ЭФФЕКТИВНОЕ УПРАВЛЕНИЕ ЛОГИСТИКОЙ И ЦЕПОЧКАМИ ПОСТАВОК

Аннотация

Railway transport is a type of transport that transports cargo and passengers along the railway by means of locomotives and motorcars. This article deals with issues of effective logistics and supply chain management on the example of railways. Keywords: Logistics, cargo supply chain, carrier, railway transport. ЭФФЕКТИВНОЕ УПРАВЛЕНИЕ ЛОГИСТИКОЙ И ЦЕПОЧКАМИ ПОСТАВОК Аннотация. Железнодорожный транспорт – это вид транспорта, осуществляющий перевозки грузов и пассажиров по железной дороге с помощью локомотивов и автомобилей. В данной статье рассматриваются вопросы эффективной логистики и управления цепями поставок на примере железных дорог. Ключевые слова: Логистика, цепочка поставок грузов, перевозчик, железнодорожный транспорт. Bugungi kunda mamlakatimizda barcha transport turlari jadal rivojlanayotganiga qaramay, temir yo‘llar asosiy ommaviy yuk va yo‘lovchi tashish vositasi bo‘lib qolmoqda. Bir necha yillar davomida yuk mashinalari ishlab chiqaruvchilari o'zlarining transport vositalari zararli chiqindi gazlar chiqarilishi bilan bog'liq qat'iy me'yorlarga javob berishi uchun zamonaviy texnologiyalarni ketma-ket tatbiq etib kelmoqdalar. Smog, issiqxona effekti va boshqa ifloslantiruvchi moddalarga qarshi kurash transportning tobora ko'proq temir yo'l transportiga yo'naltirilganligini anglatadi. Logistika xizmatining jozibador narxi va tashiladigan tovar turiga bog'liq bo'lgan erkinlik uni to'liq qulay va foydali yechimga aylantiradi. Temir yo'l transporti butun dunyoda tan olinadigan echimdir. O'ziga xosligi tufayli temir yo'l nafaqat xavfsiz, balki moliyaviy jihatdan ham jozibali. Keng vagonlar cheksiz miqdorda yuk tashishga qodir. Katta diapazon tufayli temir yo'l omborlari yuklarni bir-biriga bog'laydigan qit'alar bilan bir qatorda mamlakatlar o'rtasida ham tashiy oladi. Texnologik taraqqiyot tufayli bugungi poyezdlar kam energiya sarfi bilan ajralib turadi - bu o'z navbatida atrof-muhitni samarali himoya qilishga aylanadi. Avtotransport bilan taqqoslaganda, temir yo'l nafaqat katta yuk maydonini, balki yetkazib berish muddatini ham qisqartiradi. Temir yo'l transporti davlatimizning asosiy transport turlaridan biri hisoblanadi. Temir yo'l transporti muhim davlat, xalq xo`jalik va mudofaa ahamiyatiga egadir. Umumiy uzunligi 4854 km. shundan 3833km bir izli va 1021km ikki izli boʻlgan mamlakatimiz temir yoʻllari turli xil texnik qurilma va vositalardan, ya'ni temir yoʻl izlari, harakatdagi sostav (lokomotiv va vagon)lar, 8 14 International scientifijournal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ lokomotiv hamda vagon xoʻjalik inshootlari, signallar, aloqa qurilmalari, jihozlari, elektr, suv ta'minoti xo'jaliklari; temir yo'l stansiyalari va uzellaridan iborat. Temir yoʻl transportida yuk, yoʻlovchi va bagajlarni tashishda tijorat operatsiyalarni ma'lum ketma-ketlikda bajarish oqibatida, ularning makondagi joylari oʻzgartiriladi, yuklar ishlab chiqarish doirasidan iste'mol doirasiga, yoʻlovchi va uning bagaji tayinlangan manzilga yetkazib beriladi. Bu operatsiyalarni me'yorlarda belgilangan muddatlarda, aniq, to'la-to'kis va lozim darajada bajarish yuklarni tayinlangan manzillarga oʻz vaqtida to'la asrab yetkazib berishni, yoʻlovchilarga esa sifatli xizmat koʻrsatishni ta'minlaydi. Texnik operatsiyalar majmuasi tashish jarayonini boshqarishdagi temir yoʻlining ichki faoliyati hisoblanib, ularni bajarishnitemir yoʻlining mutasaddi korxonalari amalga oshiradilar. Yuk va tijorat operatsiyalari tashish jarayonini boshqarishdagi temir yoʻlining tashqi faoliyati hisoblanib, ular majmuasi temir yo'l transportining davlat korxonalari, tashkilotlari, boshqa turdagi transportlar va xususiy shaxslar bilan boʻlgan tarmoqlararo texnologik aloqalarini hamda yuridik munosabatlarini tavsiflaydi. Yuk va tijorat operatsiyalariga: jo'natuvchilardan yuklarni qabul qilib olish va oluvchilarga yuklarni topshirish, yuklarni tortish, ortish va tushirish, yoʻl safarida yuklarni saralash va qayta yuklash, omborlarda yuklarni vaqtinchalik saqlash va taxlash, tashish bilan bogʻliq boʻlgan yuk hujjatlarini rasmiylashtirish, yig imlarni hamda zaruriyatli holatlarda kira haqlarini undirish, vagonlarni qabul qilib olishni hamda bu operatsiyalarni lozim darajada rasmiylashtirish va va shu kabi operatsiyalar mansub boʻladilar. Temir yo'l transportining tarmoqlararo munosabatlari sanoat va qishloq xoʻjalik mahsulotlarini transport tashkilotlariga, tashishga topshirish paytida paydo bo’ladi. Ushbu topshirish paytida mahsulotni birinchi aylanishi sodir bo’ladi. Keyinchalik yukni tovar, xomashyo yoki fabrikat sifatida iste’mol qilish maqsadida foydalanish mumkin bo’lishligi uchun, uni ikkilamchi aylanishi sodir bo'ladi. «Mahsulot-yuktovar» sxemasidagi bunday o'zgarishlarda yuk tashish boʻyicha javobgarlik bilan bog`liq boʻlgan kompleks operatsiyalar va yuridik-tartibli harakatlar (protseduralar) vujudga keladi. Tarmoqlararo aloqalar eng avvalo, yuk tashish buyurtmanomalarini yuk joʻnat