СТРАТЕГИЧЕСКОЕ ПЛАНИРОВАНИЕ СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ УЗБЕКИСТАНА

Аннотация

This article discusses the recent efforts in strategic planning for the socio- economic development of Uzbekistan, including the chosen strategic directions, the challenges encountered in economic and social development, and the appropriate solutions to address these challenges. Additionally, it provides a clear understanding of the essence and core principles of modern strategic planning. Keywords: strategic planning, "Uzbekistan – 2030" strategy, socio-economic status, economic diversification, service sector, infrastructure, sector modernization, natural resources, demographic growth. СТРАТЕГИЧЕСКОЕ ПЛАНИРОВАНИЕ СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ УЗБЕКИСТАНА Аннотация. B статье рассматриваются последние усилия по стратегическому планированию социально-экономического развития Узбекистана, включая выбранные стратегические направления, проблемы, возникающие в экономическом и социальном развитии, и соответствующие решения для их преодоления. Также предоставлено четкое понимание сути и основных принципов современного стратегического планирования. Ключевые слова: стратегическое планирование, стратегия «Узбекистан – 2030», социально-экономическое состояние, экономическая диверсификация, сектор услуг, инфраструктура, модернизация секторов, природные ресурсы, демографический рост. O'zbekiston Respublikasining ijtimoiy-iqtisodiy holati va uning rivojlanish darajasi so'nggi yillarda sezilarli o'zgarishlarni boshdan kechirib kelmoqda. Bir necha yillar avval hukumat ma’lum bir cheklangan sohalarning rivojlanishiga asosiy e’tibor qaratgan bo'lsa, hozirda yurtning ijtimoiy va iqtisodiy rivojlanishi uchun keng ko’lamda yangi sohalar qo'llab-quvvatlanmoqda hamda bu borada yangi strategiyalar tuzilib, ularning ijrosi jiddiy nazorat ostiga qo'yilmoqda. Bunga yorqin misol tariqasida 2023-yilda e’lon qilingan “O'zbekiston – 2030” strategiyasini keltirish mumkin. 1 45 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Bugungi kunda O'zbeksiton iqtisodiyoti, asosan, qishloq xo'jaligi, tabiiy resurslar va sanoatga tayanayotgan bo'lsa-da, so'nggi yillarda hukumat iqtisodiy diversifikatsiya yo'nalishida qator qadamlarni tashladi [1]. Bunga misol tariqasida hukumatning xizmat ko'rsatish sektori va yirik infratuzilma loyihalariga katta e’tibor qaratayotganini ta’kidlash mumkin. Sanoat sohasida ham ishlab chiqarish tarmoqlarini modernizatsiya qilish va innovatsion texnologiyalardan foydalanish bo'yicha islohotlar olib borilmoqda. Masalan, so'nggi 5 yillikda yurtimizda ko'plab yangi sanoat zonalari va texnoparklar tashkil etildi. Bundan tashqari, so'nggi yillarda hukumat rivojlanish strategiyasini asosan investitsiya muhitini tubdan o'zgartirish va uni sezilarli darajada rivojlantirishga yo'naltirmoqda. 2023-2024 chi yillar oralig'ida xorijiy investitsiyalarni jalb qilish va biznes muhitini tubdan yaxshilash uchun bir nechta islohotlar amalga oshirilib kelinmoqda hamda bu borada yangi qonunlar, soliq imtiyozlari va tadbirkorlik bilan shug'ullanish uchun qulay sharoitlar yaratib berilmoqda. Ijtimoiy holatning yanada yaxshilanishi uchun ham bir necha strategiyalar amalga oshirilmoqda. Avvalambor, asosiy e’tibor ta’lim va salomatlikni yaxshilashga qaratilgan bo'lib, ta’lim tizimini modernizatsiya qilish va sog'liqni saqlash tizimini yaxshilash borasida islohotlar amalga oshirilmoqda. Misol uchun, yurtimiz hududida ko'plab yangi maktablar, universitetlar va sog'liqni saqlash muassasalari qurilmoqda hamda eski holatdagi binolar yangilanmoqda. Shu bilan birga, ishsizlik darajasini qisqartirish va mehnat faoliyatini rivojlantirish maqsadida chora- tadbirlar ishlab chiqilgan hamda kichik va o'rta biznesni qo'llab-quvvatlash orqali yangi ish o'rinlari yaratish rejalashtirilgan [3]. Yuqoridagilardan tashqari, ijtimoiy holatni yaxshilash maqsadida aholining ijtimoiy himoyasi va turmush darajasini oshirish uchun turli dasturlar va loyihalar joriy etilmoqda. Strategik rejalashtirish: strategik rejalashtirishning mohiyati va asosiy tamoyillari. Strategik rejalashtirish deganda, asosan, tashkilot yoki kompaniyaning uzoq muddatli maqsadlarini belgilash, ularni amalga oshirish yo'llarini aniqlash va resurslarini samarali boshqarish uchun ishlab chiqiladigan tizimli jarayon tushuniladi [2]. Mazkur jarayon biror tashkilotning kelajakka mo'ljallangan yo'nalishini belgilash va strategik qarorlarni qabul qilishda yordam beradi. Strategik rejalashtirishning mohiyatlarini quyidagilar bilan ifodalash mumkin: 1. Uzoq muddatli yo'nalish: - bu mohiyatda strategik rejalashtirish tashkilotning kelajakka oid maqsadlarini aniqlaydi va ularga erishish uchun zarur bo'lgan yo'nalishlarni belgilaydi. 2. O'zgarishlarga moslashuvchanlik: - o'zgaruvchan bozor sharoitlariga va raqobatga qarshi qay holda kurashish kerakligini aniqlaydi hamda tashkilotning moslashuvchanligini ta’minlab, yangi imkoniyatlardan foydalanish yo'llarini ochadi. 3. Resurslarni boshqarish: - resurslarni samarali boshqari