Некоторые вопросы дальнейшей либерализации лицензионно-разрешительных процедур для отдельных видов деятельности

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада лицензиялаш ва рухсат бериш тартибот- лицензия, ларини янада либераллаштиришнинг назарий ҳуқуқий маъмурий ҳуқуқ, асослари таҳлил қилинган, олимларнинг фикрлари ва лицензияловчи органлар, амалиётни ўрганиш натижалари асосида уни такомил- лицензия талабгорлари, шакл, лаштиришга қаратилган таклиф ва тавсиялар берилган. усул, тартиб, таомил, лицензиялаш фаолияти. 1 PhD, acting associate professor, Department of Administrative Law, Academy of MIA of the Republic of Uzbekistan, Tashkent, Uzbekistan. 2 lecturer, Department of Special Tactical Training and combat application, University of public safety of the Republic of Uzbekistan, Tashkent, Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 8 (2021) / ISSN 2181-1415 Некоторые вопросы дальнейшей либерализации лицензионно-разрешительных процедур для отдельных видов деятельности АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье проанализированы теоретические правовые лицензия, основы дальнейшей либерализации лицензионно- административное право, разрешительных процедур, даны предложения и лицензирующие органы, рекомендации, направленные на ее совершенствование, на соискатели лицензий, форма, основе мнений ученых и результатов изучения практики. метод, порядок, способ, лицензионная деятельность. Мамлакатимизда мустақиллик йилларида иқтисодиётда маъмурий-буйруқ- бозликка асосланган бошқарув тизимидан мутлақо воз кечилиб, бозор ислоҳотлари босқичма-босқич амалга оширилгани ислоҳотлар макроиқтисодий барқарорликни, иқтисодиётнинг юқори суръатлар билан ўсишини, инфляцияни прогноз кўрсаткич- лари даражасида сақлаб қолишни таъминлади ҳамда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик, фермерлик ҳаракатини ривожлантириш учун кенг имкониятлар ва қулай шароитлар яратилишига хизмат қилди. Айни вақтда мамлакатимиз босиб ўтган тараққиёт йўлининг чуқур таҳлили, бугунги кунда халқаро миқёсда юз бераётган воқеалар ривожининг шиддатли таъсири, глобаллашув шароитида рақобат тобора кучайиб бораётгани давлатимизни янада барқарор ва жадал суръатлар билан ривожлантириш учун мутлақо янгича ёндашув ҳамда тамойилларни ишлаб чиқиш ва рўёбга чиқаришни тақозо этмоқда. Шу мақсадда барча соҳаларда бўлгани каби лицензиялаш ва рухсат бериш тартиботларини янада либераллаштириш кун тартибидаги долзарб масалалардан бири бўлиб қолмоқда. Хусусан, 2017–2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегиясининг устувор йўналишлари ҳамда у асосида қабул қилинган Ўзбекистон Республикасида Маъмурий ислоҳотлар концепциясида [1] ҳам лицензиялаш ва рухсат бериш тартиботларини либераллаш- тириш юзасидан аниқ чора-тадбирлар белгиланди. Хусусан, Маъмурий ислоҳотлар концепциясида айни вақтда давлат назоратининг ортиқча маъмурий чораларини (лицензиялаш ва рухсат бериш тартиб-таомиллари), шу жумладан, уларни муқобил тартибга солиш турларига (жавобгарликни мажбурий суғурталаш, мувофиқликни декларациялаш ва бошқалар) алмаштириш орқали қисқартириш назарда тутилди. Шу ўринда лицензиялаш ва ва рухсат бериш тартиботларининг моҳияти ҳақидаги фикрларимизни ойдинлаштириб олишимиз даркор. Адабиётларда лицен- зиялаш ва рухсат бериш тартиботлари давлат томонидан иқтисодиётни ҳуқуқий тартибга солиш усули ёки воситаси сифатида эътироф этилади [2]. Умуман олганда, мамлакатимизда ҳам ҳамдўстлик мамлакатларида ҳам лицензиялаш ва рухсат бериш тартиботларини либераллаштириш бугунги кун талаблари нуқтаи назари- дан ўрганилмаган. 386 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 8 (2021) / ISSN 2181-1415 Рухсат бериш ва лицензия бир-бирига яқин, аммо айнан бир нарса эмас [3]. Т.А. Черякованинг таъкидлашича, концедация (лот. Concedo – рухсат бериш, йўл очиш) ва лицензиялашни ажратиш мезони бўлиб қуйидагиларга хизмат қилади: даъвогар бўлиб чиқаётган шахслар; рухсат берувчи субъектнинг ҳуқуқий ҳолати; унинг хоҳиш билдиришини объективлаштириш усули; аризачига тақдим этилаётган қонуний ҳуқуқлиликнинг характери ва ҳажми; амал қилиш муддати [4]. Бироқ муаллифнинг ушбу фикри рухсат бериш ва лицензиялаш тиртиботларни фақат ташқи томондан механик равишда фарқлаш имконини беради ҳамда ушбу тартиботларнинг бири биридан фарқланишининг концептуал жиҳатларини ойдин- лаштирмайди. Мамлакатимиз миллий қонунчилигида эса лицензиялаш ва рухсат бериш тартиботлари алоҳида-алоҳида қонунлар билан белгиланган бўлса-да уларнинг жорий этилиши сабаблари бир хил асос билан белгиланган. Буни қуйидаги жадвалда кўриш мумкин: Рухсат бериш тартиб-таомиллари тақозо этувчи омиллар Лицензиялашни тақозо этувчи омиллар № («Тадбиркорлик фаолияти соҳаси- («Фаолиятнинг айрим турларини лицен- даги рухсат бериш тартиб-таомиллари зиялаш тўғрисида»ги Қонуннинг 7-моддаси) тўғрисида»ги Қонуннинг 4-моддаси) Бажарилиши ёки амалга ошири- лиши тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқларига ва қонуний манфаат- Амалга оширилиши фуқароларнинг ларига, фуқароларнинг ҳаёти ва ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига, 1. соғлиғига, жамоат хавфсизлигига зиён соғлиғига, жамоат хавфсизлигига з