Нейропедагогика и нейропсихология как развивающаяся новая наука

Аннотация

Ключевые слова: Данная статья, представляет собой, исследование нейропедагогика, педагогико-психологических процессов. А именно, с точки нейропсихология, зрения неврологических изменений в головном мозге направление, человека. результаты научных исследований, В результате научных исследований, в области педагогика и нейропедагогики и нейропсихологии, т.е. синергии психологические неврологии с педагогикой и психологией как отдельной процессы, дисциплиной в 1997 г. Изучено, дальнейшее формирование мозг человека, личности, субъекта, личности в общей области знаний, неврологические изменения, связанных с образовательным процессом. индивид, субъект, личность, психофизиологический, учебный процесс, познание, формирование, интеллектуальное, социальное развитие, речь, мышление, когнитивная неврология, дифференциальная психофизиология и нейропсихология. 104 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2022) / ISSN 2181-1415 Barchamizga ma’lumki, murabbiy va pedagoglardan ta’lim oluvchilar, xususan, maktabgacha ta’lim muassasalari tarbiyalanuvchilariga va boshlang‘ich sinf o‘quvchi- lariga ta’lim va tarbiya berish jarayonida ta’lim oluvchi shaxsini har tomonlama va chuqur bilishlarini, ularning psixofiziologik xususiyatlari bilan bir qatorda neyrologik imkoniyatlari hamda jihatlarini hisobga olishlarini talab qiladi. Bunda ta’lim dasturlarini o‘zlashtirishga qiynalayotgan o‘quvchilarga murabbiy va pedagoglar tomonidan alohida e’tibor qaratilishi muhimdir, chunki o‘quv dasturlarini o‘z vaqtida o‘zlashtirmaslik shaxsning intellektual va ijtimoiy rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Tajribadan ma’lumki, o‘quvchilarning barchasi diqqati va xotirasining hajmi, uning ko‘chuvchanligi, ma’lumotlarni qabul qilish va o‘zlashtirish tezligi, borliqni tasavvur qilishi va anglashi, “dunyoni ko‘rishi” bilan bir-biridan farq qiladi. Buning asosiy sababi – bosh miya yarimsharlarining qaysi biri inson hayoti faoliyatida yetakchi ahamiyatga ega ekanligidadir. Chunki ta’lim jarayonida bosh miya chap yarimshariga tayanish faqat chap yarimsharning faol rivojlanishiga, o‘ng yarimshariga tayanish esa yarimsharlarning har ikkalasining faol rivojlanishiga olib keladi. Shu sababli ta’lim-tarbiya jarayonida o‘quv- chilar psixikasidagi mana shunday o‘ziga xos jihatlarini hisobga olish bolaga ta’lim berish, uning tarbiyasi va kamolotidagi muhim omillardan biri hisoblanadi. Ushbu muammoni samarali hal etish uchun uning yechim yo‘lini izlashga yangicha yondashish – muammoni majmuaviy tahlil qilish va hal etish zarur. Buning uchun barcha insonshunos mutaxassislar – pedagog, psixolog, sotsiolog va neyrologlarni, ularning tajribasi hamda ilmiy izlanishlari mahsulini birlashtirish kerak bo‘ladi. Shu yo‘nalishda amalga oshirilgan ilmiy izlanishlar natijasida pedagogikaning yangi sohasi sifatida kognitiv neyrologiya – neyropedagogika va neyropsixologiya shakllanayotgan bo‘lib, bu fan “insonga qanday ta’lim berish kerak?” degan oddiy, biroq o‘ta muhim savolga javob berishi mumkin. Neyropedagogika va neyropsixologiya yo‘nalishida amalga oshirilgan ilmiy izlanishlar natijasida pedagogik jarayonlarni inson bosh miyasida sodir bo‘ladigan neyrologik o‘zgarishlar nuqtayi nazaridan o‘rganish, ya’ni neyrologiyaning pedagogika bilan sinergizmi – neyropedagogika 1997-yilda alohida fan sifatida yuzaga keldi hamda individ, subyekt va shaxsni ta’lim jarayoni bilan bog‘liq bo‘lgan bilimlarining umumiy sohasida yanada shakllandi. Neyropedagogika va neyropsixologiyaning fan sifatida yuzaga kelishida Charlz S. Jeykobs, L.S. Basser, J.E. Bogen, B.T. Vouds, E. Lenneberg, A. Smit, P. Volf, E. Jensen, B. Given, V.A. Moskvin, N.V. Moskvina, V.D. Yeremeeva, T.P. Xrizmanlar katta hissa qo‘shganlar. Rivojlanishida nuqsoni bo‘lgan bolalarga ta’lim berish, ularning ma’lumotlarni qabul qilishi va tafakkurining o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlashga, G.E. Vvedenskiy, V.I. Golod, V.A. Moskvin, A.V. Nikolskiylarning ilmiy izlanishlari bag‘ishlangan. Chapaqay bolalarni ta’lim muassasalarida o‘qitishni tashkil etish muammosi G.A. Antyuxin, M.M. Bezrukix, N.N. Bogdanov, I.A. Makarev, V.A. Moskvin, A.I. Semenovich- ning tadqiqotlarida o‘rganilgan. Ta’lim jarayonida bolalar nutqi va tafakkurining rivojlanishiga bosh miya asimmetriyasi hamda chap va o‘ng yarimsharlar shikastlanishi oqibatlarining turlicha ta’sir etishi, inson miyasiga oid bilimlarni ta’lim jarayonida qo‘llash imkoniyatlari L.S. Basser, J.E. Bogen, B.T. Vouds, E. Lenneberg, A. Smit, P. Volf, E. Jensen va B. Given- larning ilmiy izlanishlarida o‘z aksini topgan. 105 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2022) / ISSN 2181-1415 Hozirgi vaqtda kognitiv neyrologiya sohasida M. Gazzaniga, E. Kendel, R. Munakata- larning tizimli olib borayotgan ilmiy izlanishlari alohida e’tiborga sazovordir. Yuqorida nomi keltirilgan olimlarning fikriga ko‘ra, inson tafakkuri subyektiv bo‘lganligi bois uning hissiyotlari mantiqiy yo‘l bilan olish