Анализ некоторых вопросов, исключающих преступность деяния при обеспечении общественной безопасности

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақола Ўзбекистон Республикасида жамоат Жиноят хавфсизлигини таъминлаш фаолиятини олиб борувчи Жиноят-ҳуқуқий институт ҳуқуқ-тартибот органларнинг ҳуқуқбузарликларни олдини Ҳуқуқни муҳофаза қилиш олиш ва бартараф этишда куч ишлатиш, хусусан ўқотар органлари Қилмишнинг қуролдан фойдаланиш ва қўллаш борасидаги амалиётини жиноийлигини истисно ўз ичига олади. Бундан ташқари, ҳуқуқни муҳофаза қилиш қиладиган ҳолатлар органлари қилмишнинг жиноийлигини истисно қиладиган Зарурий мудофаа Мудофааланувчи 1 Serviceman of the National Guard of the Republic of Uzbekistan Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue -1, №02 (2020) / ISSN 2181-1415 Буйруқ ёки бошқача ҳолатлар ҳақидаги жиноят-ҳуқуқий институтнинг тарздаги вазифани ижро фундаментал қоидаларини мустаҳкамлайди. этиш Ўқотар қурол. Анализ некоторых вопросов, исключающих преступность деяния при обеспечении общественной безопасности АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье рассматривается практика Преступление правоохранительных органов Республики Узбекистан по Уголовно-правовое применению силы при предупреждении и пресечении институт правонарушений, в частности применения и применения Правоохранительные органы огнестрельного оружия. Кроме того, правоохранительные Обстоятельства органы усиливают основные положения института Исключающие уголовного права в случаях, исключающих преступность преступность деяния деяния.. Необходимая защита Защита Исполнение приказа или иной формы долга Огнестрельное оружие. Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 37-моддасида ифода қилинган зарурий мудофаа ҳуқуқи фуқароларнинг шахси, уй-жой ва мулк ҳақидаги конституциявий қоидаларни кафолатлайди, фуқароларнинг давлат мулкини, давлат ва жамоат манфаатларини қўриқлаш борасидаги Конституцияда белгиланган бурчларни амалга оширишни таъминлайди. Бу эса Жамоат хавфсизлигини таъминлаш органлари хизмат вазифаларини амалга оширишда зарурий мудофаа тўғрисидаги қонун талабларига оғишмай, қатъий риоя этишни талаб этади. Зарурий мудофаа хусусида қонунчилигимизда “Зарурий мудофаа ҳолатида содир этилган, яъни мудофааланувчи ёхуд бошқа кишининг шахси ёки ҳуқуқларини, жамият ёки давлат манфаатларини қонунга хилоф тажовузлардан тажовузчига зарар етказган ҳолда ҳимоя қилиш чоғида қилинган ҳаракат, агар зарурий мудофаа чегарасидан четга чиқилмаган бўлса, жиноят деб топилмайди”[1] деб белгиланган. Зарурий мудофаа – бу ижтимоий хавфли бўлган тажовуздан қонуний ҳимоя қилиш бўлиб, тажовузчига ноиложликдан зарар етказиш орқали амалга оширилади ҳамда тажовузнинг ҳарактерига ва ижтимоий хавфлилиги даражасига мос келади.[2] Ҳуқуқ-тартибот органларига зарур мудофаа чораларини зудлик билан қўллаш зарурати уларнинг ва бошқа шахсларнинг ҳаётига ёки соғлиғига жиддий зарар етказадиган вазиятларда намоён бўлади. Бунда шахслар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳукумат вакилларининг ушбу ҳаракатларига нисбатан шикоят қилишлари мумкин ва бу шахсий ҳуқуқлар доирасига киради. Шунга кўра, зарурий мудофаа ҳолати нафақат ижтимоий хавфли тажовуз, қонун ҳимоячиси ёки бошқа шахснинг ҳаёти учун хавфли бўлган зўравонлик билан боғлиқ бўлган 125 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue -1, №02 (2020) / ISSN 2181-1415 пайтдан бошлаб, (балки бундай тажовузнинг ҳақиқий таҳдиди мавжуд бўлган пайтдан) яъни тажовуздан бошлаб пайдо бўлади деб тан олиниши мақсадга мувофиқ. Жиноят ҳуқуқининг асосий институтларини талқин қилишда классик ёндашув тарафдорлари бўлган М.И.Якубович, В.Ф.Кириченко ва Е.Ф.Побегайлолар: зарур мудофаанинг қонунийлиги учун иккита шарт мавжуд: тажовуз ва мудофаа билан боғлиқ бўлган ҳаракатлар дейдилар.[3] Тажовузнинг ҳақиқийлиги – ҳуқуқ билан ҳимоя қилинадиган манфаатларга зарар етказиш хавфи мудофааланувчи шахснинг ҳаёлида туғилганлиги эмас, балки объектив мавжудлигини билдиради. Бу зарурий мудофаани ҳаёлий мудофаадан фарқлаш имконини беради. Ҳаёлий мудофаа – тахмин этилган тажовузгача ҳақиқий ижтимоий хавфли тажовуз бўлмаган ҳолда, шахс уни мавжуд деб хато тахмин этган ҳолда зарар етказилиши ҳолатлари тан олиниши лозим.[4] Биз юқоридаги фикрга қўшиламиз. Негаки, жамият учун реал хавф, асосан ҳуқуқ-тартибот органларига боғлиқ эканлиги, зарурий мудофаа институтининг ишлаши учун туртки беради. Агар Миллий гвардия ҳарбий хизматчиси (ходими) зарурий мудофаа шароитига ўтиш учун барча аломатларга эга хавфли ҳаракат содир этилган деб ҳисобласа, касбий-ҳуқуқий маҳоратидан қатъи назар, ўқотар қурол қўллаш учун объектив вазият етарли деб ҳисоблаши ўринли бўлади. Зарурий мудофаа орқали инсоннинг шаъни ва қадр-қимматини ҳимоя қилиш мумкинлиги масаласи диққатга сазовордир. Ҳуқуқшунос И.И.Слуцкийнинг фикрича: "Фақатгина инсоннинг танаси дахлсизлигига тажовуз қиладиган хатти- ҳаракатларда, зарурий мудофаага ўтиш билан ҳимояланиш мумкин".[5] Биз ҳуқуқшунос В.Ф.Кириченконинг фикрига қўшиламиз. Негаки, у ўтган асрнинг ўрталарида инсон шаъни ва қадр-қимматини ҳеч қандай кўрсатмаларсиз ҳимоя қилиш кераклигини айтган, чунки улар ҳар доим судда