Xitoyning O‘zbekiston va Markaziy Osiyo davlatlari energetika sanoatidagi manfaatlarini uyg‘unlashtirish imkoniyatla ri

Аннотация

Maqolada Markaziy Osiyo va Xitoy Xalq Respublikasining energetika sohasidagi iqtisodiy va siyosiy hamkorliklari va Markaziy Osiyo davlatlarining bu jarayondagi yirik eksportyor mamlakatlar sifatida Xitoy Xalq Respublikasining energetika iste’molidagi asosiy strategik hamkorligi ko‘rib chiqilgan. Hamkorlik doirasidagi uchrashuvlar va imzolangan hujjatlar tahlili qilingan. Kalit so‘zlar: O‘zbekiston, Markaziy Osiyo, Xitoy Xalq Respublikasi, BMT, Shanxay Hamkorlik Tashkiloti, “Xitoy va Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining diplomatik aloqalar o‘rnatilganining 30 yilligi munosabati bilan qo‘shma bayonoti”, “Tashqi ishlar vazirlarining qo‘shma bayonoti”, “Xitoy va Markaziy Osiyo davlatlari beshligi sammiti yakunlari bo‘yicha “Yo‘l xaritasi”, “Shanxay Hamkorlik Tashkilotining Samarqand sammiti”da “Energetik xavfsizlikni ta’minlash to‘g‘risidagi bayonotlari” O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev rahnamoligida amalga oshirilayotgan tashqi siyosat zamirida xorijiy davlatlar bilan o‘zaro manfaatli aloqalarni mustahkamlash mujassamdir. Buning samarasida keyingi besh yil davomida xalqaro maydonda mamlakatimizning ijobiy imiji shakllandi va mustahkamlandi. O‘zbekiston global muammolarni hal etish bilan bog‘liq jarayonlarning bevosita ishtirokchisiga aylandi. Mintaqadagi eng yaqin qo‘shnilar bilan mustahkamlangan aloqalarni alohida yutuq deb hisoblash mumkin. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning 2017-yil 19-sentabr kuni BMT Bosh Assambleyasining 72-sessiyasidagi nutqi mamlakatimiz mintaqaviy siyosatidagi muhim voqea bo‘ldi. Shunda davlatimiz rahbari: “Tinch, iqtisodiy 126 farovon Markaziy Osiyo - bizning eng muhim maqsadimiz va asosiy vazifamizdir”, dedi [1]. Mintaqaning tranzit logistika salohiyatidan samarali foydalanish va transport infratuzilmasining jadal rivojlanishini ta’minlash, Markaziy Osiyoda xavfsizlik va barqarorlikni ta’minlash maqsadida amaliy hamkorlikni chuqurlashtirish, davlat chegaralarini delimitatsiya va demarkatsiya qilish jarayonlarini yakunlash, davlat chegaralarini delimitatsiya qilish va demarkatsiya qilish, bu boradagi muammolarni hal etish tufayli mintaqada suvdan adolatli foydalanish, davlatlar o‘rtasidagi madaniy-gumanitar aloqalar va yaxshi qo‘shnichilik munosabatlarini mustahkamlash, Markaziy Osiyo xalqaro maydonda kuchli va raqobatbardosh o‘yinchiga aylantirildi. Mintaqaning ulkan salohiyati va sarmoyaviy jozibadorligi O‘zbekistonni xalqaro munosabatlarning muhim subyektiga aylantiradi. Asrlar davomida Markaziy Osiyo davlatlari bilan Xitoy o‘rtasidagi aloqalar uzviy bog‘liq bo‘lib kelgan. Bu yil esa Xitoy bilan diplomatik aloqalar o‘rnatilganiga 31yil to‘ldi. Prezident Shavkat Mirziyoyev o‘z nutqida O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi strategik sheriklik dinamikasi va barqarorligini alohida ta’kidlab, hamkorlik va hamkorlikning sakkizta ustuvor yo‘nalishini ilgari surdi. Xitoyning Markaziy Osiyo mamlakatlari bilan hamkorligida erishgan yutuqlari haqida nafaqat aytib o‘tish, balki mavjud yutuqlar asosida yanada farovon kelajakni ta’minlagan holda amaliy hamkorlikni barqaror va doimiy ravishda rivojlantirish muhim ahamiyatga egadir. 2022 yil boshida Xitoy Xalq Respublikasi Raisi va Markaziy Osiyoning beshta davlati rahbarlarining videosammiti, so‘ngra Xitoy va Markaziy Osiyo davlatlari tashqi ishlar vazirlarining uchrashuvi, Xitoy va Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasidagi hamkorlik forumi, 2022 yil 15 - 16 sentabr kunlari Shanxay Hamkorlik Tashkilotiga (ShHT) a’zo davlat rahbarlarining Samarqandda bo‘lib o‘tgan “Shanxay Hamkorlik Tashkilotining Samarqand sammiti” bo‘lib o‘tdi. Bu davr mobaynida tomonlar bir qator muhim hujjatlarni imzoladilar. Bular “Xitoy va Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining diplomatik aloqalar o‘rnatilganining 30 127 yilligi munosabati bilan qo‘shma bayonoti”, “Tashqi ishlar vazirlarining qo‘shma bayonoti”, “Xitoy va Markaziy Osiyo davlatlari beshligi sammiti yakunlari bo‘yicha “Yo‘l xaritasi”, “Shanxay Hamkorlik Tashkilotining Samarqand sammiti”da “Energetik xavfsizlikni ta’minlash to‘g‘risidagi bayonotlari”dir. Osiyo mamlakatlari”, ulanish va ma’lumotlar xavfsizligi sohasida hamkorlikni chuqurlashtirish bo‘yicha tashabbuslarni birlashtiruvchi hujjatlar va boshqa hujjatlar. 2022-yil 25-yanvarda Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Szinpin, Qozog‘iston Respublikasi Prezidenti K.K. Tokaev, Qirglziston Respublikasi Prezidenti S.N. Japarov, Tojikiston Respublikasi Prezidenti E. Rahmon, Turkmaniston Prezidenti G.M. Berdimuhamedov va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyev diplomatik munosabatlar o‘rnatilganining 30 yilligi munosabati bilan “Markaziy Osiyo davlatlari - Xitoy” onlayn sammitini o‘tkazdi. Bu sammitda XXR va Markaziy Osioy davlatlarinin ijtimoiy, siyosiy va iqtisodiy hamkorliklari ko‘rib chiqilib, davlatlar o‘rtasidagi istiqbollik masalalar tahlil qilindi[2]. O‘tgan 30 yil davomida Markaziy Osiyo davlatlari bilan Xitoy o‘rtasidagi munosabatlar keskin rivojlanib borishi, o‘zaro strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Bu Markaziy Osiyo mamlakat