Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
PO‘LATXON QO‘ZG‘OLONI BOSHLANISHI UCHUN SHAROITLAR VA XALQ TOMONIDAN QO‘LLAB - QUVVATLANISHI
Juliboyev Alimardon Abdulmajid o‘g‘li
Современная наука и исследования · 3 · 2024
Аннотация
In this article, we analyze the political processes and the internal situation in the Kokhan Khanate in the 1870s based on a number of studies. During this period, the territory of the khanate was much reduced, and the revenues to the treasury were also reduced. To fill the treasury, heavy and various taxes and duties were introduced. After the occupation of the Kokan Khanate by Russia, the situation of the population became worse day by day. More things were demanded from the people. The life of the people under the tyranny of the conquerors became more difficult, taxes increased, inflation and hunger increased, and hatred for the officials increased, which caused the people to take up arms and fight for their freedom and liberties. This is how the Polat Khan Uprising, one of the longest-lasting popular movements in the history of Central Asia, began. However, there is no consensus among historians in the assessment of this uprising. Some call it "people's movement", others "reactionary movement", still others "national liberation struggle", and others "inter-feudal war". Key words: Polat Khan, people's movements, taxes, Kokan Khanate, Kyrgyz. УСЛОВИЯ И ПОДДЕРЖКА НАСЕЛЕНИЯ ДЛЯ НАЧАЛА СТАЛЬНОГО ВОССТАНОВЛЕНИЯ Аннотация. В данной статье на основе ряда исследований анализируются политические процессы и внутренняя ситуация в Коканском ханстве в 1870-е годы. За этот период территория ханства значительно сократилась, сократились и поступления в казну. Для наполнения казны были введены тяжелые и разнообразные налоги и повинности. После оккупации Коканского ханства Россией положение населения день ото дня ухудшалось. От народа требовалось больше вещей. Жизнь народа под тиранией 3 02 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ завоевателей усложнилась, увеличились налоги, увеличилась инфляция и голод, усилилась ненависть к чиновникам, что заставило народ взяться за оружие и бороться за свою свободу и вольности. Так началось восстание Полат-хана, одно из самых продолжительных народных движений в истории Центральной Азии. Однако среди историков нет единого мнения в оценке этого восстания. Одни называют его «народным движением», другие «реакционным движением», третьи «национально-освободительной борьбой», третьи «межфеодальной войной». Ключевые слова: Полат-хан, народные движения, налоги, Коканское ханство, киргизы. Rossiya hukumati XIX asrning 60 – yillaridan e’tiboran O‘rta Osiyoga harbiy xarakatlarni boshladi. 1862 - yil kuzida Qo‘qon xonligiga qarashli Pishpak va To‘qmoq qal’alarini rus qo‘shinlari egallaydi. 1864 - yil bahorida Sibir va Sirdaryo liniyalari birlashtirildi. Bu joylardan polkovnik M. Chernyaev va polkovnik N. Verovkin boshchiligida ikki rus otryadi jo‘natiladi. Rus qo‘shinlari Avliyo ota va Turkistonni zabt etadi. M. Chernyaev Rossiya tarafdorlari yordami bilan Toshkentni ixtiyoriy ravishda bo‘ysundirishga xarakat qiladi. Ammo, Toshkentning hamma aholisi Rossiyaga bo‘ysunish fikrida emas edi. Shuning uchun ham Chernyaev 1865 - yil iyun oyida Toshkentga hujum qilib, uni bosib oladi. 1865 - yil avgustda esa, Toshkent rasmiy sur’atda Rossiya imperiyasi mustamlakasi deb e’lon qilinadi. Qo‘qon xonligining Turkiston, Chimkent, Toshkent va boshqa shaharlarini bosib olgan chor istilochilari bu hududlami Rossiya tasarrufiga kiritib oladilar va rasmiy “qonunlashtirib” ham qo‘yadilar. 1868 - yil 13 - fevral kuni Turkiston general-gubernatorligi bilan Qo‘qon xonligi o‘rtasida shartnoma imzolanadi. Bu kelishuv, o‘z mohiyati bilan, Qo‘qon xonligi uchun nihoyatda og‘ir, sharmandali shartnoma edi1. Rossiya hukumati tazyiqi ostida, Rossiyaning manfaatlarini ko‘zlab tuzilgan bu shartnomadan xonlikning butun xalqi qoniqmadi. O‘sha paytda xalq orasida xon va uning gumashtalari Qo‘qon xonligini chor Rossiyasiga sotmoqchi, degan fikrlar ham keng tarqalgan edi. Uning zamondoshlarining guvohlik berishicha, Xudoyorxon so‘nggi o‘n yillik (1865-1875) xukmdorligida o‘z xalqini mislsiz taladi, bu davr o‘g‘rilik va qotillikga to‘la davr edi. Shu davr tarixchisi bo‘lgan va tarixini yozgan Muhammad Aziz Marg‘iloniy o‘z asarida Xudoyorxonning so‘nggi safari haqida shunday yozadi: “Yana taxtga o‘tirsam hammaga teng podsho bo‘laman, birini biridan farq etmayman” deb parvardigorga shart va va’da qilgan ekan”2. Xudoyorxonning ayshu-ishratga mukkasidan ketib, xalq, Vatan manfaatini chet el bosqinchisi oyog‘i ostiga tashlaganini esa shunday tasvirlaydi: “O‘rusiya bilan urushmayman. Boji xiroj berib turishni xohlayman. Pulni ko‘paytirsam bo‘lar ekan. Boshqa tomondan keladigan yov yo‘q. Boxuzur ayshu ishrat qilib yotaman”, deb muqarrar qilibdi3. Molu dunyoga haddan ziyoda hirs qo‘ygan va xazinasini boyitish uchun ko‘p soliqlar solgan. 1O‘zbekiston tarixi: (Turkiston Chorizm mustamlakachiligi davrida) 1-kitob / Mas’ul muharrir N. Abduazizova. - Т.: “Sharq”, 2011. - B. 182. 2Muhammad Aziz Marg‘iloniy. Tarixi Aziziy (Farg‘ona chor mustamlakasi davrida). Na
Доказательный фрагмент
«In this article, we analyze the political processes and the internal situation in the Kokhan Khanate in the 1870s based on a number of studies.»
Образец извлечения
Демо-превьюIn this article, we analyze the political processes and the internal situation in the Kokhan Khanate in the 1870s based on a number of studies. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Polat Khan, people's movements, taxes, Kokan Khanate, Kyrgyz
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Лучшие интеллектуальные исследованияTursunaliyeva Anoraxon Umarbek qizi –, Hakimzoda Niyoziy +12025
Развитие и инновации в наукеАбдусодиқов Маруфжон, Мамаражабов Беҳруз1945