SUG‘URTA SOHASI TARIXI VA LEKSIKASINING SHAKLLANISHI, SOHAGA OID TERMINLARINING IZOHLANISHI VA ETNOGRAFIYASI

Аннотация

This article provides information about the long history of the insurance industry, the interpretation of the term insurance in other languages, the ethnography of the terms of the industry. Keywords: Terminology, History of Insurance Terminology, Insurance, Premium Insurance, Laws of Hammurabi, Marine Insurance, Terminos Terminology, Boundary Stone, Loan, Financial Loss, Santa Clara, Property Insurance, Mas liability insurance. ФОРМИРОВАНИЕ ИСТОРИИ И ЛЕКСИКИ СТРАХОВОЙ ОТРАСЛИ, ТРАКТОВКА И ЭТНОГРАФИЯ ОТРАСЛЕВЫХ ТЕРМИНОВ Аннотация. В данной статье представлена информация о многолетней истории страховой отрасли, трактовке термина страхование на других языках, этнографии терминов отрасли. Ключевые слова: Терминология, История страховой терминологии, Страхование, Страхование премий, Законы Хаммурапи, Морское страхование, Терминология Терминоса, Пограничный камень, Ссуда, Финансовые потери, Санта-Клара, Страхование имущества, Страхование ответственности. Hozirgi kunga qadar termin va terminologiya sohasi uning mazmun mohiyati, leksik- semantik strukturasi dunyo olimlari tomonidan tadqiq qilib kelinmoqda. XX asrning boshlarida dunyo olimlari terminologiya bo‘yicha umumiy ishlar olib borgan bo‘lsalar XX asrning ikkinchi yarmiga kelib yangi avlod olimlari sohalar terminologiyasi ustida ishlarni davom ettirib kelishmoqda. Bunday izlanishlarning asosiy sabablari terminlarning yaratilishi bilan bog‘liq bo‘lsa, ikkinchi sababi ekstralingvistik omillarning terminologiyaga ta‘siri edi. Biroq har bir fan sohasida yangilanishlar terminologiyaning leksik sathiga o‘z ta‘sirini ko‘rsatib bordi. Termin va terminologiya turli ijobiy va salbiy ko‘rinishdagi yondashuvlar mazkur yo‘nalishni soha sifatida shakllaninshiga muhim vazifani bajardi. Davrlar mobaynida termin so‘zining turli tizimli tillarda paydo bo‘lishi, kelib chiqishiga doir turli taxminiy fikrlarni qayd eta olsakda, o‘rta asrlarda paydo bo‘lgan lotincha terminos so‘zi va yunoncha logos so‘zlarining o‘zaro birikishidan hosil bo‘lgan terminologiya so‘zining paydo bo‘lishini termin so‘ziga nisbatan 1 14 0 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ aniqroq qayd etishimiz mumkin. Manbaalarda keltirilishicha termin so‘zi chegaralar ilohiyligi keyinchalik esa chegara toshi, so‘nggi yoki tugallangan nuqta joy manzil kabi bir necha mazmunlarda ifodalangan bo‘lsa, o‘rta asrlarda terminus biror narsani aniqlash belgilash ma‘nolarida qo‘llanilgan. Hozirgi davrda sohalarda terminlar tadqiqod olib borish davom etmoqda. Jumladan Sug‘urta sohasi ham terminologiyasida bosqichma-bosqich izlanishlar olib borilyapti. Sugʻurta – (insuarense, страхавания) bu asrlar davomida mavjud bo‘lgan tushuncha bo‘lib, uning tarixiy taraqqiyoti qadimgi davrlarga borib taqaladi. Sug‘urtaning kelib chiqishini Mesopotamiyaning ilk sivilizatsiyalariga "pastki shartnoma" yoki dengiz sug‘urtasi deb nomlanuvchi shartnoma turi ko‘rinishida kuzatish mumkin. Sug‘urtaning dunyo tillarida atalishi va tarjimasi Rus adabiyotlarida sug‘urta (страхование) ehtiyot qilish, xavfsizlikni ta‘minlash, xavfning oldini olish kabi bir qancha ma‘nolari bor. Bu terminining izohlanishi quyidagicha tariflanadi. Sug‘urta(ssuda) - bu sug‘urtalovchi va sug‘urtalovchi o‘rtasidagi muayyan hodisalar sodir bo‘lganda jismoniy va yuridik shaxslarning (sug‘urtalovchilarning) mulkiy manfaatlarini ular tomonidan sug‘urta mukofotlari hisobidan shakllantirilgan pul mablag‘lari hisobidan himoya qilish bo‘yicha munosabatlari. Ingliz adabiyotlarida "sug‘urta" Insurance atamasi jismoniy shaxslar yoki tashkilotlar o‘zlarini moliyaviy yo‘qotish yoki noaniqlikdan himoya qiladigan mexanizm yoki kelishuvni anglatadi, bunda to‘lov evaziga xavfni kompaniya yoki yuridik shaxsga o‘tkazib, mukofoti sifatida tanilgan. Sug‘urta - bu ingliz adabiyotida turli adabiy asarlar va munozaralarda o ‘z yo ‘lini topgan asosiy tushuncha sifatida izohlanadi. Adabiyotlarda sug‘urta termini himoya, xavfsizlik yoki xavfni boshqarish uchun metafora yoki ramz sifatida xizmat qilishi mumkin. Mualliflar ko‘pincha sug‘urta bilan bog‘liq mavzularda ishonch, xavfsizlikning muayyan tarmoqlari, oldindan aytib bo‘lmaydiganlik va hayotdagi xavf va xavfsizlik o‘rtasidagi muvozanat kabi kengroq g‘oyalarni o‘rganish uchun foydalanadilar. Ushbu tematik element inson tajribasida mavjud bo‘lgan noaniqliklar va himoya choralarini aks ettirish orqali personajlar, syujetlar va umumiy hikoyalarga chuqurlik qo‘shishi mumkin. Sug‘urtaning qisqacha tarixi va kelib chiqishi haqidagi mulohazalarga to‘xtaladigan bo‘lsak qadimgi Bobil va dengiz savdogarlariga borib taqaladi. Qadim zamonlarda savdo iqtisodiyotning muhim qismi bo‘lgan va turli mintaqalardan kelgan savdogarlar o‘z tovarlarini ko‘pincha xavfli dengiz sayohatlari orqali jo‘natishgan. Bu savdogarlar o‘z sarmoyalarini himoya qilish uchun moliyachilar bilan shartnomalar tuzar edilar, bunda moliyachilar sayohatni moliyalashtirish uchun qarz beradi va bunin