. 2. Доира кесишни кузатиш. 3. Сўз таъсирига адекват жавоб ҳосил бўлиши. 4. 3 та торшириқ бериш билан психологик етукликни аниқлаш. 5. Одамни расмини чизиш, беш бурчак шаклда жойлашган нуқталарни кўчириш. Мана шу топшириқларни бажара олган болаларнинг соғлиги ва мактабга тайёргарлиги аниқланиб, асосий ёки тайёрлов гур