ПРАВИЛА ОБЩЕНИЯ С ЛЮДЬМИ

Аннотация

The article talks about the important quality of communication in psychology and human behavior and its significance in personality psychology, as well as the rules that should be followed in the communication process. Key words: communication, personality, character, rules of communication, verbal and nonverbal speech, types of nonverbal communication. ПРАВИЛА ОБЩЕНИЯ С ЛЮДЬМИ Аннатоция. В статье говорится о важном качестве общения в психологии и поведении человека и его значении в психологии личности, а также о правилах, которых следует придерживаться в процессе общения. Ключевые слова: общение, личность, характер, правила общения, вербальная и невербальная речь, виды невербального общения. Har bir inson ijtimoiy muhitda faoliyat olib borar ekan doimo boshqalar bilan aloqada bo'ladi. Odamlar o'rtasidagi muloqot o'zaro muloyim va xushmuomala bo'lishi uchun siz shaxslararo nizolarni oldini olishga yordam beradigan ma'lum qoidalarga amal qilishingiz kerak va ularning so'zsiz rioya qilish suhbatdan keyin yoqimli taassurot qoldirishga yordam beradi. Inson muloqotga kirishda dastlab nutq etikasiga e'tibor qaratishi lozim. Nutq etikasi - axloqiy, tarixiy va madaniy an'analarga asoslangan munosib nutq xatti-harakatlari qoidalari to'plami. Nutq odob-axloqining asosiy printsipi paritet - muloqotda barcha tomonlarning tengligi. Ko'pincha odob-axloq qoidalari boshqa odamlarni xursand qilish va ularning ko'zlarida yaxshiroq ko'rinish uchun kuzatiladi. Etika va odob-axloq o'rtasidagi farqning mohiyati shundaki, axloq tashqi kuzatish uchun mavjud bo'lmagan fikrlash sohasida shakllanadi. Odob faqat tashqi muhitda namoyon bo'ladi. Odob shaxsning psixologik va ijtimoiy tomonlarini, axloqiy va motivatsion tomonlarini aks ettiradi. Muloqotni ikki turga bo'lish mumkin: ➢ og'zaki; ➢ og'zaki bo'lmagan; 8 0 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Og'zaki muloqot so'zlar yordamida amalga oshiriladi va yozma va og'zaki turlarga bo'linadi. Og'zaki muloqotning har qanday shaklida tildan foydalanadi. Til deganda ularni bir so'z, so'ngra bitta gap yoki fikrga birlashtirgan belgilar va usullar tizimi tushuniladi. Og'zaki muloqotning asosini nutqiy vaziyatlar tashkil qiladi. Ularni quyidagilarga bo'lish mumkin: ➢ nutq - ma'lumotni etkazish uchun tildan foydalanish; ➢ tinglash - tushunarli tilda ma'lumotni qabul qilish; ➢ yozish - nutqni yozma shaklga o'tkazish; ➢ o'qish - qog'ozdan tanish tildagi matnni takrorlash; Og’zaki bo’lmagan muloqotni idrok etish qiyinroq, lekin uning asoslarini tushunish orqali siz suhbatdoshingizni yaxshiroq tushunishingiz va uning haqiqiy munosabati va his-tuyg’ularini ko’rishingiz mumkin. Agar og’zaki bo’lmagan muloqot vositalarini ko’rib chiqsak, u suhbat davomida his-tuyg’ularning har qanday tashqi ko’rinishini o’z ichiga olishi mumkin. Shu bilan birga, muloqot davomida imo-ishoralardan foydalanish ham muloqotning go'zal kechishiga yordam beradi. Imo-ishoralar - qo'llar va boshning harakatlari. Odamlar o'rtasida ma'lumot uzatishning ushbu usuli mavjud bo'lganlarning eng qadimiysi sifatida tan olingan. Mimika - bu yuz mushaklarining harakati. Muloqot paytida suhbatdosh uchun asosiy ma'lumot lablar va qoshlar tomonidan amalga oshiriladi. Alohida-alohida, yuz ifodalarining bir qismi sifatida ko'z bilan aloqa qilishni ko'rib chiqishga arziydi. Vizual kontaktlar ham ma'lum ma'noga ega: - Ishbilarmonlik ko'rinishi - bu holda siz sherigingizning peshonasiga qaraysiz, bu yanada jiddiy muhit yaratishga yordam beradi. - Ijtimoiy qarash ko'zlar va og'iz orasidagi uchburchakka qaratilgan. Bu vaziyatni tinchlantirishga va uni yanada do'stona qilishga yordam beradi. - Yon tomonga qarash ko'pincha dushmanlik yoki mensimaslik belgisi sifatida ko'riladi. Pantomima - butun tananing harakatlari. Bu holat, turish va yurishni o'z ichiga oladi. Yurish paytida muloqot qilishda barcha suhbatdoshlar bir xil yurish tezligidan, afzalroq, bir xil yurishdan foydalanishlari kerak. Odamlar o'rtasidagi muloqotni tartibga soluvchi juda ko'p qoidalar orasida eng muhim va universal bo'lgan bir nechtasini ajratib ko'rsatish kerak. Birinchidan, suhbatdosh bilan ko'z aloqasini o'rnatish. Muloqot paytida siz ko'pincha sherigingizning ko'zlari bilan chalg'itishingiz kerak. Aks holda, suhbatda suhbatdosh kerak emasligi va boshqa ba'zi narsalar muhimroq ekanligini his qilishingiz mumkin. Suhbatdoshingizga yaqin bo'lmaslikka harakat qiling. Ko'pchilik siz uning shaxsiy makonini buzyapsiz deb o'ylashadi, bu ko'pincha suhbatda kelishmovchilikka olib keladi. Optimal masofa - bir metr. Biror kishini ism bilan chaqirish ko'proq mos ekanligini bilishingiz kerak. Suhbatdoshingizni ism-sharifini to'g'ri shaklda chaqirsangiz, uning nazarida siz juda muloyim odam bo'lasiz va sizning so'rovlaringizni rad etish qiyinroq bo'ladi. Ammo ismni tez-tez tilga olish, ayniqsa bir shaklda zerikarli bo'ladi. Suhbatdoshingizga noqulaylik tug'dirmaslik uchun unga qanday qilib eng y