Особенности оплаты вознаграждения и компенсации расходов адвоката в соглашении об оказании юридической помощи в Республике Узбекистан и зарубежных странах

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада хорижий давлатларда юридик хизмат юридик хизмат, институтини ҳуқуқий тартибга солишнинг ўзига хос юридик хизмат институти, хусусиятлари муҳокама қилинади. Хорижий мамлакатларда ҳуқуқий тартибга солиш, (Россия Федерацияси, Қозоғистон ва Германия Федератив ҳуқуқий тартибга солиш модели. Республикаси) юридик хизмат институтининг энг муваффақиятли юридик моделларининг тавсифлари берилган. 1 lawyer, independent researcher, Tashkent State University of law, Tashkent, Uzbekistan Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 9 (2021) / ISSN 2181-1415 Правовые основы и особенности деятельности юридической службы в зарубежных странах АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье рассматриваются отличительные черты юридическая служба, правового регулирования института юридической службы институт юридической в зарубежных странах. Приводятся характеристики службы, наиболее успешных правовых моделей института правовое регулирование, модель правового юридической службы в зарубежных странах (Российской регулирования Федерации, Казахстана и Федеративной Республике Германия). Мамлакатимизда юридик хизмат фаолиятининг ҳуқуқий асосларини такомиллаштиришда хорижий давлатларнинг юридик хизмат тўғрисидаги қонун ҳужжатларини, уларнинг тизими, фаолияти ва ҳуқуқий мақомини ўрганиш муҳим аҳамиятга эга. Юридик хизматдан давлат ва жамият ҳаётида унумли фойдаланиш ривожланган давлатлар ҳамда бозор иқтисодиётига асосланган демократик ҳуқуқий давлат барпо этишга интилаётган бошқа мамлакатларда йўлга қўйилган. Бироқ бу борадаги қонунчиликнинг ривожланиши ҳар бир мамлакат бошқарув ва тузилиш шаклининг ўзига хослиги, эркин бозор муносабатларининг нечоғлиқ йўлга қўйилганлиги, қонун ижодкорлиги жараёни ва уни қўллаш механизмларининг ҳолатига асосланади. Мазкур битирув малакавий иши доирасида барча хорижий давлатлардаги юридик хизмат фаолиятини ўрганиш ва ёритиш имконияти чекланганлигини ҳисобга олиб, қуйида Россия Федерацияси, Қозоғистон Республикаси ва Германия каби давлатларнинг юридик хизмат фаолиятининг ҳуқуқий асослари, унинг тизими, ҳуқуқ ва вазифалари илмий таҳлил қилинади. Россия Федерациясида юридик хизматнинг ҳуқуқий мақоми норматив- ҳуқуқий ҳужжатлар ва хўжалик юритувчи субъектларнинг локал ҳужжатлари билан белгиланган. Россия Федерацияси Конституциясининг 48-моддасида “Ҳар кимга малакали юридик ёрдам олиш ҳуқуқи кафолатланади. Қонунда белгиланган ҳолларда эса юридик ёрдам кўрсатиш бепул амалга оширилади” [1]– деб қайд қилинган бўлиб, мазкур норма юридик хизмат ҳуқуқий мақомини белгилашда муҳим аҳамият касб этади [2]. Ҳозирги кунда федерал давлат ҳокимияти органлари ва бошқа давлат органлари фаолиятининг ҳуқуқий таъминланишида юридик хизматнинг ролини оширишга ҳаракат қилинаётганлигини кузатиш мумкин. Бунга яққол мисол бўлиб, Россия Федерацияси Президентининг 2001 йил 8 майда қабул қилинган “Давлат органларининг юридик хизматини мустаҳкамлашнинг баъзи чора-тадбирлари тўғрисида”[3]ги 528-сонли Фармонининг қабул қилинганлигини кўрсатиб ўтиш мумкин. Фармонда федерал давлат ҳокимияти органлари ва бошқа давлат органлари раҳбарларига мазкур органлар (уларнинг аппарати) таркибига юридик хизмат мустақил таркибий бўлинма сифатида киритилиши ва бевосита ушбу органлар ёки уларнинг аппаратлари раҳбарларига бўйсуниши лозимлиги тавсия этилган. 204 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 9 (2021) / ISSN 2181-1415 Шунингдек, унда ҳуқуқий ҳужжатлар ҳамда уларнинг лойиҳаларини тайёрлаш, таҳрир қилиш ҳамда ҳуқуқий экспертизадан ўтказишда иштирок этадиган ва олий юридик маълумотга эга бўлган юридик хизмат ходимларини моддий рағбатлантириш мақсадида мазкур органлар раҳбарларига уларнинг мансаб маошларига устамалар ўрнатиш ҳуқуқи берилган. Фармон билан Россия Федерацияси Ҳукуматига ижроия ҳокимият федерал органларининг юридик хизмати тўғрисида намунавий низомни тасдиқлаш вазифаси юклатилган. Федерация миқёсидаги ижроия органлар юридик хизматининг ҳуқуқий ҳолати Россия Федерацияси Ҳукуматининг 2002 йил 2 апрелда қабул қилинган 207- сонли Қарори билан тасдиқланган “Ижроия ҳокимият федерал органларининг юридик хизмати тўғрисидаги Намунавий низом” [4] билан белгиланган бўлиб, унда юридик хизмат федерал ижроия орган фаолиятини ҳуқуқий таъминлаш мақсадида ташкил этилиши кўрсатилган. Намунавий низомда юридик хизматнинг асосий вазифалари, функциялари, ҳуқуқлари, жавобгарлиги, шунингдек у федерал ижроия орган марказий аппаратининг мустақил таркибий бўлинмаси (департамент, бош бошқарма, бошқарма, бўлим) сифатида ташкил қилиниши ва бевосита мазкур орган раҳбарига бўйсуниши, юридик хизмат раҳбари олий юридик маълумотли бўлиши лозимлиги белгиланган. Юридик хизматнинг асосий вазифалари Намунавий низомнинг алоҳида бандида белгиланган бўлиб, унга қуйидагилар киради: а) ижроия ҳокимият федерал органи фаолиятини ҳуқуқий таъминлаш; б) ижроия ҳокимият федерал органи ваколатига кирувчи масалаларни тартибга солувчи Россия Федерацияси қонунчилигини такомиллаштириш билан боғлиқ