AGROSANOAT MAJMUALARINING INVESTITSION ENERGOAUDIT

Аннотация

In this article, the topic of investment energy audit of agro-industrial complexes is theoretically studied and the statistical analysis of energy consumption of our republic is studied. The composition of the agro-industrial complexes has been made possible by the use of investment energy audit. Key words and phrases: agro-industry, economy, energy audit, processing industry, agriculture. ИНВЕСТИЦИОННЫЙ ЭНЕРГОАУДИТ СЕЛЬХОЗКОМПЛЕКСОВ Аннотация. В данной статье теоретически изучена тема инвестиционного энергоаудита агропромышленных комплексов и изучен статистический анализ энергопотребления нашей республики. Составление агропромышленных комплексов стало возможным благодаря использованию инвестиционного энергоаудита. Ключевые слова и фразы: агропромышленный комплекс, экономика, энергоаудит, перерабатывающая промышленность, сельское хозяйство. Kirish. O‘zbekiston Respublikasida olib borilayotgan siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy islohotlarning samarasi ko‘p jihatdan agrosanoat majmuasi tarmoqlarining rivojlanish darajasiga bog‘liq. Mamlakatimiz siyosiy, ijtimoiy – iqtisodiy imkoniyatlarini yuksaltirishda agrosanoat majmuasining ahamiyati va o‘rni katta. Agrosanoat majmuasi faoliyatining asosiy maqsadi, bosh funktsiyasi qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirish, ularni tayyorlash, qayta ishlash hamda iste’molchilarga yetkazib berish bilan o‘zaro bog‘langan tizimning maqsadga muvofiq, bir me’yorda barqaror ishlashini ta’minlash, provardida mamlakat iqtisodiyotini mustahkamlash, aholi turmush darajasini oshirishga xizmat qilishdan iborat. Majmuada bozor iqtisodiyoti talablariga javob bera oladigan iqtisodiy mexanizmlarni yaratish, mahsulotlar miqdori va sifatini oshirish, ishlab chiqarishning eng samarali va maqbul shakllarini vujudga keltirish, mahsulotlar tannarxini arzonlashtirishga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqish va ularni ishlab chiqarishga joriy etish dolzarb masalalardan hisoblanadi. 1 20 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Agrosanoat majmuasini rivojlantirish mamlakatning iqtisodiy quvvatini, aholining turmush darajasini oshirishga xizmat qiladi. Shu sababli mamlakat agrosanoat majmuasining rivojlanishiga O‘zbekiston Respublikasi prezidenti va hukumati tomonidan doimiy e’tibor berilib kelinmoqda. Bu e’tiborning natijasi o‘laroq, mustaqillik yillarida bozor iqtisodiyoti sharoitida agrosanoat majmuasi tarmoq hamda korxonalari faoliyatini yuritish uchun zarur huquqiy baza yaratildi va ular muttasil takomillashtirilib borilmoqda. Olib borilayotgan iqtisodiy siyosat natijasida mamlakat iqtisodiyotida katta sifat o‘zgarishlar yuz berdi. Ayniqsa, mulkiy munosabatlar takomillashdi va bu holat agrar sohada nodavlat sektorning tez rivojlanishiga olib keldi. ASOSIY QISM. Agrosanoat majmualari (ASM) qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish, qayta ishlash va sotishni birlashtirgan murakkab tizimlardir. Bu majmualar qishloq xo‘jaligi va sanoat korxonalari o‘rtasidagi integratsiyani ta'minlaydi va iqtisodiy jihatdan ahamiyatli rol o‘ynaydi. Quyida agrosanoat majmualarining asosiy tarkibiy qismlari va ularning funktsiyalari keltirilgan: 1. Qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarish  Fermer xo‘jaliklari: Asosiy qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini, masalan, don, sabzavot, meva, sut, go‘sht va boshqa mahsulotlarni ishlab chiqaradi.  Kooperativlar va uyushmalar: Fermerlarni birlashtirib, ularga texnik va moliyaviy yordam ko‘rsatadi, resurslar bilan ta’minlaydi va mahsulotlarni sotishda yordam beradi. 2. Qayta ishlash sanoati  Qayta ishlash korxonalari: Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini qayta ishlaydi, masalan, un, konservalar, go‘sht va sut mahsulotlari, shuningdek, meva-sabzavot konservalari va sharbatlar ishlab chiqaradi.  Saqlash va omborxona tizimlari: Mahsulotlarni saqlash uchun zarur sharoitlarni ta’minlaydi, masalan, sovutgichlar, muzlatgichlar va quruq omborlar. 3. Ta’minot va logistika  Transport kompaniyalari: Mahsulotlarni fermer xo‘jaliklaridan qayta ishlash korxonalariga, omborlardan bozor va savdo nuqtalariga yetkazib beradi.  Ta’minot zanjirlari: Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va qayta ishlash uchun zarur bo‘lgan urug‘, o‘g‘it, texnika va boshqa resurslar bilan ta’minlaydi. 4. Sotish va marketing  Bozorlar va savdo markazlari: Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini iste’molchilarga yetkazib beradi.  Eksport va import agentliklari: Mahsulotlarni xalqaro bozorlarga eksport qilish va xorijiy mahsulotlarni import qilish bilan shug‘ullanadi. 5. Yordamchi xizmatlar  Moliya va kredit tizimlari: Fermerlar va qayta ishlash korxonalarini moliyalashtiradi, kreditlar ajratadi va sug‘urta xizmatlarini ko‘rsatadi.  Ilmiy-tadqiqot va konsalting xizmatlari: Qishloq xo‘jaligi va qayta ishlash texnologiyalari bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar olib boradi va yangi texnologiyalarni joriy etishda yordam beradi. Agrosanoat majmualarining ahamiyati 1 21 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIEN