Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
Роль плодоовощных кластеров в развитии отраслей сельского хозяйства
Khamrakul URDUSHEV Sirojiddin ESHANKULOV
Общество и инновации · 10 · 455–463 · 2021
Аннотация
Калит сўзлар: Мақолада Ўзбекистонда мева-сабзавот кластерларини кластер, шакллантириш масалалари ўрганилган. Минтақаларда ҳамкорликда ишлаш, фаолият кўрсатаётган мева-сабзавот кластерларини ер кластерли ёндошув, майдонлари, ишлаб чиқариш, қайта ишлаш, сақлаш, сотиш минтақалар, жойлаштириш, кўрсаткичлари таҳлил этилган. Минтақаларда шакллан- 1 Associate Professor, PhD in Economics, Head of the Department, Samarkand Institute of veterinary Medicine, Samarkand, Uzbekistan. E-mail: x.urdushev@gmail.com. 2 Lecturer, Independent Applicant, Samarkand Institute of veterinary Medicine, Samarkand, Uzbekistan. E-mail: eshonqulov8202@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 3 (2021) / ISSN 2181-1415 рақобатбардошлик, тирилган мева-сабзавот кластерларини йўналиш-лари таъминот, кесимида ер майдони ва ишлаб чиқариш кўрсаткичлари озиқ-овқат бозори, таҳлил қилинган. Ўрганишларга асосланиб хулоса ва ишлаб чиқариш, таклифлар ишлаб чиқилган. қайта ишлаш, экспорт, қишлоқ хўжалиги, реализация. Роль плодоовощных кластеров в развитии отраслей сельского хозяйства АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье исследуется формирование плодоовощных кластер, кластеров в Узбекистане. Проанализированы показатели взаимодействие, площади земель, производства, переработки, хранения, кластерный подход, реализации плодоовощных кластеров, действующих в регионы, размещение, регионах. Анализируются площади земель и конкурентоспособность, производственные показатели по направлениям обеспечение, формирования плодоовощных кластеров в регионах. Выводы и продовольственный рекомендации разработаны на основании проведенных рынок, исследований. производство, переработка, экспорт, сельское хозяйство, реализация. КИРИШ Республика бўйича 2020 йилда қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқариш ҳажмида деҳқончилик маҳсулотларининг улуши 49,5 фоизни ташкил этган. 2020 йилда хўжалик тоифалари бўйича таҳлиллар, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари умумий ҳажмининг 68,0 % и – деҳқон (шахсий ёрдамчи) хўжаликларига, 27,8 % и, – фермер хўжаликларига, 4,2 % и – қишлоқ хўжалиги фаолиятини амалга оширувчи ташкилотларга тўғри келади [25]. Мева- сабзавотчилик ва узумчилик мамлакат қишлоқ хўжалигида етакчи ўринни эгаллайди. Мамлакатимиз ЯИМ таркибида қишлоқ, ўрмон ва балиқ хўжалигининг улуши 2020 йилда 28,2 %ни ташкил этди. Мева-сабзавот ва узум маҳсулотларини мамлакат умумий эспортидаги улуши 6,7 %ни ташкил этмоқда. Рақобатбардошликни шакллантириш ва ривожлантиришнинг турли назариялари мавжуд. Ўрганишлар, энг рақобатбардош компаниялар, тармоқлар, ҳудудлар ва мамлакатларни ривожланиш амалиётида - иқтисодий ўсишнинг энг самарали шакли кластер механизми эканлигини кўрсатади. Унинг асосида иқтисодий фаолиятнинг энг самарали ва ўзаро боғлиқ турлари мужассамлашган, яъни ўзаробоғланган корхоналарнинг самарали рақобатлашувига асосланган гуруҳи, давлат иқтисодий тизими билан уйғунлашган ва тармоқнинг миллий ва халқаро бозорларда рақобат мавқеини таъминлайдиган “кластер” тушунчаси ётади [4,5,6]. Шу боисдан мамлакатимизда қишлоқ хўжалигида – йиллар давомида тўпланган амалий тажрибалар, зарур билимлар ва мавжуд ресурслар, энг асосийси ишлаб чиқариш ҳамда рақобат бозорида дунёда эришилаётган тажрибаларни ўрганиш республикамизда кластерлаштириш сиёсатини олиб боришга ва 302 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 3 (2021) / ISSN 2181-1415 амалиётга жорий этишга туртки бўлди. Шубҳасиз, бу кейинги йилларда мамлакатимизда олиб борилган кучли иқтисодий ислоҳатлар самарасидир. 2017–2020 йиллар давомида 97 та пахта-тўқимачилик, 147 та зиёд мева-сабзавот- чилик, 65 та ғаллачилик кластерларини шакллантирилиши фикримизни далили бўлади. ТАДҚИҚОТ МЕТОДОЛОГИЯСИ Ушбу мақолада қаралаётган муаммони атлофлича таҳлил қилиш, таҳлил натижаларини тизимлаштириш асосида илмий асосланган хулоса ва тавсиялар ишлаб чиқишда индукция ва дедукция, статистик ва қиёсий таҳлил, график тасвирлаш каби усулларини қамраб олади. МАВЗУГА ОИД АДАБИЁТЛАРНИНГ ТАҲЛИЛИ Ўзбекистон Республикаси Президенти фармонлари, қарорлари [1-3], қишлоқ хўжалиги тармоқларида “мева-сабзавот” кластерларни шакллантириш ва ривожлантиришга оид хорижий ва мамлакатимиз олимларининг илмий тадқиқот ишларини таҳлил этиш [6,8-17, 20] мева-сабзавотчилик, узумчиликни замонавий инновацион - кластерли ёндашувлар асосида ривожлантириш ва самарадорлигини оширишни назарий, услубий ва амалий масалаларини ўрганиш мазкур мақолани мақсадини ифодалайди. Кластер ва иқтисодий жараёнларни кластерлаштириш мавзуси, унинг назарияси (Маршалл [11], Портер [15] ва бошқ.) ва амалиёти, ишлаб чиқариш – рақобат ва сифатга асосланган ривожланган мамлакатларда юзага келди. Уни назарий, амалий ва илмий методологияларини ривожлантириш масалалари дунёнинг кўплаб таниқли иқтисодчиларининг (Энрайт, Шмиц, Розенфельд, Физер, Ван ден Берг, Бергман ва Фезер, Энрайт, Фаррелл, Свон ва Превезер) тадқиқот предметига айланди [18]. Кластер назарияси ва амалиёти масалалари кўплаб россиялик иқтисодчи- олимларни
Доказательный фрагмент
«Калит сўзлар: Мақолада Ўзбекистонда мева-сабзавот кластерларини кластер, шакллантириш масалалари ўрганилган.»
Образец извлечения
Демо-превьюКалит сўзлар: Мақолада Ўзбекистонда мева-сабзавот кластерларини кластер, шакллантириш масалалари ўрганилган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- cluster, provision, минтақалар, production, кластерный подход, Implementation, location, regions, agriculture, кластер, жойлаштириш, взаимодействие, food, competitiveness, конкурентоспособность, қишлоқ хўжалиги, обеспечение, сельское хозяйство, processing, қайта ишлаш, экспорт, таъминот, продовольственный рынок, реализация, export, регионы, food market, рақобатбардошлик, кластерли ёндошув, производство, interaction, переработка, размещение, озиқ-овқат бозори, ишлаб чиқариш, ҳамкорликда ишлаш, cluster approach
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Лучшие интеллектуальные исследованияTursunaliyeva Anoraxon Umarbek qizi –, Hakimzoda Niyoziy +12025
Журнал мультидисциплинарных наук и инновацийFarangizUktamovna Khamidova, SohibaBuribayevna Israilova +22026