Oavda “Iqtisodiyot” sohasining so’z birikmalarini o’rganishga yondashilish

Аннотация

The purpose of writing this article is that due to the ongoing transformational development of the world economy, in the context of the coexistence of various economic theories, the vocabulary of the field of "Economics " is becoming relevant and necessary both in professional and everyday communication. For this reason, I tried to write this thesis because the contrasting studies of economic vocabulary are important for determining the informational and influencing functions of economic vocabulary in the mass media of different language cultures, and for successful use in the process of broadcasting economic events in the mass media. Key words: Mediadiscoursive approach, types of mass media, material and spiritual culture, media-discursive trends, economic dictionaries. Yangi ming yillikning boshlanishi iqtisodiyot sohasida ko‘plab jarayonlarning faollashuvi bilan belgilandi. II-III ming yilliklar ostonasida sodir bodgan tub iqtisodiy va siyosiy o‘zgarishlar, fan va texnika taraqqiyoti, eng yangi texnologiyalarning rivojlanishi yangi tushunchalar, voqeliklarning paydo bo‘lishiga olib keldi, ular uchun turli leksik birliklar qo‘llaniladi. Turli lingvomadaniyatlarning media nutqidagi iqtisodiy lug'atni qiyosiy 175 GAYBULLA SALOMOV AND UZBEK SCHOOL OF TRANSLATION 13 dekabr o'rganish lingvokulturologiya nuqtai nazaridan samarali madaniyatlararo iqtisodiy media aloqasini yaratish uchun muhim ahamiyatga ega. Iqtisodiy lug‘at va terminologiyani o‘zlashtirish iqtisodiy hodisalar va iqtisodiy jarayonlarning mohiyatini tushunishga yordam beradi. Shunday qilib, iqtisodiy lug'atning qarama- qarshi tadqiqotlari turli til madaniyatlari ommaviy axborot vositalarida iqtisodiy lug'atning axborot va ta'sir etuvchi funktsiyalarini aniqlash, ommaviy axborot vositalarida iqtisodiy voqealarni translyatsiya qilish jarayonida muvaffaqiyatli foydalanish uchun dolzarb va zarurdir. Zamonaviy jamiyatda ommaviy axborot vositalari asosiy iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy, madaniy va boshqa voqealarni talqin qilishni taklif qiladi, ommaviy adresatga maqsadli ta'sir qiladi. Ingliz tili madaniyatlarining media-diskursidagi “Iqtisodiyot” fan sohasining lug‘ati iqtisodiy atamalar bilan ifodalangan ishlab chiqarish va noishlab chiqarish faoliyatni qamrab oladi: iqtisodiy voqelik, iqtisodiy ramzlar, og‘zakilashtirilgan iqtisodiy lingvomadaniy tushunchalar va lingvo-tarixiy, kognitiv-kulturologik, media- diskursiv doirasida ko‘rib chiqiladi. Turli til madaniyatlarida uni adekvat talqin qilish uchun iqtisodiy media lug'ati korpusidagi har bir birlikning holati, tabiati va kontekstual funktsiyalarini tushunish kerak. Iqtisodiy ingliz ommaviy axborot vositalari nutqidagi lug'at integral va differentsial etno-o'ziga xos xususiyatlarni o'z ichiga oladi; shuningdek madaniyatlararo muloqotda faollashishi lingvistik va madaniy xususiyatlarni noto'g'ri tushunishga yoki ularning qisqarishiga va butun iqtisodiy media matnini idrok etishda qiyinchiliklarga olib keladi. “Iqtisodiyot” sohasi lug‘atini media diskursiv amalga oshirishning ingliz janrlariga xosligi ingliz axborot vositalari matnlari, iqtisodiy axborot vositalarining muammoli va tahliliy matnlaridagi leksik va frazeologik birliklarning ma’lum bir to‘plami bilan tavsiflanadi va orientatsiya, taqdimot va reklama ommaviy axborot vositalari matnlarida, shuningdek, turistik broshyuralar va qo'llanmalarning media matnlarida ham tavsiflanadi. Ingliz ommaviy axborot vositalarida ko'rib chiqilayotgan barcha turdagi matnlarda eng ko'p uchraydigan umumiy iqtisodiy lug'at, funktsional jihatdan iqtisodiy atamalar, hissiy-baholovchi / stilistik jihatdan salbiy dominant 176 GAYBULLA SALOMOV AND UZBEK SCHOOL OF TRANSLATION 13 dekabr bodgan obrazli lug‘at, shuningdek, strukturaviy va semantik jihatdan o‘xshash og‘zaki vositalar to‘plami muhim ahamiyatlidir. Janrlarda sezilarli miqdoriy tafovutlar yo'q edi, chunki barcha janrlar bir xil nutq turiga - media nutqiga tegishlidir. Ommaviy axborot vositalari matnlarida “Iqtisodiyot” sohasi ingliz tili lug‘atining o‘ziga xos xususiyatlaridan quyidagilarni ta’kidlash lozim: 1) o‘z tili resurslaridan foydalangan holda yaratilgan nodir strukturaviy- semantik neologizmlar; 2) transterminlar; 3) ko'p komponentli iboralar; 4) ifoda vositalarining kam sonli va xilma-xilligi. "Iqtisodiyot" fan sohasi lug'atini shakllantirishning lingvomadaniy xususiyatlari iqtisodiy media leksikasini yangi birliklar bilan to'ldirish yo'llari bilan bog'liq. Rus tilida bu asosan ingliz tilidan qarz olish tufayli yuzaga keladi, bu ham intralingvistik, ham ekstralingvistik omillar bilan bog'liq. Ingliz tili esa o'z resurslaridan foydalanadi: so'z yasash , o'zak yasalishi va affiksatsiya. Iqtisodiy nashrlarning tahlili shuni ko'rsatdiki, katta maqolalar ko'pincha sarlavhalarni o'z ichiga olgan sarlavhalar majmuasi bilan nomlanadi: The Financial times gazetasining har bir sonida sarlavhalarning 40 foizi sarlavhani o'z ichiga oladi, The Independent gazetasida rubrikatsiya chastotasi 60% va News of the wor